Ewch i’r prif gynnwys

Newyddion

Mae llyfr newydd gan yr Athro Harry Collins yn adrodd hanes un o'r darganfyddiadau gwyddonol mwyaf rhyfeddol erioed.

Flwyddyn ar ôl y cyhoeddiad bod tonnau disgyrchiant wedi eu canfod, mae Gravity's Kiss yn archwilio'r darganfyddiad gwreiddiol a'r digwyddiadau a wnaeth arwain at y cyhoeddiad ym mis Chwefror 2016.

Mae'r llyfr, sydd wedi'i gyhoeddi gan Wasg MIT, ar ffurf dyddiadur wythnosol dros y pum mis rhwng canfod y tonnau a'r cyhoeddiad. Hwn yw'r tro cyntaf y mae'r lefel hon o fanylder ynglŷn â'r darganfyddiad wedi'i gofnodi. Mae'r Athro Collins yn gwybod am yr holl drafodaethau mewnol, ac mae wedi gallu rhannu sgyrsiau nad ydynt wedi eu cyhoeddi'n flaenorol – gan gynnwys yr ebost cyntaf a anfonwyd ar ôl canfod y tonnau disgyrchiant.

Er bod gwaith blaenorol yr Athro Collins am y pwnc wedi canolbwyntio ar yr ymdrechion i ganfod tonnau disgyrchiant, dim ond ers mis Medi 2015 y mae'r Athro Collins wedi gallu cofnodi'r broses o ganfod y tonnau.

Ag yntau'n Gymdeithasegydd Gwyddoniaeth, mae'r Athro Harry Collins wedi bod yn rhan o'r gymuned tonnau disgyrchiant ers 1972, ac mae wedi ysgrifennu am gymdeithaseg ffiseg tonnau disgyrchiant ers dros 40 mlynedd.

Mae'r gymuned academaidd wedi canmol Gravity's Kiss am ei stori ddiffuant a manwl, a dathlwyd y llyfr gan Davide Castelvecchi mewn adolygiad diweddar.

Mae grant o £250,000 wedi’i ddyfarnu i’r Labordy Gwyddor Data Cymdeithasol er mwyn sefydlu canolfan a fydd yn monitro troseddau atgasedd cysylltiedig â Brexit ar y cyfryngau cymdeithasol

Mae ymchwilwyr o Brifysgol Caerdydd wedi derbyn chwarter miliwn o bunnau i helpu Llywodraeth y Deyrnas Unedig i fonitro troseddau atgasedd cysylltiedig â Brexit ar y cyfryngau cymdeithasol.

Bydd y ganolfan newydd ar gyfer Ymchwil a Pholisi Seiberatgasedd, a ariannir gan y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol (ESRC), yn canolbwyntio ar ddatblygu offeryn monitro sy’n arddangos ffrwd fyw o ledaeniad iaith atgasedd wrth i hynny ddigwydd ar Twitter.

Y gobaith yw y bydd Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn gallu defnyddio'r offeryn i ganfod meysydd sydd angen sylw polisi a gwella ymyriadau er mwyn atal troseddau atgasedd rhag ymledu yn y lle cyntaf.

Dywedodd yr Athro Matthew Williams, prif ymchwilydd y prosiect a Chyd-gyfarwyddwr y Labordy Gwyddor Data Cymdeithasol: "Dangoswyd bod troseddau atgasedd yn clystyru gydag amser ac yn tueddu i gynyddu, weithiau’n sylweddol, yn sgîl digwyddiadau "sbarduno”.  Mae’r refferendwm ar ddyfodol y Deyrnas Unedig yn yr Undeb Ewropeaidd wedi arwain at fynegi rhai safbwyntiau rhagfarnllyd sy’n eiddo i leiafrif o bobl, ac yn sgîl hynny at doreth o droseddau casineb. Mae llawer o'r troseddau hyn yn digwydd ar y cyfryngau cymdeithasol.

Bydd y tîm ymchwil yn defnyddio Brexit i ddangos sut gall digwyddiad “sbarduno” penodol arwain yn fuan at ledaenu atgasedd sy’n gysylltiedig â chrefydd, mewnfudo a senoffobia ar-lein.

Mae’r tîm yn casglu data dros gyfnod o 12 mis, gan ddechrau o 23 Mehefin 2016 pan bleidleisiodd y Deyrnas Unedig o blaid gadael yr Undeb Ewropeaidd. Byddant yn defnyddio’r technolegau dysgu peiriant diweddaraf i ddosbarthu, dadansoddi a gwerthuso negeseuon trydar mewn amser go iawn.

Yr arloesedd allweddol sy'n deillio o'r prosiect yw offeryn monitro ar-lein a all ganfod iaith atgasedd ar y cyfryngau cymdeithasol cyn gynted ag y bydd yn ymddangos wedi digwyddiad “sbarduno” penodol.

Bydd yr offeryn hwn yn cynnwys dangosfwrdd ar gyfer llunwyr polisi a dadansoddwyr a fydd yn darparu manylion ynghylch rhagflaenwyr iaith atgasedd, megis y math o ddefnyddiwr cyfryngau cymdeithasol, nodweddion eu rhwydwaith, y math o atgasedd sy’n cael ei fynegi, y cynnwys sy’n cael ei bostio (megis URLs a hashnodau) a ffactorau allanol megis adroddiadau yn y cyfryngau torfol.

Mae'r Ganolfan yn gweithio mewn partneriaeth agos gyda Phennaeth Rhaglen Troseddau Atgasedd Trawslywodraethol y Deyrnas Unedig yng Nghyngor Cenedlaethol Penaethiaid yr Heddlu (NPCC), y Canolbwynt Troseddau Atgasedd Ar-lein yn Swyddfa Maer Llundain ar gyfer Plismona a Throseddau (MOPAC) a Gwasanaeth yr Heddlu Metropolitan, yn ogystal â sawl elusen amlwg ym maes troseddau atgasedd, gan gynnwys Tell MAMA, Faith Matters a’r Community Security Trust.

Dywedodd Dr Pete Burnap, arweinydd cyfrifiadol y prosiect a Chyd-gyfarwyddwr ar y Labordy Gwyddor Data Cymdeithasol:  "Hyd yma mae’r wybodaeth a fu ar gael i'r Llywodraeth ar bynciau megis iaith atgasedd yng nghyswllt Brexit wedi bod ar ffurf deunydd post hoc, disgrifiadol.

Mae adroddiadau am droseddau atgasedd ar-lein ac fel arall wedi cynyddu’n ddramatig ers y refferendwm ar ddyfodol y Deyrnas Unedig yn yr Undeb Ewropeaidd. Mewn ymateb, ac fel rhan o Gynllun Gweithredu Llywodraeth y Deyrnas Unedig ar Droseddau Atgasedd, mae adnoddau ychwanegol yn cael eu darparu i amddiffyn addoldai, a chynhelir adolygiad o blismona troseddau atgasedd gan Arolygiaeth Cwnstabliaeth ei Mawrhydi.

Mae gan Labordy Gwyddor Data Cymdeithasol Prifysgol Caerdydd arbenigedd sy’n arwain y byd ym maes defnyddio cyfryngau cymdeithasol i fonitro troseddau, ac mae wedi creu partneriaeth lwyddiannus gyda Gwasanaeth yr Heddlu Metropolitan, y Swyddfa Gartref ac Adran yr Heddlu yn Los Angeles.

Mae’r tîm eisoes wedi cynnal nifer o astudiaethau rhagarweiniol ynghylch lledaenu iaith atgasedd ar y cyfryngau cymdeithasol, yn fwyaf arbennig yng nghyswllt llofruddiaeth Lee Rigby yn Woolwich yn 2013.  Yn ystod y misoedd diwethaf mae’r Labordy wedi derbyn cyfanswm cyllid o £700,000 gan ESRC i astudio’r defnydd o Gyfathrebu Ffynhonnell Agored mewn lleoliadau ymchwil academaidd, llywodraethol a thrydydd sector.

An assistant professor from the Department of Political Sciences, Communication Sciences and Information Engineering, University of Sassari (Italy) joins the School of Social Sciences under the Erasmus staff exchange programme.

Dr Marco Calaresu will be in Cardiff over February and March to undertake study and teach Criminology students.

After studying his PhD in Political Science at Istituto Italiano di Scienze Umane - Scuola Normale Superiore, Dr Calaresu became a Visiting Researcher at the International Business School of Jönköping (Sweden) and Visiting Scholar at New York University (USA) before undertaking his current role at University of Sassari.

With research interests including urban security policies and the quality of democracy, Dr Calaresu will work closely with Adam Edwards, Reader in Politics and Criminology in the School of Social Sciences, to collaborate on research into the politics of security in European city-regions. He will also teach on the undergraduate module in Theory and Method in Contemporary Criminology, as well as on the Master’s in Crime, Safety and Justice.

Dr Calaresu says of his visit: “I’m delighted to be visiting Cardiff in February and March. It’s a terrific opportunity for me to work with colleagues from Cardiff University’s Centre for Crime, Law and Justice including work developing the Policing European Metropolises Project – led, in Cardiff, by Adam Edwards – in which I have been involved with researchers studying the politics of security in 22 city-regions across 9 European countries.

In addition, I have been involved in several research projects related to urban security in which I used an emerging methodology in social sciences – developed by Prof. Roberto Franzosi at Emory University – called Quantitative Narrative Analysis, to study urban security policy in Italy, and, in particular, the impact of security pacts, written contracts issued by local governments. A key focus of my time in Cardiff will be discussing the insights of this methodology with staff and students in the School of Social Sciences.”

Dr Calaresu’s visit is funded by the Erasmus Plus Programme (Staff Mobility for Teaching), which provides opportunities for academics to spend time at a partner institution to improve their skills, enhance their employability and gain cultural awareness. The programme enables individuals to apply for funding to run mobility projects, spending a period of time in another participating country in the EU and gaining valuable experience of life, study and work.

Adam Edwards commented: “We are delighted to welcome Dr Calaresu to the School of Social Sciences. This visit provides an ideal opportunity for our undergraduate and postgraduate students to learn from one of the future leaders of European criminology and to explore further possibilities for collaborative teaching and research. Dr Calaresu’s visit also begins a broader programme of exchange visits to Cardiff of researchers involved in the Policing European Metropolises Project which considers the rapidly evolving politics of security in European city-regions.”

Mae rhaglen genedlaethol 'Bwyd a Hwyl' yn cael ei chynnal yn ystod gwyliau'r ysgol a'i nod yw atal plant rhag llwgu yn ystod gwyliau'r haf. Yn ôl gwerthusiad gan Brifysgol Caerdydd, mae'r rhaglen yn helpu i leihau effaith tlodi ac amddifadedd.

Yn ôl yr adroddiad gan Y Lab - partneriaeth rhwng y Brifysgol a NESTA - a gafodd ei lansio yng Nghaerdydd heddiw (8 Chwefror 2017), roedd Bwyd a Hwyl wedi gwneud y plant yn fwy egnïol, gwella eu diet, lleihau allgau cymdeithasol yn ogystal â chynnig cyfleoedd i ddysgu ac ymgysylltu ag ysgolion.

Dangosodd hefyd bod y plant a gymerodd ran yn cael diet iachach a mwy cytbwys a'u bod yn gwneud mwy o ymarfer corff na fydden nhw wedi'i wneud gartref.

Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (WLGA) sy'n cynnal Bwyd a Hwyl yn rhan o Raglen Cyfoethogi Gwyliau Ysgol (SHEP) Cymru. Dywedodd y Cynghorydd Ali Thomas (Castell-nedd Port Talbot), Llefarydd Materion Addysg WLGA: "Mae'n bleser gan WLGA gynnal digwyddiad cyntaf Rhaglen Cyfoethogi Gwyliau Ysgol (SHEP) Cymru heddiw. Diben y digwyddiad yw rhannu canlyniadau cynllun peilot 2016 a dod â chyrff o bwys ledled Cymru ynghyd i drafod sut byddwn yn dechrau ei chyflwyno yn 2017.

"Mae WLGA wedi croesawu'r cyhoeddiad gan Lywodraeth Cymru y bydd arian ar gyfer y rhaglen werth chweil ac arloesol yma yn y dyfodol. Byddwn yn parhau i weithio gydag awdurdodau lleol ac asiantaethau partner er mwyn eu helpu i gyrraedd y plant a'r teuluoedd a fyddai'n elwa fwyaf o'r fenter.

"Mae'r canlyniadau'r cynllun peilot wedi creu cryn argraff. Yn y deg safle fu'n rhan o gynllun gwyliau'r haf y llynedd, fe fanteisiodd 323 o blant ar y cynllun. Dyma blant a fyddai, o bosibl, wedi mynd heb fwyd neu wedi'u hallgau'n gymdeithasol fel arall. Hoffwn dalu teyrnged i'r staff a'r 49 o gyrff a helpodd i wneud cymaint o wahaniaeth i fywydau'r plant yma.”

Cafodd yr ymchwil ei chynnal gan Y Lab - Labordy Arloesedd Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru - i werthuso cost y clybiau Bwyd a Hwyl, faint o blant ac aelodau o'r teulu a fynychodd, a'r effaith ar iechyd a lles plant a'u rhieni.

Dywedodd Dr Kelly Morgan o Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol Prifysgol Caerdydd, ac un o'r prif ymchwilwyr ar ran Y Lab: "Mae’r clwb Bwyd a Hwyl yn ddull arloesol a chost-effeithiol sy’n cynnwys nifer o asiantaethau. Mae modd ei gyflwyno ar draws ystod o safleoedd ysgolion ac awdurdodau lleol yng Nghymru i leihau effaith tlodi ac amddifadedd cymdeithasol yn ystod gwyliau’r ysgol. Yn ôl pob golwg, mae targedu teuluoedd ar sail ardal yn ffordd effeithiol o gyrraedd teuluoedd difreintiedig ac ymgysylltu â nhw. Mae hefyd yn osgoi’r labelu, y stigma a’r deilliannau anfwriadol a ddaw yn sgil dewis teuluoedd unigol".

Cymerodd deg ysgol ran yn y gwerthusiad yn 2016. Yn ôl yr ymchwil, dywedodd y rhan fwyaf o blant eu bod yn bwyta mwy o ffrwythau a llysiau (67%), yn cael llai o fyrbrydau melys (66%) ac yn yfed llai o ddiodydd llawn siwgr/pefriog (81%) ar ddiwrnod y clwb nag oedden nhw gartref. Hefyd yn ôl y data a gasglwyd, roedd plant yn llawer mwy tebygol o gyflawni’r awr o weithgarwch corfforol cymedrol i egnïol a argymhellir os oedden nhw’n mynd i’r clybiau (71%), o’i gymharu â’r diwrnodau eraill (48%).

Daeth manteision cymdeithasol ac addysgol i'r amlwg hefyd gan fod 75% o'r plant wedi dweud eu bod wedi gwneud ffrindiau newydd yn y clwb gwyliau, a bod rhieni a staff yn gweld mwy o agweddau cadarnhaol at yr ysgol ymhlith y plant oedd yn mynychu.

WLGA sy'n rheoli Rhaglen Cyfoethogi Gwyliau Ysgol (SHEP) Cymru, a chaiff arian gan Lywodraeth Cymru ar ei chyfer yn y dyfodol.

Mae tîm o ymchwilwyr Prifysgol Caerdydd yn arwain y drafodaeth ynglŷn â lleihau'r bwlch cyflogaeth i bobl anabl yn y DU.

Cynhaliwyd cynhadledd yn ddiweddar – Cau Bylchau i Bobl Anabl ym Myd Gwaith – a drefnwyd gan Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol ac Ysgol Busnes Caerdydd, i lywio ymateb amryw sefydliadau i'r Papur Gwyrdd a gyflwynwyd gan Lywodraeth y DU fel cam cyntaf at gyrraedd eu targed i haneru'r bwlch rhwng cyfraddau cyflogaeth pobl anabl a phobl nad ydynt yn anabl erbyn diwedd cyfnod y llywodraeth bresennol.

Mae hefyd wedi dod â gwahanol fathau o sefydliadau at ei gilydd sydd â diddordeb mewn gwella bywydau pobl anabl, megis y corff ambarél Disability Rights UK ac elusennau sy'n gweithredu ledled Prydain fel Cymorth Canser Macmillan.

Agorwyd y gynhadledd gyda chyflwyniadau allweddol gan y Fonesig Athro Carol Black, ymgynghorydd arbennig Llywodraeth y DU ar waith ac iechyd, a Nicola Gilpin, Arweinydd Dadansoddi yn Uned Gwaith ac Iechyd Llywodraeth Prydain.

Yna, cynhaliwyd sesiynau i dynnu sylw at y gwaith ymchwil a wneir ym Mhrifysgol Caerdydd ar gyfer gweithwyr anabl a'r bwlch cyflogaeth i bobl anabl, ynghyd â phedwar gweithdy a ganolbwyntiodd ar syniadau ar gyfer polisïau ac arloesi ym maes ymarfer.

Yr Athro Ralph Fevre o Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol a’r Athro Melanie Jones, yr Athro Victoria Wass, a Dr Deborah Foster o Ysgol Busnes Caerdydd. Dywedodd Ralph: "Yr hyn rydym wedi'i ddysgu o'r gynhadledd yw bod llawer o waith yn mynd rhagddo, ac nid oes modd, o reidrwydd, i'r sefydliadau sy'n gyfrifol rannu'r gwaith hynny â sefydliadau eraill yn eu sector eu hunain. At hynny, mae rhannu'r gwaith â'r rhai sydd y tu hwnt i'w sector yn anoddach fyth..."

"Er enghraifft, mae therapyddion galwedigaethol yn gwneud gwaith rhagorol gyda Chymorth Canser Macmillan ond mae'n rhaid rhannu'r hyn a ddysgir drwy wneud y gwaith hwn yn eang."

Mae'r gynhadledd yn ddechrau proses ar gyfer y tîm ym mhrosiect Partneriaethau sy'n Seiliedig ar Dystiolaeth ynglŷn â Chyflogaeth Pobl Anabl (DEEPEN) Prifysgol Caerdydd, ac maent yn gobeithio defnyddio'r ymchwil berthnasol gan Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol ac Ysgol Busnes Caerdydd fel modd o ehangu gwaith cydweithredol rhwng yr holl sefydliadau a gynrychiolwyd yn y gynhadledd, ynghyd â rhanddeiliaid eraill â buddiant.

Yn ôl adroddiad newydd gan un o gymunedau ymchwil GW4, nid yw'r rhan fwyaf o athrawon a staff cynorthwyol yn cael yr amser na'r hyfforddiant sydd ei angen arnynt i gefnogi myfyrwyr sy'n niweidio eu hunain.

Daeth i'r amlwg hefyd mewn arolwg staff o 153 o ysgolion uwchradd ledled Cymru, Dyfnaint a Gwlad yr Haf bod athrawon a staff cynorthwyol yn amharod i siarad â myfyrwyr am hunan-niweidio gan eu bod yn ofni y gallai hynny gynyddu nifer yr achosion.

Academyddion blaenllaw ym Mhrifysgol Caerdydd a Phrifysgol Caerwysg a gynhaliodd yr ymchwil ochr yn ochr â chydweithwyr o Brifysgolion Caerfaddon, Bryste ac Abertawe. Fe gafodd yr ymchwil ei hariannu gan Gynghrair G4. Mae'r gynghrair hon yn dod â phedair o'r prifysgolion mwyaf ymchwil-ddwys ac arloesol yn y DU at ei gilydd; prifysgolion Caerfaddon, Bryste, Caerdydd a Chaerwysg.

Mae hunan-niweidio yn broblem gynyddol mewn ysgolion ledled y wlad. Daeth i'r amlwg mewn astudiaeth gan Brifysgol Bryste fod dau o bob deg o blant 16-17 oed yn niweidio eu hunain.

Nid oedd y rhai a ymatebodd i arolwg GW4 o'r farn bod staff wedi'u hyfforddi'n ddigonol i ymdopi â hunan-niweidio, a chafodd hyn ei nodi fel maen tramgwydd gan wyth o bob deg (81%).

Fe gyfeiriodd athrawon a staff cynorthwyol at brinder amser yn y cwricwlwm (79%) a diffyg adnoddau (74%) hefyd fel maen tramgwydd o bwys sy'n eu rhwystro rhag rhoi cefnogaeth am hunan-niweidio i fyfyrwyr.

Roedd staff yr ysgol hefyd yn bryderus y gallai codi ymwybyddiaeth myfyrwyr o hunan-niweidio gynyddu nifer yr achosion o hunan-niweidio yn y pen draw.

Fe gafodd y pryder y gallai cyflwyno rhaglen benodol am hunan-niweidio annog myfyrwyr i niweidio eu hunain ei ystyried fel maen tramgwydd gan wyth o bob deg (80%) a fyddai'n eu rhwystro rhag mynd i'r afael â'r maes mewn grwpiau. Dywedodd mwyafrif yr ymatebwyr y byddent yn defnyddio rhaglenni hybu iechyd meddwl cyffredinol yn hytrach na rhai sy'n ymwneud â hunan-niweidio yn benodol.

Mae ysgolion hefyd yn bryderus mai prin iawn yw'r rheolaeth sydd ganddynt dros fynediad myfyrwyr at gyfryngau cymdeithasol, er bod gan y cyfryngau hyn rôl bwysig wrth hysbysu a dylanwadu ar fyfyrwyr. Mae staff o'r farn y gallent gael effaith negyddol drwy annog eu myfyrwyr i niweidio eu hunain.

Dywedodd Dr Rhiannon Evans, Cymrawd Ymchwil ym maes y Gwyddorau Cymdeithasol ac Iechyd yn DECIPHer (Canolfan Datblygu a Gwerthuso Ymyriadau Cymhleth er mwyn Gwella Iechyd y cyhoedd), Prifysgol Caerdydd: "Mae hunan-niweidio yn broblem o bwys i ysgolion ac mae ein hymchwil wedi dangos y gallai'r bylchau sylweddol mewn gwybodaeth a hyfforddiant olygu na fydd myfyrwyr yn cael digon o gefnogaeth.

"Mae athrawon a staff cymorth wedi mynegi pryder ynghylch eu gallu i roi cyngor digonol. Gallai pryderon y bydd trafodaeth agored am hunan-niweidio yn annog plant i ddechrau niweidio eu hunain fod yn cyfrannu at y diffyg cefnogaeth.

"Fodd bynnag, mae hefyd yn galonogol gweld bod ysgolion yn ystyried hunan-niweidio, ochr yn ochr â maes ehangach iechyd meddwl a lles, fel blaenoriaethau..."

Mae arolwg GW4 wedi dangos bod angen rhagor o ymchwil am ymwybyddiaeth o hunan-niweidio a'i 'ledaeniad'. Mae angen ymchwil hefyd er mwyn deall effeithiau cyfryngau cymdeithasol ar bobl ifanc. Drwy wneud hynny, dylai'r ysgolion fod mewn gwell sefyllfa i baratoi strategaethau atal hunan-niweidio.

Dywedodd Dr Sarah Perkins, Cyfarwyddwr GW4: "Gyda lwc, bydd llunwyr polisïau ac ysgolion yn cydnabod yr ymchwil yma er mwyn gwneud penderfyniadau cymwysedig ynghylch y gefnogaeth a roddir ym meysydd iechyd meddwl a hunan-niweidio."

Daeth yr adroddiad i ben drwy gyflwyno argymhellion ar gyfer llunwyr polisïau a staff yr ysgol:

  • Dylai hyfforddiant iechyd meddwl fod yn y cwricwla ar TAR a chyrsiau ymarfer dysgu.
  • Dylai fod gan ysgolion o leiaf un aelod o staff sydd wedi cael hyfforddiant iechyd meddwl mewn meysydd sy'n ymwneud â phobl ifanc, gan gynnwys hunan-niweidio (tebyg i gael aelod o staff sydd wedi cael hyfforddiant cymorth cyntaf).
  • Dylai ysgolion gael digon o amser ac arian ar gyfer datblygiad proffesiynol gan gynnwys pynciau iechyd meddwl.
  • Dylai hunan-niweidio fod yn rhan o weithgareddau cwricwlwm i wneud yn siŵr bod ysgolion yn rhoi sylw i'r maes.

Mae ymchwil gan Brifysgol Caerdydd yn helpu i wella bywydau pobl sy'n byw yn rhai o'r cymunedau mwyaf agored i niwed yn y byd.

Mae Dr Shailen Nandy o Ysgol Gwyddorau Cymdeithasol y Brifysgol, a'r Athro David Gordon o Ganolfan Townsend ynghylch Ymchwil Tlodi Rhyngwladol yn helpu ynysoedd a thiriogaethau'r Môr Tawel i ddefnyddio dull gwell o asesu tlodi.

Hyd yma, mae asesiadau tlodi yn y rhanbarth wedi dibynnu ar ddulliau a dangosyddion amherffaith nad ydynt yn adlewyrchu tlodi ar ynysoedd bychain sy'n datblygu. Mae'r rhain yn cynnwys dulliau mesur tlodi ar sail bwyd. Anaml iawn, os o gwbl, y mae gwledydd incwm uchel a chanolig yn defnyddio'r dulliau hyn.

Mae'r dull newydd - yr Ymagwedd Gydsyniol - yn cynnig ffordd o asesu tlodi oedolion a phlant ar wahân drwy ddefnyddio dangosyddion dibynadwy ac addas o ran oedran sy'n dangos pob elfen o dlodi. Mae'n seiliedig ar beth yw lefel dderbyniol o fyw ym marn y boblogaeth yn gyffredinol. Er mwyn dileu tlodi yn unol â'r Nod Datblygu Cynaliadwy cyntaf, rhaid i wledydd olrhain sut maent yn llwyddo i leihau gwahanol fathau o dlodi ar sail diffiniadau cenedlaethol.

Yn rhan o'r ymchwil, mae Dr Nandy a'r Athro Gordon yn cynnig cymorth technegol, arbenigedd a hyfforddiant ar gyfer swyddfeydd ystadegol gwladol. Maent hefyd yn gweithio gydag Ysgrifenyddiaeth Cymuned y Môr Tawel i wneud yn siŵr eu bod yn mabwysiadu ac yn defnyddio modiwl arolwg i wella asesiadau cenedlaethol o dlodi.

Yn ystod ymweliad diweddar â Fiji a Thonga, fe gafodd Dr Nandy a'r Athro Gordon y cyfle i gwrdd ag ystadegwyr swyddogol y llywodraeth o chwe gwlad i amlygu manteision dull gwyddonol o fesur tlodi, yn ogystal â chodi ymwybyddiaeth o'r Ymagwedd Gydsyniol.

Mae hyfforddiant Dr Nandy a'r Athro Gordon wedi helpu ystadegwyr gwladol i ddeall bod angen cynnwys dangosyddion a dulliau mesur tlodi dilys a dibynadwy yn eu harolygon cenedlaethol. Bydd hyn yn arwain at gynhyrchu data gwell, a newid polisïau yn y pen draw, yn ogystal â rhoi adnoddau i fynd i'r afael â thlodi.

Yn ystod eu hamser yn Fiji, fe gafodd Dr Nandy a'r Athro Gordon y cyfle i gwrdd â staff Swyddfa Rhanbarth Môr Tawel UNICEF, i ddangos sut gellir defnyddio'r Dull Cydsyniol i asesu tlodi plant.

Dywedodd Dr Nandy: "Mae UNICEF wedi cefnogi ein hymdrechion ym maes tlodi plant ers amser maith, ac edrychwn ymlaen at gydweithio er mwyn gwella'r ffordd y caiff tlodi plant ei asesu a beth sy'n cael ei wneud yn ei gylch ledled y byd".

Dros y 15 mlynedd ddiwethaf, mae Dr Nandy a'r Athro Gordon wedi ceisio gwella sut y mesurir tlodi mewn gwledydd incwm isel a chanolig a helpu gwledydd i lunio polisïau gwrth-dlodi mwy effeithiol.  Yn sgîl eu gwaith yn y maes hwn, fe fabwysiadodd Gynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig ddiffiniad rhyngwladol newydd o dlodi plant ym mis Rhagfyr 2006. Mae hyn wedi llywio sut caiff tlodi plant ei asesu o amgylch y byd erbyn hyn; roedd eu gwaith yn rhan ganolog o Astudiaeth Fyd-eang UNICEF am Dlodi a Gwahaniaethau ymysg Plant a gynhaliwyd mewn 50 o wledydd, gan gynnwys Tsieina, India, Brasil, Mecsico, Bangladesh a Nigeria.

Mae ymchwil newydd gan Brifysgol Caerdydd yn ymchwilio i p'un a allai defnyddio dull gemau o sicrhau effeithlonrwydd ynni yn y sector diwydiannol yn Ewrop helpu i wneud gweithrediadau'n fwy gwyrdd.

Mae Dr Dean Stroud – yn gweithio gyda Dr Martin Weinel a Dr Claire Evans – o Ysgol Gwyddorau Cymdeithasol Prifysgol Caerdydd, yn rhan o dîm rhyngwladol sy'n hyrwyddo dulliau o wneud cylchedau dŵr diwydiannol yn fwy effeithlon o ran ynni, ac mae'r gwaith wedi'i ariannu gan raglen Horizon 2020.

Nod prosiect WaterWatt yw datblygu teclyn effeithlonrwydd ynni sy'n seiliedig ar ddefnyddio nodweddion a meddylfryd gemau, a hynny mewn amgylcheddau nad ydynt yn gemau, er mwyn cynyddu'r ymddygiadau a'r math o ymgysylltu a ddymunir.

Bydd yn galluogi gweithwyr i ymgysylltu â'u cydweithwyr drwy ddefnyddio apiau symudol, a fydd yn eu galluogi i gystadlu (neu gydweithio), ac i ymddwyn mewn modd sy'n fwy ynni effeithlon, a chael 'gwobrau' rhithwir drwy wneud hynny.

Dywedodd Dr Stroud: "Nod y prosiect yw datblygu platfform ar-lein i helpu i oresgyn ffactorau sy'n rhwystro effeithlonrwydd ynni, yn enwedig y diffyg arbenigedd a gwybodaeth am reoli ynni a'r posibilrwydd o arbed ynni mewn cylchedau dŵr diwydiannol.

"Mae gwella effeithlonrwydd ynni ar draws y sector diwydiannol yn Ewrop yn hanfodol er mwyn sicrhau cystadleurwydd. Yn benodol, drwy astudio dulliau rheoli dŵr ac effeithlonrwydd ynni o fewn cylchedau dŵr diwydiannol, bydd y prosiect yn datblygu atebion cymdeithasol a thechnegol i wella effeithlonrwydd adnoddau."

Mae'r prosiect yn cynnwys chwe phartner o bum gwlad – yr Almaen, yr Eidal, Norwy, Portiwgal a'r DU – ac yn canolbwyntio ar saith sector ynni-ddwys: dur, metalau anfferrus, bwyd a diod, sment/serameg, cemegion, petrocemegion, a mwydion a phapur.

Fel rhan o'r gwaith ymchwil, mae'r tîm yng Nghaerdydd yn cynnal astudiaethau achos helaeth a chyfweliadau â phartneriaid ledled Ewrop, ac yn cyfrannu at nodau ehangach y prosiect o wella effeithlonrwydd ynni mewn cylchedau dŵr diwydiannol. At hynny, maent yn astudio marchnadoedd a gweithgareddau meithrin gallu, ac yn rhannu gwybodaeth mewn gweithdai a thrwy e-ddysgu.

Ychwanegodd Dr Stroud: "Y gobaith yw y bydd ein prosiect yn gallu dangos sut gall gemeiddio helpu i gynyddu ymwybyddiaeth o ran lleihau'r ynni a ddefnyddir mewn cylchedau dŵr, ac yn helpu pobl i gymryd rhan. Bydd hefyd yn cynnig sylfaen wybodaeth o arferion gorau, technolegau a modelau sefydliadol sy'n ymwneud â rheoli ynni a dŵr; dulliau ar gyfer hunanasesu a monitro; a hyfforddiant ac ymarferion ar gyfer treialon maes."

An information session about Cardiff University’s Seafarers International Research Center was recently conducted by its Director, Professor Helen Sampson, at the University of the Philippines Dilimann (UP).

Seafarers International Research Centre (SIRC) is part of Cardiff University’s School of Social Sciences that conducts research on seafarers, with particular emphasis on issues of occupational health and safety.

The information session was held on November 18 at UP's Palma Hall in Quezon City, as part of the implementation of the 2015 Memorandum of Understanding between the University of the Philippines and Cardiff University.

Professor Sampson presented on the variety of projects undertaken by SIRC and discussed how seafaring could provide a good case for study from different angles such as vocational education and training in a global industry, migration, health and safety at work, institutional work settings and multinational work forces.

Palma Hall

She also used the example of the mainstream award won by her book ‘International Seafarers and Transnationalism in the Twenty-First Century’ to emphasise the way in which this niche area of research can have broad reaching appeal.

The information session was attended by students and faculty from the College of Social Sciences and Philosophy at UP. Dr. Nelson Turgo, a former faculty member of UP and current research associate of SIRC, was also present during the session.

Professor Sampson encouraged the participants to explore fellowship and scholarship opportunities that would enable them to pursue their graduate studies at Cardiff University. She said: “Scholarships are provided by UP for PhD study abroad. I hoped the session would generate some interest in coming to Cardiff amongst potential scholarship applicants...”

"I also wanted to describe the different areas in which the two institutions are likely to share common ground to encourage future joint applications for research and exchange opportunities.”

The interactive session included an open forum that allowed participants to ask questions and raise discussions, some of which included potential research collaborations between SIRC and UP, the impact of SIRC research on international law, and possible research topics on seafarers for Philosophy academics.

Professor Sampson will continue to work on developing the links between Cardiff University and the University of the Philippines with future collaborations and visits.

Bydd prosiect ymchwil gwerth £1m a arweinir gan Brifysgol Caerdydd yn rhoi darlun o ansawdd bywyd gwaith ym Mhrydain.

Bydd yr Athro Alan Felstead o Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol, yn arwain tîm ymchwil sy'n casglu ac yn dadansoddi data arolwg am sgiliau a phrofiadau gwaith y rhai sy'n gweithio ym Mhrydain yn 2017.

Y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol , yr Adran Addysg a Phrifysgol Caerdydd sy'n ariannu'r arolwg a bydd 2,500-3,000 o weithwyr yn cymryd rhan ynddo. Mewn cyfweliadau wyneb yn wyneb, byddant yn ateb cwestiynau am beth maent yn ei wneud yn y gwaith.

Bydd y data a gaiff ei gasglu yn helpu i gofnodi ac egluro sut mae ansawdd a sgiliau swyddi yn newid dros amser, a bydd yn adnodd gwerthfawr i'w ddefnyddio yn y dyfodol.

Dywedodd yr Athro Felstead: "Rydym yn byw mewn oes llawn newidiadau cyson a chyflym, yn wleidyddol ac yn economaidd.  Bydd y prosiect hwn yn rhoi data cadarn ac unigryw am beth allai hyn ei olygu i bobl sy'n gweithio pe byddai eu swyddi naill ai o dan fygythiad neu'n cael eu newid mewn rhyw ffordd yn sgîl y newidiadau i'r hinsawdd economaidd, cyflwyno technoleg neu ffyrdd gwahanol o drefnu gwaith.  Bydd yr arolwg yn rhoi rhywfaint o'r atebion i ni ac yn ein galluogi i asesu ac egluro sut mae gwaith wedi newid dros y 30 mlynedd ddiwethaf."

Bydd yr Athro Felstead yn arwain tîm o ymchwilwyr, gan gynnwys yr Athro Francis Green (Coleg Prifysgol Llundain) a'r Athro Duncan Gallie (Rhydychen) sydd wedi bod yn cydweithio ag ef ers cryn amser, a bydd Dr Golo Henseke (Coleg Prifysgol Llundain) yn eu cynorthwyo.  Cynhelir y prosiect mewn cydweithrediad â Chanolfan Dysgu a Chyfleoedd Bywyd mewn Economïau Gwybodaeth (LLAKES) ESRC, a Sefydliad Addysg UCL, Llundain.

Dyma'r 14eg grant ESRC y mae'r Athro Felstad wedi'i ennill, ac mae'r chweched y mae wedi'i sicrhau yn ystod y pedair blynedd diwethaf.  Bydd y prosiect yn dechrau cyflwyno canlyniadau yng nghanol 2018.