Ewch i’r prif gynnwys

2020

Bydd darpar-gyfreithwyr ifanc o bob cefndir yn cael cyfle i brofi sut beth yw astudio'r Gyfraith ym Mhrifysgol Caerdydd, diolch i fenter newydd.

Mae rhaglen Llwybrau at y Gyfraith Ymddiriedaeth Sutton yn dechrau fis Ionawr 2021 ar gyfer 40 o fyfyrwyr chweched dosbarth cymwys o Gaerdydd a'r ardal gyfagos. Prifysgol Caerdydd yw'r sefydliad cyntaf yng Nghymru i fod ynghlwm wrth y cynllun, sydd â'r nod o ddangos i fyfyrwyr galluog o gefndiroedd difreintiedig pa gyfleoedd all fod ar gael iddynt.

Gan weithio gyda Thîm Ehangu Cyfranogiad y Brifysgol, bydd academyddion o Ysgol y Gyfraith a Gwleidyddiaeth yn cynnal sesiynau ar-lein gyda'r grŵp, fydd yn rhoi blas iddynt o'r cynnwys allai fod yn eu darlithoedd ar lefel gradd. Bydd llysgenhadon myfyrwyr o'r Ysgol hefyd ar gael i fod yn fentoriaid i'r rheiny sydd ynghlwm, gan gynnig cymorth a chyngor un-i-un.

Dechreuodd y Brifysgol weithio gyntaf gydag Ymddiriedaeth Sutton yn 2019 ar ei rhaglen Ysgolion Haf flaenllaw'r DU. Ar gyfer y rhaglen Llwybrau at y Gyfraith, bydd Prifysgol Caerdydd yn ymuno â chonsortia o bartneriaid llwyddiannus a hirsefydlog sy'n cynnwys sefydliadau megis Caerwysg, Rhydychen, YELl, Nottingham, Manceinion a Newcastle.

Yn ôl yr Athro Urfan Khaliq o Ysgol y Gyfraith a Gwleidyddiaeth: "Rydym yn edrych ymlaen at groesawu myfyrwyr sy'n cymryd rhan yn y rhaglen a rhoi cyfle iddynt i weld sut beth yw gradd ym Mhrifysgol Caerdydd. Gobeithio y bydd y sesiynau'n rhoi trosolwg iddynt o fywyd prifysgol ac yn bwysicach fyth, ymwybyddiaeth o'r gyrfaoedd allai fod ar gael iddynt yn nes ymlaen".

Dywedodd Scott McKenzie, Pennaeth Ehangu Cyfranogiad ac Allgymorth: "Mae Prifysgol Caerdydd yn falch iawn o fod yn rhan o'r rhaglen Llwybrau at y Gyfraith, yr ydym yn gobeithio fydd yn ysbrydoli'r genhedlaeth nesaf o gyfreithwyr. Gobeithio y bydd y fenter hon yn dangos i fyfyrwyr bod gyrfa yn y gyfraith yn opsiwn hyfyw a chyffrous iddynt."

Mae'n rhaid cyflwyno ceisiadau ar gyfer y rhaglen erbyn 27 Tachwedd. I gael rhagor o wybodaeth, mynd i'r gwefan Sutton Trust.

Mae astudiaeth ar y defnydd o wrthfiotigau dan arweiniad Prifysgol Caerdydd, ar y cyd â Phrifysgol Rhydychen a Choleg y Brenin Llundain wedi ennill papur ymchwil y flwyddyn.

Daeth yr astudiaeth, dan arweiniad Canolfan Treialon Ymchwil ac Ysgol Meddygaeth Prifysgol Caerdydd, i'r casgliad y gallai prawf gwaed pigiad bys syml helpu i atal rhoi presgripsiynau gwrthfiotigau diangen i gleifion gyda chlefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint.

Cyhoeddwyd 'C-reactive Protein guided antibiotic prescribing for COPD exacerbations' yn New England Journal of Medicine fis Gorffennaf diwethaf, ac mae bellach weni ennill y wobr ymchwil glinigol cyffredinol yn 2019 gan Goleg Brenhinol y Meddygon Teulu (CBMT).

Dywedodd yr Athro Nick Francis, o Ysgol Meddygaeth Prifysgol Caerdydd gynt ac nawr o Brifysgol Southampton: “Mae llywodraethau, comisiynwyr, clinigwyr a chleifion sy’n byw gyda COPD ar draws y byd yn mynd ati ar fyrder i chwilio am ffyrdd o’u helpu i wybod pryd mae hi’n ddiogel atal gwrthfiotigau a chanolbwyntio ar ddefnyddio triniaethau eraill er mwyn trin achosion o’r cyflwr.

“Ystyrir bod y cleifion yn wynebu risg uchel os nad ydynt yn cael gwrthfiotigau. Ond, fe lwyddon ni i sicrhau gostyngiad yn y nifer sy’n defnyddio gwrthfiotigau, ac mae hyn tua dwywaith cymaint â’r hyn a gyflawnwyd gan ymyriadau stiwardiaeth gwrthficrobaidd, gan ddangos bod hyn yn ddull diogel.”

Dywedodd yr Athro Chris Butler, cyn-athro meddygaeth gofal sylfaenol ym Mhrifysgol Caerdydd: “Mae’r treial clinigol trylwyr hwn yn ymwneud yn uniongyrchol â’r ystyriaethau dybryd canlynol; cadw budd ein gwrthfiotigau presennol; potensial gofal haenedig a mwy personol; pwysigrwydd tystiolaeth gyd-destunol addas am brofion pwynt gofal wrth leihau defnydd diangen o wrthfiotigau, a; gwella ansawdd gofal ar gyfer pobl sydd â chyflwr cyffredin clefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint."

Mae'r academyddion wnaeth arwain yr astudiaeth wedi gofyn i'r CBMT roi'r wobr o £1,000 i Sefydliad Prydeinig yr Ysgyfaint er cof am Margaret Barnard, cynrychiolydd cleifion yn yr astudiaeth a fu farw o ganser yr ysgyfaint cyn i'r ymchwil ddod i ben. Dywedodd yr ymchwilwyr eu bod yn awyddus i gydnabod ei chyfraniad gwerthfawr hi, a'r cyfranwyr cyhoeddus eraill yn ei wneud, ac hefyd ei hangerdd dros yr astudiaeth.

https://youtu.be/AtZ7bnbpoNk 

Dangosodd yr astudiaeth bod prawf gwaed pigiad bys ar gyfer protein C-adweithiol yn arwain at 20% yn llai o bobl yn defnyddio gwrthfiotigau ar gyfer COPD.

Mae dros filiwn o bobl yn y DU wedi'u heffeithio gan COPD, sef cyflwr ar yr ysgyfaint sy'n gysylltiedig ag ysmygu a llygryddion amgylcheddol eraill. Mae pobl sy'n byw gyda'r cyflwr yn aml yn cael pyliau sy'n arwain at 3 allan o 4 yn cael presgripsiwn o wrthfiotigau - ond nid yw dau draean o'r rhain yn cael eu hachosi gan heintiau bacteriol, ac felly nid yw gwrthfiotigau'n gweithio yn yr achosion hyn.

Mae’r prawf pigiad bys yn mesur protein C-adweithiol (CRP). Dynodwr llid yw hwn sy’n codi yn gyflym yn y gwaed mewn ymateb i heintiau difrifol - i lywio'r broses o gael presgripsiwn o wrthfiotigau.

Mae gorddefnyddio gwrthfiotigau yn golygu ei bod hi'n anoddach trin heintiau, wrth i facteria esblygu er mwyn amddiffyn eu hunain. Ystyrir ymwrthedd i wrthfiotigau yn fygythiad byd-eang brys - ac mae lleihau'r defnydd o driniaethau o'r fath yn allweddol o ran taclo'r broblem.

Dywedodd yr Athro Butler: “Caiff y rhan fwyaf o wrthfiotigau eu rhagnodi mewn gofal meddygol sylfaenol, ac nid yw llawer o’r presgripsiynau hyn o fudd i gleifion: mae profion pwynt gofal yn cael eu hyrwyddo’n gadarn fel ateb allweddol ar gyfer targedu rhagnodi gwrthfiotigau’n well.

"Fodd bynnag, ychydig iawn o dreialon profion pwynt gofal sydd wedi’u cynnal i fesur yr ffaith ar ymddygiad clinigwyr, ymddygiad claf a deilliannau i gleifion. Pyliau gwael o glefyd cronig yr ysgyfaint sy’n gyfrifol am gyfran sylweddol o ddefnydd diangen o gwrthfiotigau, ond nid oes ateb da wedi’i ganfod hyd yma i’r broblem mewn triniaeth i gleifion allanol (pan ragnodir y rhan fwyaf o wrthfiotigau). Ein treial yw’r cyntaf o dan reolaeth biofarcwyr AECOPD mewn gofal i gleifion allanol, ac mae wedi dod o hyd i effaith a ddylai weddnewid arferion.

"Rydym wrth gwrs yn falch iawn dros y prifysgolion sydd ynghlwm (Caerdydd, Coleg y Brenin a Rhydychen), Rhaglen Asesu Technoleg Ymchwil Iechyd y Sefydliad Cenedlaethol Iechyd wnaeth ariannu'r astudiaeth, Rhwydwaith Ymchwil Clinigol NIHR ac Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru.

“Hoffem ddiolch i'r meddygfeydd wnaeth weithredu'r treial, a'r tua 600 o gleifion wnaeth roi o'u hamser a'u data i weithredu'r astudiaeth a chreu'r canfyddiadau, yn ogystal â'r cyfranwyr cyhoeddus wnaeth helpu gyda dylunio a rhannu. Rydym yn ddiolchgar iawn am y gydnabyddiaeth ardderchog hon gan CBMT am ymdrech tîm anhygoel gan ymchwil gofal sylfaenol y DU."

Mae academydd o Brifysgol Caerdydd wedi croesawu ymateb Llywodraeth Cymru i adroddiad ar effaith Covid-19 ar gymunedau Du, Asiaidd a Lleiafrifol Ethnig (BAME) Cymru.

Yr Athro Emmanuel Ogbonna yw cadeirydd yr Is-Grŵp Economaidd-gymdeithasol Ymgynghorol Covid-19 BAME a sefydlwyd gan Brif Weinidog Cymru Mark Drakeford mewn ymateb i'r pandemig. Gwnaeth adroddiad  y Grŵp ar y ffactorau economaidd-gymdeithasol ac amgylcheddol ynglŷn â pham fod risg uwch gan gymunedau BAME yn sgil y feirws dros 30 argymhelliad.

Yn ei hymateb i'r canfyddiadau, dywedodd Llywodraeth Cymru ei bod wedi dechrau ar nifer o gamau gweithredu. Mae’r rhain yn cynnwys:

  • Adnodd Asesu Risg COVID-19 ar gyfer Gweithlu BAME Cymru, a gyflwynwyd yn gyntaf mewn lleoliadau Iechyd a Gofal Cymdeithasol. Addaswyd fersiwn ar gyfer lleoliadau Addysg, ac mae fersiwn mwy cyffredinol ar gael ar gyfer gweithleoedd.
  • Mae gohebiaeth Covid-19 'Cadw Cymru'n Ddiogel' wedi'i chyfieithu i 36 o ieithoedd er mwyn iddi fod ar gael yn hawdd i gymunedau amrywiol.
  • Mae’r Cynllun Gweithredu Cydraddoldeb Hiliol yn cael ei baratoi i ddatblygu camau pellach ar anghydraddoldeb, a chaiff ei gyflwyno ar ddiwedd tymor y Cynulliad hwn.
  • Mae Llywodraeth Cymru yn llunio Uned Gwahaniaethu ar sail Hil i Gymru i bwyso am gydraddoldeb hiliol.
  • Mae gweithgor cwricwlwm BAME newydd wedi'i sefydlu roi cyngor ar a gwella addysg ar bynciau sy’n gysylltiedig â chymunedau a phrofiadau Du, Asiaidd a Lleiafrifol Ethnig ar draws pob rhan o gwricwlwm yr ysgol.
  • Strategaeth Amrywiaeth a Chynhwysiant ar gyfer Penodiadau Cyhoeddus i sicrhau cynrychiolaeth well o bobl BAME ac anabl.
  • Llinell gymorth i roi Cyngor BAME, fel prosiect peilot chwe mis i ddechrau.

Dywedodd yr Athro Ogbonna o Ysgol Busnes Caerdydd: "Rydym ni'n falch gyda natur gynhwysfawr ymateb Llywodraeth Cymru i'n hadroddiad ac yn ei ganmol am y mentrau sydd wedi'u sefydlu hyd yma."

Dywedodd y Dirprwy Weinidog a Phrif Chwip, Jane Hutt: "Roedd yr adroddiad gan Is-grŵp Economaidd-gymdeithasol COVID-19 Pobl Dduon ac Asiaidd a Lleiafrifol Ethnig y Prif Weinidog yn gosod anghydraddoldeb hiliol yng Nghymru yng nghyd-destun COVID-19.  Mae’r adroddiad yn nodi'n glir lawer o’r materion y mae angen inni fynd i’r afael â nhw, ac yn gosod sylfaen bwysig ar gyfer y Cynllun Gweithredu Cydraddoldeb Hiliol i Gymru, y byddaf i yn ei arwain.

"Nid yw ein hymateb cychwynnol i’r adroddiad yn rhestr derfynol o’r camau sy’n cael eu cymryd, ond mae’n rhoi cipolwg ar ein cynnydd hyd yma yn erbyn ei argymhellion. Byddwn yn adolygu ein cynnydd yn rheolaidd wrth i’r Is-grŵp Economaidd-gymdeithasol barhau i gyfarfod ac wrth i nifer o’r argymhellion gael eu datblygu ymhellach a’u hymgorffori yn y Cynllun Gweithredu Cydraddoldeb Hiliol."

Dywedodd Mark Drakeford, y Prif Weinidog: "Rwyf i’n ddiolchgar i Is-grŵp Economaidd-gymdeithasol Ymgynghorol BAME Cymru ar COVID-19 yr Athro Emmanuel Ogbonna am ei waith caled a’i argymhellion. Mae ei adroddiad yn un difrifol a phwerus, sy’n tynnu sylw at yr anghydraddoldebau sydd wedi’u gwreiddio’n ddwfn ac sy’n effeithio ar bobl Dduon, Asiaidd a Lleiafrifol Ethnig yng Nghymru. Mae angen gwneud newidiadau mawr drwy’r gymdeithas er mwyn mynd i’r afael â’r anghydraddoldebau hyn.

"Mae Llywodraeth Cymru wedi cymryd llawer o gamau ar hyd y ffordd, ond rydym ni’n cydnabod bod ffordd bell i fynd eto. Rhaid i ni  edrych yn ofalus ac yn onest ar strwythurau a systemau cymdeithas ac ystyried ble a sut y gallwn wneud newidiadau a fydd o fudd i bawb.

"Nawr yw’r amser i weithredu, ac mae’r llywodraeth hon yn ymrwymo i greu etifeddiaeth barhaus i Gymru, lle caiff pawb eu trin yn deg a chael yr un cyfleoedd i ddatblygu."

Mae ymchwilwyr newid hinsawdd, yn enwedig athrawon prifysgol, yn teithio mwy mewn awyren nag ymchwilwyr eraill – ond mae’n fwy tebygol eu bod wedi cymryd camau i leihau neu wrthbwyso eu teithiau, yn ôl astudiaeth newydd.

Cynhaliwyd yr arolwg mawr, rhyngwladol o dros 1,400 o ymchwilwyr prifysgol gan Ganolfan Hinsawdd a Thrawsffurfio Cymdeithasol y DU (CAST), a gydlynir gan Brifysgol Caerdydd.

Trwy arbrawf dilynol gyda dros 350 o ymchwilwyr, daeth i’r amlwg fod rhoi gwybodaeth am effeithiau hedfan a chymorth ar gyfer polisïau yn y gweithle yn annog pobl i deithio llai mewn awyren.

Cyhoeddir yr astudiaeth ar raddfa fawr - y cyntaf o'i bath i arolygu faint y mae academyddion hinsawdd yn teithio ar gyfer cynadleddau, gwaith maes a chyfarfodydd – yn y cyfnodolyn Global Environmental Change.

Dywedodd Cyfarwyddwr CAST yr Athro Lorraine Whitmarsh, a arweiniodd yr astudiaeth, fod y canfyddiadau'n "annisgwyl" ond dywedodd ei fod hefyd yn awgrymu "nad yw gwybodaeth ar ei phen ei hun yn ddigon" i fynd i'r afael â chynhesu byd-eang.

"Mae ein canfyddiadau'n tynnu sylw at y ffaith y gall gwyddonwyr hinsawdd, fel llawer o weithwyr proffesiynol eraill, ei chael hi'n anodd cydbwyso eu hymrwymiadau amgylcheddol â’u gofynion proffesiynol a phersonol cystadleuol ac nad yw'r byd academaidd ei hun yn gwneud digon i newid y diwylliant hwn," meddai.

"Yn bwysicaf oll, mae ein hymchwil yn dangos yr angen am bolisïau a ffyrdd o weithio i annog a galluogi teithio carbon isel a defnyddio dewisiadau rhithwir – rhywbeth sydd eisoes yn digwydd yn sgîl Covid-19.

"Mae cyfyngiadau ar deithio wedi golygu bod yn rhaid i fusnesau, gan gynnwys prifysgolion, ddisodli teithio gyda rhyngweithio rhithwir, fel cynadleddau ar-lein. Gall yr opsiynau rhithwir hyn fod yr un mor effeithiol â chyfarfodydd wyneb yn wyneb, ond am ffracsiwn y gost, yn ogystal â bod yn fwy hygyrch i'r rhai sydd ag ymrwymiadau gofalu."

Hedfan yw un o'r camau gweithredu mwyaf sy'n rhyddhau carbon a bu galwadau cynyddol o fewn a thu allan i'r gymuned ymchwil i wyddonwyr, ac yn enwedig ymchwilwyr hinsawdd, i wneud mwy i leihau eu teithiau mewn awyren fel nad yw eu neges hollbwysig am yr angen i leihau allyriadau hedfan yn cael ei thanseilio.

Canfu'r astudiaeth hon fod nifer "sylweddol" uwch o deithiau awyren ymhlith ymchwilwyr newid hinsawdd ar gyfer eu gwaith nag ymchwilwyr o ddisgyblaethau eraill. Roedd y data'n dangos bod arbenigwyr hinsawdd yn hedfan ddwy neu dair gwaith y flwyddyn*, tra bod ymchwilwyr eraill yn hedfan ddwywaith y flwyddyn.

Mae arbenigwyr hinsawdd a chynaliadwyedd yn cynnal mwy o waith maes, ond hyd yn oed wrth ystyried hyn, roedd nifer eu teithiau rhyngwladol yn uwch o hyd. Amlygodd hefyd fod lefelau hedfan yn codi ochr yn ochr â lefel y swyddi.

Roedd ymchwilwyr hinsawdd yn adrodd mwy ynghylch eu hymwybyddiaeth a phryder am effaith hedfan ar y newid hinsoddol. Felly, roeddent yn fwy tebygol o wrthbwyso eu teithiau awyren, defnyddio dulliau teithio amgen neu osgoi teithio. Er enghraifft, dewisodd 29% o ymchwilwyr hinsoddol beidio â theithio i ddigwyddiad gwaith oherwydd ôl troed carbon y teithio, o'i gymharu â 5% o ymchwilwyr eraill.

Fodd bynnag, canfu'r astudiaeth fod ffactorau ymarferol fel ymrwymiadau teuluol ac argaeledd opsiynau carbon isel yn bwysicach o ran rhagweld ymddygiad hedfan gwirioneddol gwyddonwyr.

"Mae'r rhai sydd â'r mwyaf o wybodaeth – athrawon prifysgol ar newid hinsoddol – yn cymryd mwy o deithiau awyren nag unrhyw grŵp arall. Mae ein canlyniadau'n awgrymu'n gryf nad yw gwybodaeth ar ei phen ei hun yn ddigon i newid arferion teithio yn y gweithle," meddai'r Athro Whitmarsh.

Dywedodd Kevin Anderson, athro ynni a newid yn yr hinsawdd ym Mhrifysgol Manceinion a chyn-gyfarwyddwr Canolfan Tyndall ar gyfer Ymchwil Newid Hinsawdd, ei fod yn ddarn "anghyfforddus" i’w ddarllen.

"Rhaid i'r papur hwn ysgogi newid cyflym. Mae angen inni edrych ar ein harferion yn fanwl, myfyrio ar ein hymchwil, a gwneud newid cyflym i lunio byd academaidd sy'n addas ar gyfer yr 21ain Ganrif. Efallai y byddai llywodraethau, busnesau a’r gymdeithas sifil ehangach wedyn yn cymryd mwy o sylw o'n hymchwil a'n casgliadau," dywedodd yr Athro Anderson, nad oedd yn rhan o'r ymchwil hon.

Mae'r canfyddiadau'n cael eu rhyddhau wrth i Ganolfan CAST lansio ei Siarter Cynaliadwyedd heddiw – ei hymrwymiad i ddiwylliant ymchwil carbon isel.

Mae'r siarter yn ceisio cydnabod bod gan ymchwilwyr newid hinsawdd gyfrifoldeb penodol i wynebu eu heffaith amgylcheddol a chwilio am atebion trawsnewidiol i newid yn yr hinsawdd a materion eraill. Er enghraifft, gall cynadleddau ar-lein a gweithio gartref fod yn well ar gyfer cydbwysedd bywyd-gwaith, caniatáu cyfranogiad ehangach, a thorri costau.

Mae'r siarter yn ceisio cymryd camau uniongyrchol, ond hefyd i eirioli dros newid ehangach, mewn pedwar maes pwysig: bwyd, teithio, defnydd, a gwresogi/oeri.

Mae'r ymrwymiadau'n cynnwys:

  • Disodli teithio gyda dewisiadau amgen rhithwir a defnyddio moddau carbon isel (h.y. osgoi teithio mewn awyren) lle bo’n rhaid teithio;
  • Cymryd cyfrifoldeb dros ddewisiadau bwyd drwy sicrhau bod yr holl arlwy yn llysieuol neu'n figan a lleihau gwastraff bwyd;
  • Lleihau'r defnydd o adnoddau;
  • Gwneud dewisiadau ynni isel mewn swyddfeydd a lleoliadau cynadleddau;
  • Mae sicrhau eiriolaeth ar gyfer ffyrdd o fyw ac arferion carbon isel yn ganolog i weithgareddau ymchwilwyr.

Cewch hyd i ragor o wybodaeth am y Siarter yma.

*Diwygiwyd y ffigwr (9 Tachwedd 2020) ar ôl i newid gael ei wneud i bapur y cyfnodolyn. Nid yw casgliadau cyffredinol yr ymchwil wedi newid.

Mae Cronfa Her (CCR) gwerth £10m Prifddinas-Ranbarth Caerdydd i ddod o hyd i atebion arloesol i broblemau cymdeithasol yn cael ei lansio mewn partneriaeth â Phrifysgol Caerdydd.

Bydd Cronfa Her CCR yn gwahodd cyrff y sector cyhoeddus i ddatblygu heriau a chysylltu â'r sector preifat i ddarparu atebion.

Nod y dull yw sicrhau canlyniadau gyda llwybr i’r farchnad, lle nad oes ateb masnachol yn bodoli ar hyn o bryd.

Mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd wedi nodi tair thema her allweddol: cyflymu datgarboneiddio, gwella iechyd a lles rhanbarthol, a chefnogi, gwella a thrawsnewid cymunedau.

O heddiw ymlaen, mae Cronfa Her CCR yn agored i ddatganiadau o ddiddordeb gan bob sefydliad sector cyhoeddus ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd sy'n dymuno cyflwyno her.

Bydd gweithdai’n cael eu cynnal yn ddiweddarach eleni i alluogi sefydliadau'r sector cyhoeddus i weithio gyda Thîm Cronfa Her CCR a Phrifysgol Caerdydd i ddatblygu'r heriau.

Y bwriad yw dyfarnu o leiaf un contract her erbyn diwedd mis Mawrth 2021. Ar hyn o bryd, bydd heriau'n cael eu lansio i'r farchnad agored a bydd yr arloesi'n dechrau.

Bydd Canolfan Ymchwil Polisi Arloesi'r Brifysgol yn ymuno ag Y Lab – Labordy Arloesedd Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru ac aelod o grŵp ymchwil ar y cyd gwyddorau cymdeithasol Caerdydd SPARK – i ddatblygu cynigion i’r heriau mewn cydweithrediad â chyrff y sector cyhoeddus a'r tîm CCR.

Dywedodd Gill Bristow, Athro Daearyddiaeth Economaidd Prifysgol Caerdydd ac aelod o Fwrdd Strategol y Gronfa Her: "Mae cymeradwyo Cronfa Her CCR yn ddatblygiad hynod gyffrous i'r ddinas-ranbarth yn enwedig wrth i ni geisio ailadeiladu'r economi yn sgil Covid-19. Bydd y Gronfa Her yn rhoi hwb i'r cydweithio rhwng ymchwilwyr Prifysgol Caerdydd a'r CCR ar ddatblygu economaidd lleol, ac yn cynnig cyfle i ddarparwyr y gwasanaethau cyhoeddus elwa ar arbenigedd ymchwil ac arloesedd y Brifysgol wrth i ni ymdrechu ar y cyd i ddod o hyd i atebion i heriau allweddol cymdeithas."

Nod y dull yw manteisio ar gryfder cwmnïau bach a chanolig mwyaf arloesol y rhanbarth, adfywio'r economi sylfaenol, a radicaleiddio caffael cyhoeddus mewn ffordd sy'n rhoi mwy o werth am arian, yn creu gwell canlyniadau i ddinasyddion ac yn hyrwyddo twf economaidd cytbwys.

Ychwanegodd Rick Delbridge, Athro Dadansoddi Sefydliadol Prifysgol Caerdydd ac Uwch-bartner Cyflenwi: "Rydym yn falch iawn o fod yn cydweithio â Chronfa Her Prifddinas-Ranbarth Caerdydd i greu cyfleoedd masnachol i gwmnïau sy'n cynnig atebion addawol ac arloesol i heriau cymdeithasol mawr sydd wedi'u nodi gan gyrff cyhoeddus. Mae gan Brifysgol Caerdydd hanes o ymchwil o’r radd flaenaf a chael effaith ar bolisi arloesi, datblygiad economaidd ac arloesedd mewn gwasanaethau cyhoeddus. Byddwn yn gweithio gyda'r CCR a phartneriaid i ddatblygu a chyflwyno rhaglen arloesol o weithgarwch sy'n seiliedig ar ddulliau sydd wedi’u profi i greu rhaglen bwrpasol."

Dywedodd Philippa Marsden, Arweinydd Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili, Cabinet Rhanbarthol CCR, ac aelod o Fwrdd Strategol y Gronfa Her: "Mae hon yn gronfa gyffrous ac mae’r amseru’n berffaith. Mae'n cynnig cyfleoedd i ni edrych ar hen faterion systemig drwy lygaid newydd. Mae'n rhaid i ni ailfeddwl ac ail-lunio, croesawu arloesedd a newid a gweithio gyda mwy o hyblygrwydd a chydweithredu i greu marchnadoedd newydd a dyfodol gwell, mwy cynaliadwy. Mae'r fenter hon yn ein galluogi i wneud hynny ac rwy'n edrych ymlaen at chwarae rhan flaenllaw wrth yrru'r fenter hon yn ei blaen."

Mae Prifysgol Caerdydd yn rhan o gonsortiwm pwysig fydd yn llywio arweinwyr ymchwil y genhedlaeth nesaf. Bydd Rhwydwaith Datblygu Cymrodoriaethau Arweinwyr y Dyfodol (FLF) yn cynnig hyfforddiant a datblygiad i 210 o Gymrodyr newydd, a 40 o ymchwilwyr ac arloeswyr ar ddechrau eu gyrfa.

Mae’r Rhwydwaith, a arweinir gan Brifysgol Caeredin, yn cynnwys saith sefydliad: Prifysgol Caergrawnt, Prifysgol Caerdydd, Prifysgol Leeds, Coleg Prifysgol Llundain, Ysgol yr Uwchefrydiau, a Phrifysgol Queens Belfast.

Mae prifysgolion partner yn cael eu trefnu’n bedair canolfan ranbarthol ac yn cysylltu Cymrodyr ag arweinwyr lleol, cenedlaethol a byd-eang ym meysydd ymchwil ac arloesedd.

Dyfarnwyd y contract £2.8 miliwn gan Ymchwil ac Arloesedd y DU (UKRI) i’r Rhwydwaith yn dilyn proses dendro gystadleuol. Ariennir y rhaglen am dair blynedd.  Cafodd y Cymrodoriaethau eu creu yn 2018 i sefydlu gyrfaoedd arweinwyr ymchwil ac arloesedd o’r radd flaenaf ar draws meysydd busnes ac academaidd y DU.

Meddai’r Athro Kim Graham, Rhag Is-Ganghellor Ymchwil, Arloesedd a Menter: “Rwyf wrth fy modd fod Prifysgol Caerdydd yn rhan o Rwydwaith Datblygu newydd ac arloesol FLF. Mae’n ein galluogi i chwarae ein rhan wrth gefnogi’r Cymrodyr i ddatblygu eu gyrfaoedd a’u harweinyddiaeth. Drwy weithio ar draws y DU, a dysgu oddi wrth y cydweithwyr hynod brofiadol sy’n cymryd rhan yn ein consortiwm unigryw, gallwn hefyd rannu arferion gorau ym meysydd arweinyddiaeth ac ymchwil ar draws y sefydliadau amrywiol sy’n gartref i’r ymchwilwyr rhagorol hyn”.

Bydd y Rhwydwaith yn canolbwyntio ar bum maes: menter a hunan-arweinyddiaeth; arwain timau a chydweithio; trawsnewid diwylliannau ymchwil; cyfrannu at gymdeithas yn y DU; a dinasyddiaeth fyd-eang.

Bydd Prifysgol Caerdydd yn arwain ar drawsnewid diwylliannau ymchwil, ac yn cefnogi mentora ac adolygu gan gymheiriaid. Ni hefyd fydd y ganolfan ranbarthol ar gyfer Cymru a de-orllewin Lloegr.

Meddai’r Athro Claire Gorrara, Deon Diwylliant ac Amgylchedd Ymchwil: “Yng Nghaerdydd, rydym wedi ymrwymo’n llawn i feithrin diwylliant ymchwil cynhwysol, creadigol a gonest. Bydd y cyfle hwn i weithio gyda Sefydliad Ymchwil y DU a chonsortiwm o brifysgolion blaenllaw yn ein galluogi i wella ein cefnogaeth ar gyfer arweinwyr ymchwil y dyfodol yn y DU a’r tu hwnt.”

Disgrifiodd Sefydliad Ymchwil y DU y consortiwm fel corff sy’n “arwain y byd” gydag arbenigedd mewn meithrin partneriaethau a chreu cysylltiadau gyda rhwydweithiau fydd yn helpu’r Cymrodyr i ffynnu.

Cynigir amrediad o gyfleoedd i gymrodyr gan gynnwys gweithdai a digwyddiadau strwythuredig, hyfforddiant, a rhwydweithio â diwydiant, a mentora. Byddant hefyd yn cael hyfforddiant arwain ac adolygu gan gymheiriaid, cymorth ymgysylltu, a digwyddiadau ymchwil rhyngwladol.

Ar ben hynny, mae ffrwd ariannu wedi’i chreu i gychwyn a datblygu syniadau’r grwpiau ar y cyd. Bydd y rhain yn datblygu ymhellach wrth i Gymrodyr ddechrau gweithio a dysgu gyda’i gilydd.

Yn ôl gwerthusiad ar y cyd gan Brifysgol Caerdydd ac Ysbyty Athrofaol Cymru, prin iawn yw’r budd a gyflawnir drwy gynnal profion o bryd i’w gilydd o gleifion a allai fod â Covid-19, a gallai fod yn ddrud iawn. Y gobaith oedd y byddai hyn yn helpu i ragfynegi eu prognosis wrth iddynt gyrraedd adrannau achosion brys.

Daeth ymchwilwyr â chanfyddiadau labordy a chlinigol ynghyd yn ysbyty mwyaf Cymru ar ôl ton gyntaf y pandemig. Cafodd hyn ei wneud drwy ddefnyddio adnodd gofal iechyd electronig sydd newydd ei greu ac sy’n ceisio dysgu o ofal arferol yn y GIG. Wrth ei ddefnyddio am y tro cyntaf, fe wnaethant werthuso a oedd cynnal profion labordy o bryd i’w gilydd yn ychwanegu gwerth y tu hwnt i'r profion arferol sy’n cael eu cynnal mewn adrannau brys.

Mae cleifion yr amheuir bod Covid-19 arnynt yn cael ystod helaeth o brofion gwaed wrth gael eu derbyn i chwilio am heintiau bacteriol sy'n cydfodoli, niwed i'r galon, clotiau gwaed neu am yr hyn a elwir yn “gorlid” (hyperinflammation). Gall hyn gostio mwy na £20 y prawf, a gyda miloedd o brofion yn cael eu cynnal bob mis mewn un ysbyty, mae’r costau’n gallu cynyddu'n gyflym.

Mae canfyddiadau’r tîm yn awgrymu y dylid symud oddi wrth sgrinio systematig wrth gael eu derbyn i’r ysbyty oherwydd bod y budd yn parhau i fod yn “aneglur”. Mae eu gwaith wedi'i gyflwyno i'w adolygu'n annibynnol gan wyddonwyr eraill, ond mae wedi'i gyhoeddi ar medRxiv.

Daeth y grŵp, gan gynnwys imiwnolegwyr, adran achosion brys, gofal critigol, clefyd heintus, a gwyddonwyr data, i'r casgliad y dylai’r profion hyn dargedu cleifion ag anghenion clinigol penodol lle mae eu budd wedi'i ddiffinio'n gliriach.

“Fe wnaethon ni werthuso’r gwasanaethau i helpu i arwain ymarfer clinigol a defnydd cost-effeithlon o adnoddau yn nhonnau Covid-19 yn y dyfodol yn ein canolfan, yn unol ag argymhellion gan Goleg Patholegwyr Brenhinol y DU,” meddai Dr Mark Ponsford, hyfforddai academaidd clinigol o Gymru yn Is-Adran Haint ac Imiwnedd Prifysgol Caerdydd, a arweiniodd yr astudiaeth.

“Mae canlyniadau ein dadansoddiad yn awgrymu nad yw cynnal y profion ychwanegol hyn yn rhoi llawer o wybodaeth prognostig ychwanegol i helpu clinigwyr i asesu a yw rhywun mewn perygl o farw neu angen triniaeth gofal dwys."

Yn yr astudiaeth hon, edrychodd yr ymchwilwyr ar ganlyniadau clinigol cleifion sy'n oedolion a dderbyniwyd i Ysbyty Athrofaol Cymru yng Nghaerdydd rhwng mis Mawrth a mis Mehefin 2020, ochr yn ochr â chostau profion unigol a data ar ganlyniadau clinigol.

Mae'r a gynhelir o bryd i’w gilydd yn cynnwys:

  • Procalcitonin - sy’n nodi haint bacterial
  • Troponin - sy’n nodi niwed i'r gallon
  • D-dimer - sy’n nodi clotiau gwaed
  • Ferritin - sy’n nodi cysylltiad â “gorlid” (hyperinflammation)
  • Lactate dehydrogenase - sy’n nodi llid yr ysgyfaint

Fe wnaethant ddarganfod nad oedd y profion hyn yn gwella haeniad risg cleifion Covid-19 yn annibynnol wrth ystyried mesurau arferol a demograffeg sylfaenol fel oedran.

Canfu’r ymchwilwyr fod profion “craidd”, fel cyfrif gwaed llawn a gweithrediad arennol, ymhlith eraill, yn cynnig gwerth rhagfynegol tebyg i brofion ychwanegol drutach fel y rhai oedd y nodi llid neu anaf i’r galon.

Dywedodd Dr Jonathan Underwood, ymgynghorydd mewn clefydau heintus a meddygaeth acíwt, ac uwch-awdur ar yr astudiaeth: “Gall gofyn am ormod o brofion labordy hefyd gynyddu nifer y canlyniadau cadarnhaol ffug gyda’r potensial i arwain at ymyriadau pellach a allai fod yn niweidiol a diangen. Mae ein canfyddiadau yn argymell symud i ffwrdd o brofion systematig o gleifion yr amheuir bod Covid-19 arnynt wrth gael eu derbyn i adrannau achosion brys. Yn hytrach, dylid targedu profion helaeth at gleifion ag arwyddion clinigol penodol."

Dywedodd Ross Burton, myfyriwr ymchwil doethurol gyda'r Adran Haint ac Imiwnedd ac awdur cyntaf ar y cyd ar yr astudiaeth: “Dyma’r prosiect cyntaf i ddefnyddio cronfa ddata electronig newydd, a grëwyd fel menter ar y cyd rhwng tîm Technoleg Gwybodaeth y GIG ac Ysgol Meddygaeth Prifysgol Caerdydd. Mae'n dangos potensial y dull hwn i'n helpu i ddeall a gwella ein hymateb i'r pandemig, a rôl ehangach gwyddoniaeth data mewn gofal iechyd.”

Mae'r astudiaeth wedi'i chyflwyno i'w hadolygu gan gymheiriaid.

Mae aelodau o gymuned y Brifysgol wedi'u hanrhydeddu yn Anrhydeddau Pen-blwydd y Frenhines.

Mae'r Athro Richard Catlow, o'r Ysgol Cemeg, wedi cael ei urddo'n farchog am ei wasanaethau ymchwil wyddonol, tra bod yr Athro Dianne Watkins, o Ysgol y Gwyddorau Gofal Iechyd, wedi cael OBE am ei gwasanaethau i addysg ac ymchwil nyrsio.

Mae'r Athro Catlow, sy'n Athro Cemeg Gatalytig a Chyfrifiadurol, yn cael ei gydnabod am ddatblygu dulliau sydd wedi dod yn safonol ar draws y gwyddorau cemegol yn ogystal ag ymrwymiad drwy gydol ei yrfa i arweinyddiaeth effeithiol ar lefel brifysgol, genedlaethol a byd-eang.

Cafodd ei ethol yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol (FRS) yn 2004 ac ers 2016 mae wedi gwasanaethu fel Ysgrifennydd Tramor ac Is-Lywydd y sefydliad, gan gynnal proffil uchel ar gyfer gwyddoniaeth y DU yn fyd-eang.

Yn 2013, cydsefydlodd yr Athro Catlow Ganolfan Catalysis y DU yn Harwell, Swydd Rydychen, ochr yn ochr â'r Athro Graham Hutchings o'r Brifysgol, sydd ers hynny wedi dod â gwyddonwyr catalytig at ei gilydd o dros 40 o sefydliadau a diwydiannau cyfranogol i ymdrin â phroblemau yn y byd go iawn.

Wrth dderbyn yr anrhydedd, dywedodd yr Athro Catlow: "Rwy'n falch iawn o dderbyn yr anrhydedd hwn yn bersonol a hefyd am y gydnabyddiaeth mae'n ei rhoi i rôl allweddol gwyddoniaeth ac ymchwil wyddonol."

Professor Dianne Watkins

A hithau’n nyrs flaenllaw ag enw da'n rhyngwladol, yn addysgwr ac yn ymchwilydd, graddiodd yr Athro Watkins fel nyrs ym 1979, yn ymwelydd iechyd ym 1983, ac aeth i mewn i fyd addysg uwch ym 1990.

Mae wedi cael ei chydnabod am ei gwaith dylanwadol dros 40 mlynedd sydd wedi helpu siapio'r proffesiwn nyrsio, nid yn unig yng Nghymru a'r DU, ond hefyd mewn gwledydd megis yr Almaen, Oman, Namibia a Malawi.

Roedd yr Athro Watkins yn rhan o'r tîm wnaeth ddatblygu addysg radd i bob nyrs yng Nghymru, a'r rhaglen rhagnodi anfeddygol cyntaf yn y wlad.

Ar hyn o bryd, mae'n gweithio gyda Phrifysgol Malawi ac ysbyty yn Blantyre i geisio gwella safonau gofal nyrsio i gleifion, drwy ddatblygu canolfan ragoriaeth nyrsio i hyrwyddo arweinyddiaeth a mentrau gwella ansawdd.

Dywedodd am dderbyn yr anrhydedd: "Rwyf wrth fy modd, ac mae'n fraint i fod yn rhan o restr Anrhydeddau Pen-blwydd y Frenhines, a chael OBE i gydnabod fy ngwaith i hyrwyddo'r proffesiwn nyrsio yn genedlaethol ac yn rhyngwladol.

Ymhlith cymuned ehangach y Brifysgol, cafodd nifer o gynfyfyrwyr eu hanrhydeddu am eu gwaith yn ystod pandemig Covid-19. Dyfarnwyd MBE i Mrs Lucy Baker (BA 1995), Dr Eleri Davies (MBBCh 1989) a Mrs Gail Lusardi (MPH 2001), a dyfarnwyd BEM i Mrs Jade Cole (PGCert 2017).

Yn ogystal, dyfarnwyd CBE i Ms Linda Dann (BA 1981) a Dr Kim Golding (BSc 1980, DClinPsy 2002); dyfarnwyd OBE i Mrs Jacqueline Fletcher (MSc 2005); dyfarnwyd MBE i Miss Jessica Jones (BSc 2015), Dr Ibrar Majid (MSc 2011), Dr Carolyn Middleton (ND 2011) a Mr Euan Edworthy (BScEcon 1991); a dyfarnwyd BEM i Mr Alun Guy (BA 1961).

Dyfarnwyd CBE i’r Cymrawd Anrhydeddus, yr Athro Lynne Berry (Anrh. 2012).

Yn ôl yr Athro Colin Riordan, Is-Ganghellor y Brifysgol: "Rydym ni'n falch iawn o weld gwaith caled ac ymroddiad ein staff a'n cyn-fyfyrwyr yn cael ei gydnabod yn Anrhydeddau Pen-blwydd y Frenhines. Ar ran y Brifysgol, hoffwn i longyfarch pawb sydd wedi derbyn gwobr eleni."

Mae athro o Brifysgol Caerdydd wedi ennill cymrodoriaeth bum mlynedd i ddatblygu technoleg chwyldroadol newydd gyda rhaglenni mewn systemau cyfathrebu a delweddu uwch diogel.

Bydd y dyfarniad o £1m gan Gyngor Ymchwil y Gwyddorau Ffisegol a Pheirianneg (EPSRC) yn caniatáu i'r Athro Anthony Bennett greu tîm ymchwil cydweithredol sydd wedi ymrwymo i ddatblygu ffynonellau golau cwantwm tymheredd ystafell - elfen allweddol i dechnolegau'r dyfodol.

Drwy harneisio ymddygiad gronynnau unigol, mae technoleg cwantwm yn cynnig ystod o welliannau i'r dyfodol mewn meysydd fel cyfrifiadura a synhwyro o bell.

Mae rhaglenni posibl eraill yn cynnwys cyfathrebu hynod ddiogel, lle mae deddfau ffiseg yn sicrhau diogelwch, a delweddu, lle gall canfyddwyr hynod sensitif 'edrych' drwy waliau neu rownd corneli i greu llun mewn amodau gelyniaethus.

Dywedodd yr Athro Bennett, o'r Ysgol Peirianneg: "Dyma gyfle hynod gyffrous fydd yn defnyddio arbenigedd presennol am weithgynhyrchu LED ar Galiwm Nitrad, deunydd lled-ddargludydd sy'n dominyddu'r farchnad o ran golau awyrgylchol ynni-effeithlon, er mwyn creu goleuadau cwantwm am bris ymylol isel iawn."

Bydd y gymrodoriaeth yn galluogi'r Athro Bennett i ddefnyddio ei brofiad o ymchwilio i'r diwydiant a gafodd yn Toshiba i ddatblygu dyfais newydd sbon, gan ddefnyddio Sefydliad Lled-ddargludyddion Cyfansawdd (ICS) Caerdydd.

Dywedodd yr Athro Peter Smowton, Rheolwr Gyfarwyddwr, ICS: "Mae Professor Bennett yn cyfuno arbenigedd ymchwil penigamp â phrofiad masnachol. Mae'r bartneriaeth hon yn creu fframwaith delfrydol er mwyn cau'r bwlch o ran diwydiant, gan gyflawni ymchwil hynod effeithiol sy’n gallu rhoi llwyfan i ffyniant y DU yn y dyfodol, a’i harbenigaeth dechnolegol".

Drwy'r Gymrodoriaeth, bydd Canolfan Galiwm Nitrad Caergrawnt a Chanolfan Cyfansawdd Lled-ddargludydd Caerdydd yn creu deunydd, fydd yn cael ei brosesu ym Mhrifysgol Caerdydd. Bydd Pecynnu Newydd yn cael ei ddatblygu ar y cyd â'r Catapwlt Rhaglenni Lled-ddargludyddion Cyfansawdd (Catapwlt RhLlC), sy'n rhan o Glwstwr Lled-ddargludyddion Cyfansawdd CSconnected yn ne Cymru.

Dywedodd Joe Gannicliffe, Pennaeth Ffotoneg Catapwlt RhLlC: "Rydym yn falch iawn o fod yn gweithio gyda'r Athro Bennett ar don newydd o dechnolegau cwantwm lled-ddargludydd sy'n dod o hyd i raglenni masnachol cyfathrebu hynod ddiogel, delweddu uwch, synhwyro ac hyd yn oed cyfrifiadura ac efelychu o bosibl."

Yn ddiweddar, roedd yr Athro Bennett, sy'n arbenigo yn natblygiad technolegau cyfansawdd lled-ddargludyddion, yn gyd-awdur ar bapur a gyhoeddwyd yng nghyfnodolyn ACS Photonics sy'n amlinellu'r datblygiad o allyrrydd cwantwm tymheredd ystafell sy'n nwfn ym mwlch alwminiwm nitrad.

"Fy uchelgais yw harneisio'r 'mantais cwantwm' drwy greu ffynhonnell golau cwantwm ymarferol ac effeithlon y mae modd ei graddio, gweithio gyda chydweithredwyr i ddatblygu rhaglenni sy'n cyflawni llawn botensial y dechnoleg."

https://youtu.be/y6mhj9Ghydg

Mae adeilad cyfrifiadureg a mathemateg pwrpasol wedi cael ei 'gwblhau' o bell gan yr arbenigwyr adeiladu byd-eang ISG a Phrifysgol Caerdydd.

Mae'r adeilad - Abacws gynt - yn dod â’r Ysgol Cyfrifiadureg a Gwybodaeth a'r Ysgol Mathemateg ynghyd mewn un cyfleuster o’r radd flaenaf.

Bydd Abacws yn cefnogi twf y ddwy adran ac yn cynnig cyfleoedd gwell i gydweithio a chynnal ymchwil.

Mae ISG wedi cyflwyno ystod o fentrau ar y safle yn ystod y pandemig COVID-19.

Exterior of Abacws building

Dywedodd Richard Skone, Cyfarwyddwr Rhanbarthol De Cymru, ISG: "Mae diogelwch yn elfen graidd wrth gyflwyno prosiectau. Gwnaethom ymateb yn gyflym i'r pandemig a rhoi systemau ar waith i sicrhau lles gweithwyr, myfyrwyr a staff Prifysgol Caerdydd. Yn dilyn mesurau cyfyngu cychwynnol, fe wnaethom lwyddo i gyflwyno arferion newydd gan gynnwys gwiriadau tymheredd i bawb oedd yn dod ar y safle, arlwyo gan gadw pellter cymdeithasol a chyfleusterau lles i'r rheiny oedd y gweithio, a chyfarpar diogelu personol ychwanegol ble bo angen."

Pan fydd wedi'i gwblhau, bydd gan yr adeilad ar Ffordd Senghennydd chwe llawr o ystafelloedd addysgu, llety staff, mannau astudio ac ymchwil, fydd yn cynnwys darlithfa 250-sedd, a sawl labordy TG.

Ychwanegodd yr Athro Rudolf Allemann, y Rhag Is-Ganghellor, Rhyngwladol a Recriwtio Myfyrwyr a Phennaeth Coleg y Gwyddorau Ffisegol a Pheirianneg: "Roeddem yn falch iawn o gwblhau strwythur adeilad fydd yn dod â llu o fanteision i fyfyrwyr a staff yn yr Ysgolion Cyfrifiadureg a Gwybodeg a Mathemateg. Bydd Abacws yn cynnig cyfleusterau addysgu ac ymchwil penigamp er mwyn cefnogi'r disgyblaethau hyn sy'n datblygu'n gyflym.

"Mae ISG a'r Brifysgol wedi cydweithio'n agos er mwyn datblygu ffyrdd o wynebu'r heriau a ddaw yn sgîl y pandemig. Yn y dyfodol, rydym yn gobeithio y bydd yr ysbryd hwn o arloesedd yn rhan annatod o Abacws wrth iddo ddatblygu ymchwil seibr-ddiogelwch, deallusrwydd artiffisial a gwyddorau data - meysydd sydd mor bwysig i gymdeithas."

Exterior of the Abacws building

Nododd Tom Hyett, un o raddedigion Caerdydd (BSc Astroffiseg, 2019) ac aelod newydd o staff ISG, sut deimlad oedd cyrraedd yr uchelbwynt o ran adeiladu.

Dywedodd Tom, sydd yn y llun, o Gasnewydd: "Mae gweithio ar brosiect o’r fath faint yn hynod gyffrous, i'r Brifysgol yr wyf wedi graddio ohoni, ac hefyd i gael nodi cwblhau'r strwythur yn y llun. Dim ond newydd ddechrau gweithio i ISG ar ôl interniaeth ydw i, ac rwyf yn edrych ymlaen at gael defnyddio'r sgiliau a ddysgais yn ystod fy ngradd."

Mae'r adeilad, a ddyluniwyd gan Stride Treglown gydag Adjaye Associates, ar gampws Cathays ger gorsaf drenau Cathays. Mae disgwyl iddo agor yn 2021.