Ewch i’r prif gynnwys

Newyddion

Mae ymagwedd newydd at ymdrin â thymheredd uchel mewn tai a chynhyrchu ffrwd incwm i deuluoedd yn Nigeria wedi'i datblygu a'i phrofi gan ymchwilwyr ym Mhrifysgol Caerdydd.

Mae'r tîm, sy'n cynnwys arbenigwyr mewn pensaernïaeth a busnes, wedi datblygu systemau gwyrddio fertigol, a elwir yn waliau gwyrdd, sy'n fforddiadwy ac yn ecogyfeillgar. Mae i'r rhain y potensial i sicrhau buddion iechyd ac economaidd i deuluoedd incwm isel ar draws Affrica.

Strwythurau fertigol yw waliau gwyrdd sydd â phlanhigion yn eu gorchuddio, yn aml ar ffrâm fetel neu bren sy'n cynnwys pridd neu gyfrwng tyfu arall.

Maen nhw wedi dod yn boblogaidd dros y blynyddoedd diwethaf, ac yn cael eu defnyddio mewn llawer o adeiladau preswyl a masnachol ar draws y byd, nid yn unig am eu hapêl esthetig ond hefyd oherwydd eu gallu i ostwng tymheredd, darparu cnydau ar gyfer bwyd a mantais economaidd a chynyddu bioamrywiaeth.

Yn eu hastudiaeth, mabwysiadodd y tîm 'ymagwedd arloesi cyfrifol' drwy ddatblygu technoleg wal werdd briodol ar y cyd â chymuned Agege, tref sianti fawr yn Lagos, Nigeria. Cyrchwyd y deunyddiau'n lleol a chwaraeodd y gymuned ran fawr yn cynllunio, adeiladu a chynnal y prototeipiau.

Gosodwyd dwy wal werdd wahanol, y naill wedi'i hadeiladu o bolyethylen dwysedd uchel (HDPE) fforddiadwy a'r llall o fambŵ ecogyfeillgar, y tu allan i ddau dŷ preswyl yn Lagos.

Llenwyd y waliau gwyrdd ag amrywiaeth o blanhigion bwytadwy a meddyginiaethol a'u clymu at waliau allanol ystafelloedd lle'r oedd pobl yn byw yn y ddau dŷ.

Cofnodwyd tymheredd yr awyr mewnol, lleithder cymharol a thymheredd arwyneb y waliau ym mhob ystafell oedd nesaf at y waliau gwyrdd, yn ogystal â mewn ystafelloedd cymharol heb waliau gwyrdd.

Dangoswyd bod y waliau gwyrdd yn gostwng tymheredd yr awyr mewnol yn yr ystafell 2.3°C ar gyfartaledd, gyda'r preswylwyr yn dweud eu bod yn gyfforddus 90%-100% o'r amser, o'i gymharu â 23%-45% yn yr ystafell rheolydd.

Dywedodd cydawduron yr astudiaeth, Dr Clarice Bleil de Souza, Dr Julie Gwilliam a Dr Oluwafeyikemi Akinwolemiwa: "Mae'n amlwg o'r canlyniadau hyn bod gwyrddio fertigol yn gallu dod â chysur thermol a manteision economaidd, gyda'r posibilrwydd o dyfu bwyd a phlanhigion meddyginiaethol mewn ardaloedd gorlawn o Affrica o bosib yn cynnig yr effaith gadarnhaol fwyaf sylweddol."

Cynhaliodd yr ymchwilwyr hefyd ddadansoddiad costau llawn gan ystyried cost prynu'r deunyddiau, adeiladu'r waliau gwyrdd ac yna eu cynnal dros nifer o flynyddoedd.

Dywedodd cydawdur yr astudiaeth yr Athro Luigi De Luca, o Ysgol Busnes Caerdydd: "Gallai'r ddau brototeip fod yn broffidiol iawn ac ad-dalu'r buddsoddiadau'n gymharol gyflym gan hyd yn oed ganiatáu rhywfaint o golli cynnyrch yn y cynllun. Fodd bynnag, mae'n bosibl y bydd y preswylwyr yn dymuno bwyta'r cynnyrch eu hunain yn hytrach na'u gwerthu ymlaen, yn enwedig o ystyried bod cyfran uchel o wariant mewn grwpiau incwm isel yn Nigeria yn mynd ar fwyd a diod."

"Mae llawer mwy o welliannau a materion i'w hystyried er mwyn gwneud hyn yn hyfyw ac yn fwy fforddiadwy i deuluoedd yn Affrica, ond bydd datblygu cynllun y cynnyrch hwn gobeithio'n llywio ymdrechion i wireddu'r system hon a darparu newid sy'n para i deuluoedd ar draws y cyfandir."

The Welsh School of Architecture’s PG Dip Architecture: Professional Practice, the new iteration of our RIBA Part 3 course, has achieved a 100% pass rate in its first year.

All students pass with a grade of Merit apart from Jenny Saunders, who was awarded a Distinction. Jenny also received the Stanley Hall Cox Prize for the best Diploma student, donated by Stride Treglown.

Professor Sarah Lupton, Personal Chair and Course Director of the Diploma and Master of Design Administration courses, said: “This was the first year of the new Diploma course and it proved successful with all candidates passing. Very well done to all! I would like to thank all those who contributed as tutors, seminar presenters and examiners to this year’s course.”

For information on the PG Diploma in Architecture: Professional Practice, please visit our Coursefinder pages.

CAUKIN studio, a collaborative of students from the Welsh School of Architecture, have been shortlisted in the Architects’ Journal (AJ) Small Projects Awards with their design for a kindergarten in Fiji.

The Naweni Kindergarten – designed, built and funded by CAUKIN Studio and the Naqaqa Giving Foundation for £15,000 – serves a number of settlements on the island of Vanua Levu in Fiji. This is CAUKIN Studio’s second project in Fiji, after having completed projects in Cambodia and Indonesia.

CAUKIN work with charities, NGOs and schools worldwide to fundraise, design and build projects for communities in need of new spaces.

The Naweni Kindergarten provides the local children with a dedicated space to learn, after many buildings were destroyed during heavy cyclones in 2016. The new building, constructed during the summer of 2017, consists of a series of portal timber frames, prefabricated on the ground, then lifted into place by hand. Within the portal frames, the space is split into a large classroom, an adjacent toilet and an entrance veranda. The repeated truss structure provides a distinct aesthetic with a high ceiling. The timber frame allows for flexibility against strong cyclone winds, with all connecting junctions carefully considered to ensure there are no weak points.

The annual AJ Small Projects Awards celebrate that scale of design that forms the core practice for many architects, as well as some more off-grid projects that allow practitioners to innovate and experiment, all with a budget of under £250,000.

What the schemes share is an intelligent use of budget and creative answering of a brief – above all, making big architecture on a small scale.

CAUKIN Studio will present their project to a panel of judges, which this year includes Takero Shimazaki, director of Takero Shimazaki Architects; last year’s winner Kate Darby, principal of Kate Darby Architects; and managing director of Lendlease’s European property division Jonathan Emery.

The winner will be announced on Wednesday 18 April during the launch event for an exhibition of all the shortlisted entries at Feilden Clegg Bradley Studios in London.

Yn ddiweddar, mae staff Ysgol Pensaernïaeth Cymru sy'n aelodau o dîm prosiect Amgylchedd Adeiledig Carbon Isel wedi bod yn gweithio gyda Chyngor Abertawe ar adnewyddiad ynni cynhwysfawr o res o fyngalos yn nyffryn Abertawe.

Arferai’r byngalos 50 gwely dwy wely ger Abertawe gynhesu eu cartrefi gydag olew, LPG a gwresogyddion trydan ac roeddent yn arfer bod yn ddrud iawn i’w rhedeg. Mae'r byngalos bellach wedi'u trawsnewid gydag hydoddiannau carbon isel gan gynnwys paneli solar wedi'u hintegreiddio i'r to i gynhyrchu trydan sy'n cael ei storio mewn batri Tesla, ffenestri gwydr dwbl, waliau wedi'u hinswleiddio a tho a goleuadau ynni isel. Mae dŵr o 55 metr o dan y ddaear, trwy bwmpiau gwres ffynhonnell daear yn darparu gwres i'r cartrefi a'r dŵr poeth. Mae system awyru yn cylchredeg aer wedi'i hidlo trwy'r adeilad trwy fentiau nenfwd, sy'n helpu i gadw gwres yr adeilad.

Mae'r tîm LCBE wedi gweithio'n agos iawn gyda'r deiliaid, Cyngor Abertawe a'r cwmnïau sy'n cyflenwi ac yn gosod y technolegau i sicrhau bod yr opsiynau mwyaf priodol yn cael eu dewis. Maent wedi defnyddio modelau cyfrifiadurol i ymchwilio i wahanol gyfuniadau o atebion i ddewis y rhai mwyaf fforddiadwy gyda'r arbedion ynni a chost mwyaf sy'n gweithio gyda'r math hwn o gartref.

Mae Cyngor Abertawe, Llywodraeth Cymru ac Ysgol Pensaernïaeth Cymru wedi ariannu'r prosiect gyda phob byngalo yn costio tua £ 55,000 i'w gwblhau. Bydd y preswylwyr yn talu cyn lleied o filiau ynni â phosibl o hyn ymlaen.

Mae'r prosiect Amgylchedd Adeiledig Carbon Isel (LCBE) sydd wedi'i leoli yn Ysgol Pensaernïaeth Cymru, Prifysgol Caerdydd, yn dod ag academyddion a diwydiant Cymru ynghyd i leihau allyriadau carbon deuocsid sy'n gysylltiedig â'r amgylchedd adeiledig. Nod y prosiectau y mae'r tîm yn ymgymryd â nhw yw darparu tystiolaeth ei bod yn bosibl cyfuno technolegau sydd ar gael ar y farchnad i leihau faint o ynni a ddefnyddir mewn adeiladau fforddiadwy ac y gellir eu dyblygu sy'n gyffyrddus ac yn ymarferol i fyw a gweithio ynddynt. Mae'r tîm yn cynnwys nifer staff academaidd o Ysgol Pensaernïaeth Cymru gan gynnwys: Dr Jo Patterson, Huw Jenkins, Manos Perisoglou, Dr Xiaojun Li, Dr Ester Coma-Bassas, Dr Shan Shan HouMiltos Ionas.

Dywedodd Jo Patterson, Arweinydd Prosiect yr LCBE: “Rydym wedi gallu monitro’r cartrefi cyn ac ar ôl i’r gwaith gael ei wneud. Mae hyn wedi caniatáu inni fesur mewn gwirionedd yr effaith y mae gwella cartrefi yn ei chael ar fywydau'r bobl sy'n byw ynddynt. Gallwn ddweud faint yn gynhesach yw'r cartrefi, faint o ynni y maent yn ei arbed ac o ganlyniad i hyn beth fydd yr effaith ar newid yn yr hinsawdd.”

Dyluniodd ac ariannodd tîm LCBE rai o elfennau prosiect Fford Ellen ac yn awr, gyda chefnogaeth Grant Swyddfa Ariannu Ewropeaidd Cymru ynghyd â chyllid cyfatebol, maent yn gweithio ar brosiectau tebyg ledled Cymru.

Am y newyddion diweddaraf o'r prosiect LCBE dilynwch eu Twitter Cyfrif

The Welsh School of Architecture attend Primary and Secondary Schools to deliver workshops to introduce Architecture.

During these workshops, classes participate in a range of activities such as designing and drawing buildings and playgrounds, sharing ideas with peers and building model houses/buildings.

Pupils are encouraged to discuss the different aspects of housing design that architects need to think about (such as materials, adaptability, environment, transparency and function) and to think creatively.

If you are interested in a workshop or to find out more, please contact Kelly Butt by email at buttkl@cardiff.ac.uk.

Bydd adeilad cymunedol yn elwa ar dros £1m o arian grant yn dilyn cais llwyddiannus i'r Gronfa Loteri Fawr.

Mae Pafiliwn Grange, partneriaeth ar y cyd rhwng Porth Cymunedol Prifysgol Caerdydd, Prosiect Pafiliwn Grange, a Gweithgareddau Cymunedol Grangetown, wedi cael £1,072,692 i adnewyddu ac ymestyn yr adeilad presennol yng Ngerddi Grange.

O ganlyniad i’r arian hwn, bydd cyfleuster cymunedol amlbwrpas fydd yn cynnig cyfleoedd ar gyfer addysg, hyfforddiant, hybu iechyd a datblygu mentrau, gyda chaffi, swyddfa a mannau cyfarfod.

Mae cynlluniau hefyd i wella'r safle presennol er mwyn creu mannau gwyrdd hygyrch, perllan a gardd beillio.

Meddai Lynne Thomas, Rheolwr Prosiect y Porth Cymunedol, un o brosiectau ymgysylltu blaenllaw Prifysgol Caerdydd: "Rydym yn falch iawn o gael y grant hwn, sef penllanw llawer o waith caled gan bawb sydd wedi chwarae rhan. Bydd yr arian yn cael ei ddefnyddio i ddatblygu Pafiliwn Grange ymhellach i fod yn lleoliad deinamig ac o safon y gall pobl o bob oed ei ddefnyddio.

"Datblygwyd y cynlluniau ar gyfer y pafiliwn gyda IBI Group a’r pensaer Dan Benham, yn dilyn pum mlynedd o ymgynghoriadau gan fyfyrwyr yn Ysgol Pensaernïaeth Cymru mewn cydweithrediad ag aelodau o'r gymuned. Bydd yn trawsnewid yr adeilad yn ganolfan ffyniannus er budd pobl Grangetown am flynyddoedd lawer i ddod. Mae cannoedd o bobl wedi ein helpu i gyrraedd y pwynt cyffrous hwn ac rydym wrth ein bodd i allu symud ymlaen gyda'n cynlluniau o ganlyniad i'r grant hwn.”

Mae Pafiliwn Grange yn brosiect partneriaeth rhwng Prifysgol Caerdydd a grwpiau trigolion Prosiect Pafiliwn Grange (GPP), Gweithredu Cymunedol Grangetown (GCA), Prif Swyddog Gwybodaeth Pafiliwn Grange a Chyngor Caerdydd. Fe’i cefnogir gan nifer o bartneriaid eraill, gan gynnwys Clwb

Rotari Bae Caerdydd, IKEA, ASDA, Cronfa Partneriaethau Cymdogaethau Cyngor Caerdydd, a Choleg Caerdydd a'r Fro.

Meddai’r Athro Colin Riordan, Is-Ganghellor Prifysgol Caerdydd: "Mae Prifysgol Caerdydd yn hynod falch o'n partneriaeth gyda Phrosiect Pafiliwn Grange. Mae'n enghraifft wych o’n huchelgais parhaus i weithio gyda’n cymuned leol, gan helpu i hyrwyddo cydlyniant cymdeithasol a gwella lefelau iechyd, cyfoeth a lles. Mae Prifysgol Caerdydd yn dibynnu ar gefnogaeth arianwyr elusennol ar gyfer prosiectau fel Pafiliwn Grange. Hoffem ddiolch i'r Gronfa Loteri Fawr am y grant trawsnewidiol hwn fydd yn ein galluogi i wireddu ein gweledigaeth ar gyfer yr adeilad."

Mae Pafiliwn Grange yn un o bum prosiect sy'n cael cyfanswm o £5.4 miliwn o arian y Loteri Genedlaethol o raglen Trosglwyddo Asedau Cymunedol 2 y Gronfa Loteri Fawr. Ei nod yw trawsnewid mannau sydd heb eu defnyddio yn dirnodau lleol ac yn ganolfannau cymunedol.

Nod y fenter yw helpu i wneud Grangetown yn lle gwell fyth drwy ddatblygu cyfleoedd ymchwil, addysgu a gwirfoddoli o'r radd flaenaf sy'n cael eu cynhyrchu ar y cyd rhwng y gymuned a'r Brifysgol sydd o fudd i bawb.

Ers 2013, mae dros 150 o fyfyrwyr pensaernïaeth israddedig, yn ogystal â myfyrwyr sy'n astudio cyrsiau meistr mewn busnes a phensaernïaeth, wedi gweithio gyda’r Porth Cymunedol i ddatblygu syniadau ar gyfer yr adeilad yn rhan o'u hymchwil a'u dysgu.

Mae gemydd cyfoes a gafodd ei hysbrydoli gan sgiliau gwaith coed ei thad-cu wedi dechrau gweithio ar greu ei dyluniad arloesol ar gyfer Coron yr Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd y flwyddyn nesaf.

Nod Laura Thomas, o Gastell-nedd, yw creu coron unigryw sy’n gyfoes ond eto’n parchu traddodiadau’r Eisteddfod Genedlaethol.

Bydd ei Choron – a noddir gan Brifysgol Caerdydd yn 2018 – yn gofyn am gannoedd o oriau o waith dyfal cyn iddi gael ei gosod am ben enillydd un o ddwy brif wobr barddoniaeth yr Eisteddfod.

Techneg neilltuol

Ni ellir datgelu beth yw’r dyluniad ar hyn o bryd, ond bydd Laura’n creu Coron nas gwelwyd ei thebyg o’r blaen. Ei thechneg neilltuol, gwaith parquet, lle mae’n mewnosod argaenau pren mewn deunydd arian, fydd prif nodwedd y Goron.

Dywedodd: “Byddaf yn mewnosod tri math o argaenau, sy’n deillio o America ac Ewrop, ond nid wyf wedi penderfynu’n union ynghylch y tri ohonynt hyd yn hyn. Bydd y Goron yn cynnwys tiwlip lliwiedig hefyd.

“Byddaf yn mewnosod yr argaenau â llaw, yna’n gosod yr arian er mwyn creu strwythur y Goron. Yn ogystal, mae gan y Goron fecanwaith addasu sy’n caniatáu ar gyfer pennau bach a mawr, am na fyddwn yn gwybod pwy sydd wedi’i hennill tan fis Awst 2018.”

Laura Thomas brooch

Ymddengys bod natur yn ogystal â meithrin yn rhannol gyfrifol am gariad Laura tuag at weithio â choed.

“Pan oeddwn yn blentyn ifanc roedd fy nhad-cu, Jack Owen, yn arfer gwneud anifeiliaid bach wedi’u cerfio o bren solet a phren haenog,” meddai.

“Rwyf wedi eu cadw dan glo ac yn ddiogel yn fy nghartref am 30 mlynedd.

“Roeddwn wrth fy modd â gwersi gwaith coed yn yr ysgol. Y dyddiau hyn, mae argaen pren newydd yn fy nghyffroi mwy na phâr newydd o esgidiau!”

Patrymau prifysgol

Cafodd nifer o’r patrymau geometregol sydd wedi'u cynnwys yn y Goron eu creu’n arbennig ym Mhrifysgol Caerdydd.

Dywedodd: “Daw fy ysbrydoliaeth o ddeunyddiau arloesol megis fel graphene a phaneli solar, ac rwyf wedi bod yn arbrofi gydag onglau a phatrymau...”

Disgwylir i’r Goron – fydd yn cynnwys tri mis i’w chreu – fod yn barod ddiwedd mis Chwefror.

Daeth Laura i’r brig mewn cystadleuaeth a gynhaliwyd gan Brifysgol Caerdydd a ddenodd nifer o ddylunwyr o’r radd flaenaf.

Mae Laura yn rheoli gweithdy gemwaith cyfoes yn Llandeilo, Sir Gaerfyrddin. Mae hefyd yn creu ei chasgliadau gemwaith ei hun yn ogystal â chomisiynau pwrpasol.

Cynhelir Eisteddfod Genedlaethol 2018 ym Mae Caerdydd rhwng 3 ac 11 Awst.

Dr Steve Coombs has won a RIBA President’s Award for his research exploring the use of Welsh-grown timber.

Dr Coombs’ award-winning research project “The Development of the Building Envelope Using Welsh-Grown Timber: A study Through Prototyping” explores the use of Welsh-grown timber in the building envelope, through the prototyping of a series of live design projects with a focus on species, technology and tectonic form.

Compared to Europe and regions such as the Vorarlberg, Austria, Wales is perceived as having an underdeveloped and underperforming timber construction industry with only 15% forest cover to supply a variety of timber sectors. Currently, the Welsh timber industry relies heavily on the importation of sawn wood, timber board products and innovative, engineered timber systems to meet an increasing demand to improve construction efficiency and environmental performance of the building envelope.

Over the last decade, Dr Coombs has been working closely with the Welsh timber industry on the use of home-grown Welsh timber in contemporary architecture. His research analyses the properties of Welsh-grown soft and hardwoods, the technical and skill limitations and opportunities of the industry and highlights the impact of the use of timber on the tectonic form of the building envelope.

As project architect, his research has led to a range of innovative projects, from visitor centres to smaller scale prototypes and experiments that are informed by context, form, sustainability, detail and cost. He is previously lead a Technology Strategy Board funded research project on the award winning low cost Sitka spruce social housing system, Ty Unnos, that has led to projects for a low energy house, classroom, exhibition pavilion, visitor centre and cycling centre.

The RIBA President’s Awards celebrate the best research in the fields of architecture and the built environment in four categories: Cities and Community, Design and Technical, History and Theory, and the Annual Theme which this year was ‘Housing’. Dr Coombs’ research on Welsh timber won the award in the Design & Technical category.

For more information about this research, take a look at Dr Coombs’ PhD thesis.

The project “Computing Craft: manufacturing cob structures using robotically controlled 3D printing” will be led by Dr Wassim Jabi from the Welsh School of Architecture at Cardiff University, in collaboration with Plymouth University and will start in January 2018, following the announcement of £72,845 of Engineering and Physical Sciences Research Council (EPSRC) funding through the “Connected Everything: industrial systems in the digital age” programme. It leads on from an ongoing research collaboration between Cardiff and Plymouth, which is currently supported by the Chartered Institute of Building.

Researchers will investigate fabrication procedures and methodologies for robotically supported 3D-printing utilising cob and similar clay-based sustainable building materials. The Welsh School of Architecture’s Kuka KR60 industrial robotic arm will be used to produce the cob and clay structures that will be examined during the 18-month project.

For more information on this project, please contact Dr. Wassim Jabi (jabiw@cardiff.ac.uk).

The Welsh School of Architecture has launched a new postgraduate course. The MSc Computational Methods in Architecture is available for entry in 2018/19.

The course addresses the need for creative professionals who are equipped with the IT skills, digital fabrication skills, simulation software skills, or the ability to design custom-software development tools to solve unique design problems. It is taught by experts from across the Schools of Architecture, Computer Science and Informatics, and Engineering to give you a multidisciplinary breadth of knowledge which mirrors professional practice.

Students can look forward to learning about innovative algorithmic design methods in architecture and building their own digital tools through visual programming and scripting. Our advanced digital fabrication equipment, including a large industrial robotic arm, will enable students to gain valuable practical experience.

The new course will complement the School’s portfolio of existing programmes and expertise in the areas of sustainable built environments, architectural science, innovative design, and the management of design projects.

We are now accepting application for this course. To learn more about the topics covered on the programme, please visit our dedicated course webpage.