Ewch i’r prif gynnwys

Effaith ymchwil Ysgol Pensaernïaeth Cymru

Mae gan Ysgol Bensaernïaeth Cymru ethos o 'greadigrwydd ar sail gadarn' yn ategu'r holl ymchwil ac addysg ac sy'n dangos ein hymrwymiad parhaus i ymgysylltu â phroblemau byd go iawn.

Cyflawnir ein heffaith drwy waith tîm mewnol a chydweithio â'r llywodraeth, diwydiant a chyrff anllywodraethol. Drwy'r cydweithrediadau hyn, nod ein hymchwil yw trawsnewid bywyd bob dydd mewn pedwar prif faes effaith: cynaliadwyedd ac ynni, perfformiad diwydiant, treftadaeth, lles cymunedau a chyfiawnder cymdeithasol.

Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae ein hymchwilwyr wedi datblygu: dulliau fforddiadwy o ôl-osod tai yn gynaliadwy, meddalwedd i wella perfformiad y diwydiant, ymgysylltu â chymunedau i gryfhau eu rhagolygon, rhwydweithio gyda chymunedau yn ymgyrchu i achub adeiladau hanesyddol rhag cael eu dymchwel a'u datblygu, ynghyd â Chronfa Henebion y Byd a Llywodraeth Madhya Pradesh, strategaeth gadwraeth, canolfan ymwelwyr, a theithiau cerdded treftadaeth gan Ymddiriedolaeth Genedlaethol India.

Mae tri phrosiect wedi aeddfedu yn ystod y blynyddoedd diwethaf i ddod yn Astudiaethau Achos Effaith:

Solcer House

Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig

Mae ein hymchwilwyr yn Ysgol Pensaernïaeth Cymru wedi dylunio ac wedi adeiladu'r tŷ carbon isel fforddiadwy cyntaf yn y DU gan ddefnyddio technolegau sydd ar gael yn y farchnad.

Rhoi sylw i dlodi tanwydd

Mae ein hymchwilwyr wedi datblygu adnodd newydd sy'n nodi'r aelwydydd sydd fwyaf angen cymorth i gynhesu eu cartrefi.

Gwella effeithlonrwydd ynni gwasanaethau adeiladu yn y DU ac yn Ewrop

Mae ein hymchwilwyr yn Ysgol Pensaernïaeth Cymru wedi treialu a gweithredu ffordd fwy effeithiol o fonitro adeiladau a’u gwasanaethau i nodi perfformiad ynni gwael, cynyddu effeithlonrwydd a lleihau allyriadau carbon.

Changing EU directives

Mae ein gwaith ymchwil wedi canolbwyntio ar ddefnyddio dulliau mwy effeithiol o fonitro parhaus sy'n helpu i nodi perfformiad ynni gwael yn gyflym yn hytrach na chynnal arolygiadau ffisegol o wasanaethau a systemau adeiladau, gan gynyddu effeithlonrwydd ynni a lleihau allyriadau carbon yn ei dro.

Rhwng 2000 a 2003, bu ein hymchwilwyr yn Ysgol Pensaernïaeth Cymru yn monitro defnydd ynni systemau aerdymheru (AC) yn swyddfeydd y DU. Rhoddodd y gwaith ymchwil gipolwg ar ddefnydd ynni gwahanol fathau o systemau aerdymheru yn swyddfeydd y DU. Tynnodd y canfyddiadau sylw at y gwahaniaeth yn y defnydd o ynni rhwng systemau aerdymheru a mathau o ddyluniadau er bod y systemau'n cyflawni swyddogaeth debyg.

Monitro ynni'n barhaus yn erbyn arolygiadau ffisegol unigol

Ar ôl monitro systemau’r DU, gofynnwyd i’n hymchwilwyr gymryd rhan mewn prosiect UE ‘AuditAC’ a gydlynwyd gan École des Mines, Paris, rhwng 2005 a 2006. Gwnaeth ein hymchwilwyr archwilio effeithlonrwydd arolygiadau ffisegol unigol o gymharu â chanlyniadau monitro ynni. Amlygodd y gwaith ymchwil hwn, o safbwynt polisi, nad oedd y dull arolygu ffisegol mor gost-effeithiol â monitro ynni’n barhaus oherwydd nifer yr arolygwyr achrededig y byddai eu hangen i gynnal yr arolygiadau.

Prosiect HARMONAC

Defnyddiwyd y gwaith ymchwil a ddatblygwyd trwy'r prosiect AuditAC i helpu i lywio'r prosiect UE HARMONAC a gynigiwyd gan ein hymchwilwyr ac a gynhaliwyd rhwng 2007 a 2010. Yn ystod y prosiect hwn, mesurodd y tîm effaith ymarferol arolygu systemau aerdymheru ar effeithlonrwydd ynni, a chanfod bod arolygiadau unigol yn gyfyngedig ac yn annhebygol o gymell mesurau effeithlonrwydd ynni oherwydd cost.

Daeth y gwaith ymchwil i'r casgliad mai'r ateb mwyaf hyfyw, hirdymor ac effeithiol ar gyfer cynnal systemau adeiladu'n effeithlon oedd trwy fonitro systemau adeiladu yn barhaus.

Prosiect iSERVcmb

Rhwng 2011 a 2014, gwnaeth tîm ymchwil y prosiect gynnig a chydlynu’r prosiect iSERVcmb a oedd â’r nod o ddangos fframwaith monitro ynni parhaus sy’n gydnaws â holl aelod-wladwriaethau’r UE. Defnyddiodd ein hymchwilwyr ddata gan bartneriaid y prosiect a phrosiect HARMONAC i greu meincnodau ar gyfer cydrannau adeiladu unigol yn ymwneud â'r defnyddiau. Defnyddiwyd y broses hon gan ein hymchwilwyr mewn dros 2800 o systemau aerdymheru o fewn 330 o adeiladau ar draws 15 o aelod-wladwriaethau. Dangosodd y canlyniadau fod systemau adeiladu a aeth drwy'r broses iSERV yn lleihau cyfanswm y defnydd o ynni trydanol hyd at 33%, gan arbed o 3% ar gyfartaledd. At hynny, gallai'r adeiladau eu hunain ddisgwyl lleihau cyfanswm eu defnydd o ynni ar gyfartaledd o 9% gydag arbedion o hyd at 40% i'w gweld.  Drwy gymharu'r broses iSERV ac arolygiadau ffisegol, canfuwyd y gellid, drwy fonitro’n barhaus, ddod o hyd i ragor o gyfleoedd i arbed ynni yn hytrach na chynnal arolygiadau ffisegol, ac mae’n rhatach gwneud hyn.

Yn y pen draw, rhagwelodd ein hymchwilwyr, pe bai holl aelod-wladwriaethau’r UE yn gwneud i’w gwasanaethau adeiladu gydymffurfio â phrosesau iSERV, y gallai’r arbedion cost blynyddol yn 2014 amrywio rhwng €1.4 biliwn a €7.1 biliwn. Gyda digwyddiadau byd-eang diweddar, bydd yr arbedion posibl hyn yn sylweddol fwy a hefyd yn bwysig i'r ddadl diogelwch ynni.

Rhaglen datblygu ysgolion yr Adran Addysg (DfE)

Mae’r dull iSERV bellach wedi’i fabwysiadu fel y mesur gwerthuso ynni ar gyfer buddsoddiad o £4.4 biliwn gan yr Adran Addysg i gefnogi’r gwaith o ailadeiladu ac adnewyddu 537 o ysgolion ledled Lloegr rhwng 2013 a 2022. Defnyddir ein methodoleg iSERV i fonitro a meincnodi perfformiad ynni gweithredol ym mhob ysgol newydd ac adnewyddiad mawr yn Lloegr er mwyn cyrraedd y targedau defnydd ynni gofynnol. Mae dros 100+ o ysgolion a adeiladwyd o dan y rhaglen wedi cael eu hasesu hyd yn hyn.

Mae'r Adran Addysgu yn defnyddio data iSERV i helpu i lywio targedau ynni a charbon ar gyfer yr ysgolion y mae'n eu hariannu. Mae hefyd yn defnyddio'r data i helpu i gael gwell dealltwriaeth o sut mae ei dargedau dylunio yn effeithio ar iechyd a lles y preswylwyr. Mae hyn wedyn yn bwydo i mewn i ofynion dylunio newydd ar gyfer ysgolion a ariannwyd gan yr Adran Addysg yn y dyfodol, gan gynnwys eu llwybr uchelgeisiol i uchelgeisiau carbon sero net. Mae’r dull a’r canfyddiadau hefyd yn cael eu defnyddio mewn ysgolion nad ydynt wedi’u hariannu gan yr Adran Addysg yng Nghymru.

Mabwysiadu dull monitro ynni parhaus o fewn Cyfarwyddeb Perfformiad Ynni Adeiladau (EPBD) yr UE

Roedd ein gwaith ymchwil iSERVcmb wedi llywio’r fersiwn ddiweddaraf o’r EPBD yn uniongyrchol a ymgorfforwyd yng nghyfraith genedlaethol holl aelod-wladwriaethau’r UE ym mis Mawrth 2020.

ISERV

“Mae iSERV yn ein galluogi i gael gwybodaeth am berfformiad ynni mewn modd niwtral o ran technoleg a dylunio, a dangosodd y gallu i leihau defnydd ynni gweithredol yn ymarferol a fydd yn ein galluogi i wneud y gorau o berfformiad gweithredol yr adeiladau ysgol newydd.”

Hershil Patel, Pennaeth Ynni, Tîm Dylunio’r Adran Addysg

Meet the team

Cysylltiadau allweddol

Afroditi Konidari

Knight IP et al – “Benchmarking HVAC System Energy Use Using Sub-hourly Data,” CLIMA 2013 Conference, pp. 12, Prague, June 2013 published in proceedings. Available from HEI.