Ewch i’r prif gynnwys

2016

Prifysgol Caerdydd yn cael hanner miliwn o bunnoedd yng ngham cyntaf y rhaglen iechyd fyd-eang

Mae Prifysgol Caerdydd wedi cael tua hanner miliwn o bunnoedd i ddatblygu dull gwybyddol cost isel i asesu dementia mewn gwledydd incwm isel a chanolig.

Gan ddatblygu'r gwaith sydd eisoes yn cael ei wneud ym Mhrifysgol Caerdydd a Phrifysgol California, San Francisco, bydd y prosiect newydd yn creu dulliau newydd ar lechi i ganfod dementia. Bydd yn gweithio mewn partneriaeth â chlinigwyr, ymchwilwyr a chleifion mewn dwy wlad incwm isel a chanolig - Cuba a Tsieina.

Mae'r prosiect hefyd yn creu rhwydwaith ymchwil fyd-eang unigryw, sy'n cynnwys arbenigwyr o Cuba a Tsieina, yn ogystal ag Iwerddon, UDA a'r DU. Mae'n canolbwyntio ar ddatblygiadau technolegol ym maes asesu gwybyddol a'u cysylltu â chyfleoedd hyfforddiant ac arwain ar gyfer unigolion sy'n gweithio ym maes dementia mewn gwledydd incwm isel a chanolig.

Cafodd y prosiect ei ariannu gan y Cyngor Ymchwil Feddygol a'r Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol. Roedd hyn yn rhan o gam cyntaf Cronfa Ymchwil Heriau Byd-eang (GCRF) gwerth £1.5 biliwn y cynghorau ymchwil, a'i nod yw mynd i'r afael â materion sy'n effeithio ar bobl yn y gwledydd hyn drwy ddefnyddio arbenigedd ymchwil rhagorol y DU.

Dywedodd yr Athro Kim Graham, Deon Ymchwil Coleg Gwyddorau Biofeddygol a Bywyd Prifysgol Caerdydd a phrif ymchwilydd yr astudiaeth: “Erbyn 2050, amcangyfrifir y bydd 71% o'r bobl sy'n dioddef dementia yn byw mewn gwledydd incwm isel a chanolig. Ar hyn o bryd, dim ond 10% o'r rhai sydd â dementia sy'n cael diagnosis priodol gan olygu eu bod yn cael llai o arweiniad clinigol, gofal cefnogol a'r cyffuriau sy'n dod i'r amlwg.

"Bydd ein prosiect newydd yn edrych ar ddefnyddio technoleg ddigidol, fel llechi a ffonau clyfar, i roi dulliau gwybyddol cost isel ond hynod sensitif i asesu dementia. Drwy ddefnyddio'r dechnoleg sydd eisoes ar gael yn rhwydd mewn gwledydd incwm isel a chanolig, ni fydd angen dulliau drytach a llai hygyrch. Bydd hyn hefyd yn helpu teuluoedd a gweithwyr iechyd proffesiynol i roi gofal priodol ac wedi'i theilwra i gleifion."

Ychwanegodd Declan Mulkeen, Pennaeth Strategaeth y Cyngor Ymchwil Feddygol: "Mae'n braf gweld prosiectau yn mynd i'r afael â ffactorau amgylcheddol ac economaidd ehangach sy'n effeithio ar iechyd, yn ogystal â defnyddio technolegau newydd fel bod triniaethau cost-effeithiol ar gael i bawb.

"Mae'r Cyngor Ymchwil Feddygol wedi bod yn hynod lwyddiannus ym maes ymchwil Iechyd Byd-eang, a hynny'n aml mewn partneriaeth.  Clefydau heintus sydd wedi cael y prif sylw, ac mae'n parhau i fod y maes sy'n cael y rhan fwyaf o arian. Fodd bynnag, mae anghenion iechyd yn newid wrth i wledydd ddatblygu.  Bydd Cronfa Ymchwil Heriau Byd-eang yn ein galluogi i fynd i'r afael ag ystod ehangach o broblemau iechyd, er budd lleol a byd-eang."

Mae consortiwm o dan arweiniad menter ym Mhrifysgol Caerdydd wedi cael £1.2m i ddatblygu technolegau laser.

Bydd y Ganolfan Lled-ddargludyddion Cyfansawdd (CSC) – sy'n eiddo i'r Brifysgol ac IQE plc – yn datblygu laserau lled-ddargludyddion o'r radd flaenaf i'w defnyddio mewn clociau atomig bychain gydag ystod eang o raglenni gan gynnwys cynhyrchion llywio a thelathrebu.

Bydd y dyfarniad gan Raglen Technolegau Cwantwm Cenedlaethol y DU yn ariannu rhaglen dwy flynedd.

Bydd y Ganolfan yn gweithio gyda Phrifysgol Caerdydd, Technolegau Lled-ddargludyddion Cyfansawdd (Glasgow), a'r Labordy Ffiseg Cenedlaethol (NPL) i ddatblygu cadwyn gyflenwi ar gyfer yr elfennau pwysig hyn yn y DU..."

Fe gafodd y Ganolfan Lled-ddargludyddion Cyfansawdd ei sefydlu ym mis Awst 2015 fel menter ar y cyd rhwng Prifysgol Caerdydd, un o brifysgolion ymchwil mwyaf blaenllaw Prydain, ac IQE plc, prif ddarparwr wafferi lled-ddargludyddol cyfansawdd y byd.

Mae'r Ganolfan wedi'i lleoli yng Nghaerdydd ac mae'n garreg filltir hanfodol wrth ddatblygu clwstwr lled-ddargludyddion rhagorol yn ne Cymru.

Mae ymchwil gan Brifysgol Caerdydd yn helpu i wella bywydau pobl sy'n byw yn rhai o'r cymunedau mwyaf agored i niwed yn y byd.

Mae Dr Shailen Nandy o Ysgol Gwyddorau Cymdeithasol y Brifysgol, a'r Athro David Gordon o Ganolfan Townsend ynghylch Ymchwil Tlodi Rhyngwladol yn helpu ynysoedd a thiriogaethau'r Môr Tawel i ddefnyddio dull gwell o asesu tlodi.

Hyd yma, mae asesiadau tlodi yn y rhanbarth wedi dibynnu ar ddulliau a dangosyddion amherffaith nad ydynt yn adlewyrchu tlodi ar ynysoedd bychain sy'n datblygu. Mae'r rhain yn cynnwys dulliau mesur tlodi ar sail bwyd. Anaml iawn, os o gwbl, y mae gwledydd incwm uchel a chanolig yn defnyddio'r dulliau hyn.

Mae'r dull newydd - yr Ymagwedd Gydsyniol - yn cynnig ffordd o asesu tlodi oedolion a phlant ar wahân drwy ddefnyddio dangosyddion dibynadwy ac addas o ran oedran sy'n dangos pob elfen o dlodi. Mae'n seiliedig ar beth yw lefel dderbyniol o fyw ym marn y boblogaeth yn gyffredinol. Er mwyn dileu tlodi yn unol â'r Nod Datblygu Cynaliadwy cyntaf, rhaid i wledydd olrhain sut maent yn llwyddo i leihau gwahanol fathau o dlodi ar sail diffiniadau cenedlaethol.

Yn rhan o'r ymchwil, mae Dr Nandy a'r Athro Gordon yn cynnig cymorth technegol, arbenigedd a hyfforddiant ar gyfer swyddfeydd ystadegol gwladol. Maent hefyd yn gweithio gydag Ysgrifenyddiaeth Cymuned y Môr Tawel i wneud yn siŵr eu bod yn mabwysiadu ac yn defnyddio modiwl arolwg i wella asesiadau cenedlaethol o dlodi.

Yn ystod ymweliad diweddar â Fiji a Thonga, fe gafodd Dr Nandy a'r Athro Gordon y cyfle i gwrdd ag ystadegwyr swyddogol y llywodraeth o chwe gwlad i amlygu manteision dull gwyddonol o fesur tlodi, yn ogystal â chodi ymwybyddiaeth o'r Ymagwedd Gydsyniol.

Mae hyfforddiant Dr Nandy a'r Athro Gordon wedi helpu ystadegwyr gwladol i ddeall bod angen cynnwys dangosyddion a dulliau mesur tlodi dilys a dibynadwy yn eu harolygon cenedlaethol. Bydd hyn yn arwain at gynhyrchu data gwell, a newid polisïau yn y pen draw, yn ogystal â rhoi adnoddau i fynd i'r afael â thlodi.

Yn ystod eu hamser yn Fiji, fe gafodd Dr Nandy a'r Athro Gordon y cyfle i gwrdd â staff Swyddfa Rhanbarth Môr Tawel UNICEF, i ddangos sut gellir defnyddio'r Dull Cydsyniol i asesu tlodi plant.

Dywedodd Dr Nandy: "Mae UNICEF wedi cefnogi ein hymdrechion ym maes tlodi plant ers amser maith, ac edrychwn ymlaen at gydweithio er mwyn gwella'r ffordd y caiff tlodi plant ei asesu a beth sy'n cael ei wneud yn ei gylch ledled y byd".

Dros y 15 mlynedd ddiwethaf, mae Dr Nandy a'r Athro Gordon wedi ceisio gwella sut y mesurir tlodi mewn gwledydd incwm isel a chanolig a helpu gwledydd i lunio polisïau gwrth-dlodi mwy effeithiol.  Yn sgîl eu gwaith yn y maes hwn, fe fabwysiadodd Gynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig ddiffiniad rhyngwladol newydd o dlodi plant ym mis Rhagfyr 2006. Mae hyn wedi llywio sut caiff tlodi plant ei asesu o amgylch y byd erbyn hyn; roedd eu gwaith yn rhan ganolog o Astudiaeth Fyd-eang UNICEF am Dlodi a Gwahaniaethau ymysg Plant a gynhaliwyd mewn 50 o wledydd, gan gynnwys Tsieina, India, Brasil, Mecsico, Bangladesh a Nigeria.

Mae'r Athro Elizabeth Treasure wedi'i phenodi'n Is-Ganghellor Prifysgol Aberystwyth.

Mae disgwyl i'r Athro Treasure, ein Rhag Is-Ganghellor presennol, ddechrau ei swydd newydd ym mis Ebrill 2017.

Yr Is-Ganghellor oedd y cyntaf i longyfarch yr Athro Treasure yn dilyn y newyddion am ei phenodiad, ac aeth ati i ganmol ei chyfraniad "rhagorol" i'r Brifysgol dros yr 21 mlynedd diwethaf.

Meddai’r Athro Colin Riordan, Is-Ganghellor y Brifysgol: "Mae Elizabeth wedi bod yn Ddirprwy i mi ers i mi gyrraedd yn 2012.

"Mae wedi gwneud gwaith rhagorol a gwneud cyfraniad hollbwysig at lwyddiannau presennol y Brifysgol.

"O ystyried ei gallu strategol, ei meistrolaeth o fanylion, ei phresenoldeb personol, ei chraffter gwleidyddol a'i harweiniad, nid wyf yn synnu bod Aberystwyth wedi penodi Elizabeth yn Is-Ganghellor.

"Mae'n adnabod ac yn deall y sector i'r dim. Mae hefyd yn hynod gyfarwydd â chyd-destun Cymreig ac yn hen law ar arwain a rheoli sefydliad.

"Rydw i'n siŵr fy mod yn siarad ar ran cydweithwyr ledled y Brifysgol wrth ddymuno pob llwyddiant iddi yn ei rôl newydd. Fel Prifysgol, mae gennym lawer o le i ddiolch i Elizabeth."

Fe gafodd yr Athro Treasure ei phenodi'n Rhag Is-Ganghellor y Brifysgol yn 2010. Roedd yn gyfrifol am feysydd o bwys gan gynnwys prosiectau yn ymwneud â chynllunio strategol, adnoddau a datblygu cynaliadwy, yn ogystal â staffio ac ystadau.

Yn ystod ei chyfnod yn y swydd, fe oruchwyliodd y broses o drosglwyddo i'r Is-Ganghellor newydd a sefydlu strwythur Colegau newydd y Brifysgol. Fe luniodd Gynllun Meistr cyntaf yr Ystadau a arweiniodd at ddau adeilad ymchwil newydd yn ogystal â hyrwyddo cydraddoldeb ac amrywiaeth. Hi hefyd sefydlodd Project Search sy'n rhoi swyddi a chyfleoedd i ddysgu i bobl ifanc ag anableddau.

Cyn cael ei phenodi'n Rhag Is-Ganghellor, roedd yr Athro Treasure yn Uwch-ddarlithydd ac yn Ymgynghorydd Iechyd Deintyddol y Cyhoedd. Cafodd ddyrchafiad i rôl Athro yn 2000 a'i phenodi'n Ddeon a Rheolwr Cyffredinol yr Ysgol a'r Ysbyty Deintyddiaeth yn 2006.

Yn ystod ei hamser yn yr Ysgol Deintyddiaeth, roedd ganddi rôl ganolog mewn cyfres o astudiaethau epidemiolegol ym maes ymchwil ddeintyddol ar lefel genedlaethol a rhyngwladol. Bu hefyd yn arwain adolygiadau rheolaidd am y fflworid sydd mewn dŵr a pha mor hir mae adferiadau deintyddol yn para.

Mae hefyd wedi llunio strwythur ariannol ac academaidd newydd ar gyfer yr Ysgol Deintyddiaeth yn ogystal â datblygu llawr o gyfleusterau addysgu â thechnoleg o'r radd flaenaf. Hi hefyd roddodd sêl ei bendith i gyfleuster hyfforddiant deintyddol cymunedol blaenllaw'r Brifysgol yn Aberpennar.

Meddai Pennaeth presennol yr Ysgol Deintyddiaeth, yr Athro Michael Lewis: "Yr Athro Elizabeth Treasure oedd Deon yr Ysgol Deintyddiaeth a Phennaeth Grŵp Gwasanaeth Deintyddol y GIG rhwng 2006 a 2010.

"Yn ystod ei chyfnod yn y swydd, fe wnaeth gyfraniad pwysig i'r Ysgol, gan gynnwys gweddnewid strwythur adrannol hanesyddol yr Ysgol yn themâu ymchwil, ac arwain rhaglen gyfalaf i greu llawr ymchwil penodedig yn Ysbyty Deintyddol y Brifysgol.

"Mae'r newidiadau hyn wedi galluogi'r Ysgol i ffynnu yn ystod y blynyddoedd diwethaf a'i helpu i ennill ei phlwyf fel Ysgol Deintyddiaeth orau'r DU o ran ymchwil a'r addysg a roddir..."

Bydd y Brifysgol yn mynd ati nawr i ddechrau'r broses o benodi olynydd. Bydd rhagor o fanylion ar gael cyn bo hir.

Mae Cyngor Dinas Caerdydd wedi penderfynu rhoi caniatâd cynllunio i Brifysgol Caerdydd ddechrau codi adeilad nodedig gwerth £50m yng nghalon Campws Cathays.

Mae'r Ganolfan Bywyd y Myfyrwyr yn rhan o fuddsoddiad mawr ym mhrofiad myfyrwyr ac yn rhan o’r gwaith mwyaf ers cenhedlaeth i uwchraddio'r campws.

Mae'r Ganolfan yn brosiect partneriaeth ag Undeb y Myfyrwyr, ac yn ymateb i geisiadau gan fyfyrwyr am well wasanaethau a lleoedd dysgu ac astudio. Mae'n ffrwyth partneriaeth lwyddiannus a dynamig y mae’r Brifysgol yn falch o’i mwynhau gyda’i chorff o fyfyrwyr.

Bydd yr adeilad newydd yn creu canolbwynt ar gyfer ein gwasanaethau cefnogi myfyrwyr yn ogystal â chynnig mannau dysgu cymdeithasol modern, hyblyg a darlithfa 550-sedd gyfoethog ei thechnoleg.

Canolfan Bywyd y Myfyrwyr - Darlithfa

Bydd Canolfan Bywyd y Myfyrwyr yn gwneud gwasanaethau cymorth yn fwy hygyrch i fyfyrwyr, gan gynnwys y rhai sy'n astudio y tu hwnt i Barc Cathays.

Bydd gwasanaeth cymorth ar-lein gwell, a bydd y Ganolfan yn cynnig un pwynt cyswllt i fyfyrwyr ac Ysgolion Prifysgol Caerdydd. Bydd yn hawdd cael mynediad at amrywiaeth o wasanaethau a chyfleusterau, a bydd gan y Ganolfan oriau agor estynedig.

Bydd gwasanaethau myfyrwyr yn cael eu strwythuro o gwmpas:

  • Dyfodol: gyrfaoedd, cyflogadwyedd a chyfleoedd byd-eang
  • Lles: iechyd meddwl a chwnsela
  • Bywyd y myfyriwr: arian, cymorth i fyfyrwyr rhyngwladol, cymorth i bobl anabl, gweinyddiaeth myfyrwyr
  • Bar cynghori: gall myfyrwyr drafod ymholiadau wyneb yn wyneb yn y ganolfan, neu ar-lein 24/7
Canolfan Bywyd y Myfyrwyr - Llawr Cyntaf

Meddai'r Athro Colin Riordan, Is-Ganghellor y Brifysgol: "Mae hwn yn fuddsoddiad mawr yn ein myfyrwyr ac yn eu profiad dysgu..."

"Nid ein myfyrwyr a'n staff yw’r unig rai a fydd yn manteisio oherwydd bydd hwn yn adeilad nodedig ar gyfer pobl a dinas Caerdydd."

Meddai Sophie Timbers, Llywydd Undeb y Myfyrwyr: “Gwyddom mai’r datblygiad hwn yw'r buddsoddiad mwyaf sylweddol ym mhrofiad y myfyrwyr ers cenhedlaeth.

"Mae’n dilyn buddsoddiad mawr y Brifysgol yn adeilad Undeb y Myfyrwyr sydd wedi gweddnewid mynedfa Heol Senghennydd i Undeb y Myfyrwyr, gan gynnig croeso cynnes, amrywiaeth o siopau a chaffis sydd o fudd i’r myfyrwyr ac i'r cyhoedd.

"Rwy'n hapus iawn fod Cyngor Dinas Caerdydd wedi cefnogi cynlluniau uchelgeisiol y Brifysgol i greu’r Ganolfan ar gyfer Bywyd Myfyrwyr..."

"Mae’r bartneriaeth rhwng y Brifysgol ac Undeb y Myfyrwyr yn un hanfodol i’r ddau barti a bydd hyn yn caniatáu inni gydweithio hyd yn oed yn fwy agos."

Canolfan Bywyd y Myfyrwyr - Bar Cyngor

Cynlluniwyd yr adeilad gan y penseiri arobryn Feilden Clegg Bradley Studios (FCB Studios) sydd wedi gwneud gwaith gydag adeiladau cyhoeddus proffil uchel.

Mae gan FCB Studios brofiad o weithio ar brosiectau prifysgolion yn y DU ac yn rhyngwladol, ac maent wedi gweithio ar nifer o gynlluniau blaenllaw ar gyfer cleientiaid o bwys, fel Ysgol Gelf Manceinion, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, Amgueddfa Rhyfel Oer yr Awyrlu Brenhinol, a Chanolfan Southbank.

Meddai Tom Jarman, y Prif bensaer: "Mae Feilden Clegg Bradley Studios yn falch iawn fod y Ganolfan ar gyfer Bywyd Myfyrwyr ym Mhrifysgol Caerdydd wedi cael caniatâd cynllunio ac rydym yn edrych ymlaen yn fawr iawn at symud y prosiect i'r camau nesaf.

"Mae'r cynllun yn dal i fod yn driw i gysyniadau gwreiddiol y gystadleuaeth ac rydym yn gyffrous wrth gymryd un cam yn nes at ei weld yn dwyn ffrwyth."

Canolfan Bywyd y Myfyrwyr - Ail lawr

Disgwylir i’r gwaith adeiladu ddechrau yn 2017 ac i’r Ganolfan fod yn barod erbyn blwyddyn academaidd 2019/20.

Mae'r penderfyniad ar Ganolfan Bywyd y Myfyrwyr yn dilyn caniatâd gan gynllunwyr y ddinas i gyfnod diweddaraf Campws Arloesedd y Brifysgol sy’n werth £300m ganol mis Tachwedd. Bydd dau adeilad newydd, sy’n costio cyfanswm o £135m, yn dod ag ymchwilwyr, busnesau, cefnogwyr o'r sector cyhoeddus, a myfyrwyr at ei gilydd i ddatblygu syniadau sy'n sbarduno twf economaidd.

Mae ymchwil newydd gan Brifysgol Caerdydd yn ymchwilio i p'un a allai defnyddio dull gemau o sicrhau effeithlonrwydd ynni yn y sector diwydiannol yn Ewrop helpu i wneud gweithrediadau'n fwy gwyrdd.

Mae Dr Dean Stroud – yn gweithio gyda Dr Martin Weinel a Dr Claire Evans – o Ysgol Gwyddorau Cymdeithasol Prifysgol Caerdydd, yn rhan o dîm rhyngwladol sy'n hyrwyddo dulliau o wneud cylchedau dŵr diwydiannol yn fwy effeithlon o ran ynni, ac mae'r gwaith wedi'i ariannu gan raglen Horizon 2020.

Nod prosiect WaterWatt yw datblygu teclyn effeithlonrwydd ynni sy'n seiliedig ar ddefnyddio nodweddion a meddylfryd gemau, a hynny mewn amgylcheddau nad ydynt yn gemau, er mwyn cynyddu'r ymddygiadau a'r math o ymgysylltu a ddymunir.

Bydd yn galluogi gweithwyr i ymgysylltu â'u cydweithwyr drwy ddefnyddio apiau symudol, a fydd yn eu galluogi i gystadlu (neu gydweithio), ac i ymddwyn mewn modd sy'n fwy ynni effeithlon, a chael 'gwobrau' rhithwir drwy wneud hynny.

Dywedodd Dr Stroud: "Nod y prosiect yw datblygu platfform ar-lein i helpu i oresgyn ffactorau sy'n rhwystro effeithlonrwydd ynni, yn enwedig y diffyg arbenigedd a gwybodaeth am reoli ynni a'r posibilrwydd o arbed ynni mewn cylchedau dŵr diwydiannol.

"Mae gwella effeithlonrwydd ynni ar draws y sector diwydiannol yn Ewrop yn hanfodol er mwyn sicrhau cystadleurwydd. Yn benodol, drwy astudio dulliau rheoli dŵr ac effeithlonrwydd ynni o fewn cylchedau dŵr diwydiannol, bydd y prosiect yn datblygu atebion cymdeithasol a thechnegol i wella effeithlonrwydd adnoddau."

Mae'r prosiect yn cynnwys chwe phartner o bum gwlad – yr Almaen, yr Eidal, Norwy, Portiwgal a'r DU – ac yn canolbwyntio ar saith sector ynni-ddwys: dur, metalau anfferrus, bwyd a diod, sment/serameg, cemegion, petrocemegion, a mwydion a phapur.

Fel rhan o'r gwaith ymchwil, mae'r tîm yng Nghaerdydd yn cynnal astudiaethau achos helaeth a chyfweliadau â phartneriaid ledled Ewrop, ac yn cyfrannu at nodau ehangach y prosiect o wella effeithlonrwydd ynni mewn cylchedau dŵr diwydiannol. At hynny, maent yn astudio marchnadoedd a gweithgareddau meithrin gallu, ac yn rhannu gwybodaeth mewn gweithdai a thrwy e-ddysgu.

Ychwanegodd Dr Stroud: "Y gobaith yw y bydd ein prosiect yn gallu dangos sut gall gemeiddio helpu i gynyddu ymwybyddiaeth o ran lleihau'r ynni a ddefnyddir mewn cylchedau dŵr, ac yn helpu pobl i gymryd rhan. Bydd hefyd yn cynnig sylfaen wybodaeth o arferion gorau, technolegau a modelau sefydliadol sy'n ymwneud â rheoli ynni a dŵr; dulliau ar gyfer hunanasesu a monitro; a hyfforddiant ac ymarferion ar gyfer treialon maes."

Mae Prifysgol Caerdydd wedi croesawu academydd blaenllaw ym maes y Gyfraith i draddodi darlith am y gyfraith a chrefydd.

Traddodwyd darlith From Gospel to Law: Luther's Reformation of Law, Politics and Society and What it Means for us Today gan yr athro Witte Jr o Brifysgol Emory.

Ag yntau'n arbenigwr yn hanes y gyfraith, cyfraith priodi, a rhyddid crefyddol, mae'r Athro Witte Jr wedi cyhoeddi 230 o erthyglau, 15 o symposia cyfnodolion, a 28 o lyfrau. Mae'n athro arobryn, academydd nodedig ac yn gyfarwyddwr y Ganolfan ar gyfer Astudio'r Gyfraith a Chrefydd (CSLR) ers tro, yn Ysgol y Gyfraith ym Mhrifysgol Emory.

Yn ei ddarlith, amlinellodd yr Athro Witte Jr effeithiau'r Diwygiad Protestannaidd ar y gyfraith a'r gymdeithas, ac thrafododd sut y mae syniadau Martin Luther – mynach yn y 16eg Ganrif ac Athro Diwinyddol – yn parhau i ddylanwadu ar y gyfraith heddiw, yn enwedig yng nghyd-destun cyfreithiau priodi.

Dywedodd Dr Russell Sandberg, o Ysgol y Gyfraith a Gwleidyddiaeth, a gynhaliodd y digwyddiad: "Roedd yn bleser croesawu'r Athro Witte Jr i Gaerdydd ar gyfer darlith ddiddorol dros ben a hoeliodd sylw'r gynulleidfa gyfan..."

"2017 fydd pumcanmlwyddiant y Diwygiad Protestannaidd yn Ewrop, a byddwn yn gweld llawer o ddarlithoedd a chyhoeddiadau. Mae'n dda gweld bod Prifysgol Caerdydd yn achub y blaen."

Fel rhan o'i ymweliad, lansiodd yr Athro Witte Jr grŵp ymchwil y Gyfraith a Hanes yr Ysgol, ac aeth i ddigwyddiad i ddathlu cyhoeddi'r llyfr Law and History, sydd wedi'i olygu gan yr Athro Norman Doe, Athro'r Gyfraith ym Mhrifysgol Caerdydd, a Dr Russell Sandberg.

Ychwanegodd Dr Sandberg: "Dydy astudio Hanes y Gyfraith ddim mewn ffasiwn mewn ysgolion y gyfraith yn y DU bellach. Er bod gwaith rhagorol yn cael ei wneud, mae'r rhan fwyaf ohono wedi'i anelu at bobl eraill sy'n gweithio ym maes Hanes y Gyfraith. Mae hwn yn anffodus. Mae Hanes y Gyfraith yn rhy bwysig o lawer i fod yn rhywbeth sy'n ymddiddori haneswyr y gyfraith yn unig. Mae angen i waith hanesyddol am y gyfraith fod yn hygyrch i holl fyfyrwyr ac academyddion y gyfraith. Ac mae angen i gyfreithwyr weithio gyda haneswyr er mwyn i ni ddysgu o'n gilydd.

"Dyna nod y grŵp ymchwil newydd. Yng Nghaerdydd, bydd astudio'r Gyfraith a Hanes yn cynnig safbwynt newydd ac yn defnyddio ymagwedd hanesyddol i gwestiynu rhagdybiaethau sydd gennym am y gyfraith. Bydd yn ychwanegu at waith blaenorol, ac yn rhyngddisgyblaethol ei natur, a fydd yn arwain at fwy o gydweithio a chysylltiadau newydd."

Bydd Prifysgol Caerdydd yn cynrychioli'r DU mewn prosiect blaenllaw newydd a sefydlwyd i gynnig cyngor gwyddonol sy'n seiliedig ar dystiolaeth wrth lunio polisïau yn yr UE.

Bydd consortiwm newydd o bum academi Ewropeaidd, a lansiwyd heddiw mewn seremoni ym Mrwsel, yn cynnig cyngor gwyddonol cymwys ac amserol a adolygwyd gan gymheiriaid i gefnogi gwaith y Comisiwn Ewropeaidd.

Teitl y prosiect yw 'Science Advice for Policy by European Academies' (SAPEA), ac mae wedi'i ariannu drwy Raglen Horizon 2020 yr UE, sy'n rhoi €6 miliwn dros bedair blynedd.

Prifysgol Caerdydd fydd yn gwneud cyfraniad un o'r pum academi allweddol, Academia Europaea. Canolfan Wybodaeth y Brifysgol, a lansiwyd yn ddiweddar, yw cysylltiad swyddogol ac uniongyrchol y DU â gweithgareddau'r Comisiwn Ewropeaidd sy'n ymwneud â chyngor gwyddonol, a elwir hefyd y Mecanwaith Cyngor Gwyddonol (SAM).

Dywedodd yr Athro Ole Petersen FRS o Brifysgol Caerdydd, Cyfarwyddwr Canolfan Wybodaeth Caerdydd Academia Europaea, ac Is-Lywydd Academia Europaea:  "Mae hwn yn gyfle unigryw i Brifysgol Caerdydd gael rôl sylweddol o ran rhoi tystiolaeth wyddonol i'r Comisiwn Ewropeaidd ar gyfer rhoi cyngor am bolisïau..."

Mae'r rhwydweithiau o academïau Ewropeaidd sy'n cymryd rhan yn cynnwys Academia Europaea, ALLEA, EASAC, Euro-CASE, a FEAM, a fydd yn cyfuno eu strwythurau presennol i sicrhau mwy o gydweithio trawsddisgyblaethol ymhlith mwy na 100 o academïau eraill mewn mwy na 40 o wledydd yn Ewrop.

Ymunodd Llywyddion y pum academi Ewropeaidd â Chyfarwyddwr Cyffredinol Ymchwil ac Arloesedd y Comisiwn Ewropeaidd, Dr Robert-Jan Smits, mewn seremoni lansio ym Mrwsel ar 13 Rhagfyr 2016.

Nododd Cadeirydd SAPEA a Llywydd ALLEA, yr Athro Günter Stock ei fod yn gwerthfawrogi bod "y Comisiwn wedi sefydlu system gynhwysfawr ar gyfer rhoi cyngor gwyddonol annibynnol sy'n seiliedig ar dystiolaeth er mwyn llunio polisïau yn yr UE. Mae'r pum sefydliad academïau Ewropeaidd yn edrych ymlaen at gydweithio'n adeiladol â Grŵp Lefel Uchel y Mecanwaith Cyngor Gwyddonol."

Bydd prosiect ymchwil gwerth £1m a arweinir gan Brifysgol Caerdydd yn rhoi darlun o ansawdd bywyd gwaith ym Mhrydain.

Bydd yr Athro Alan Felstead o Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol, yn arwain tîm ymchwil sy'n casglu ac yn dadansoddi data arolwg am sgiliau a phrofiadau gwaith y rhai sy'n gweithio ym Mhrydain yn 2017.

Y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol , yr Adran Addysg a Phrifysgol Caerdydd sy'n ariannu'r arolwg a bydd 2,500-3,000 o weithwyr yn cymryd rhan ynddo. Mewn cyfweliadau wyneb yn wyneb, byddant yn ateb cwestiynau am beth maent yn ei wneud yn y gwaith.

Bydd y data a gaiff ei gasglu yn helpu i gofnodi ac egluro sut mae ansawdd a sgiliau swyddi yn newid dros amser, a bydd yn adnodd gwerthfawr i'w ddefnyddio yn y dyfodol.

Dywedodd yr Athro Felstead: "Rydym yn byw mewn oes llawn newidiadau cyson a chyflym, yn wleidyddol ac yn economaidd.  Bydd y prosiect hwn yn rhoi data cadarn ac unigryw am beth allai hyn ei olygu i bobl sy'n gweithio pe byddai eu swyddi naill ai o dan fygythiad neu'n cael eu newid mewn rhyw ffordd yn sgîl y newidiadau i'r hinsawdd economaidd, cyflwyno technoleg neu ffyrdd gwahanol o drefnu gwaith.  Bydd yr arolwg yn rhoi rhywfaint o'r atebion i ni ac yn ein galluogi i asesu ac egluro sut mae gwaith wedi newid dros y 30 mlynedd ddiwethaf."

Bydd yr Athro Felstead yn arwain tîm o ymchwilwyr, gan gynnwys yr Athro Francis Green (Coleg Prifysgol Llundain) a'r Athro Duncan Gallie (Rhydychen) sydd wedi bod yn cydweithio ag ef ers cryn amser, a bydd Dr Golo Henseke (Coleg Prifysgol Llundain) yn eu cynorthwyo.  Cynhelir y prosiect mewn cydweithrediad â Chanolfan Dysgu a Chyfleoedd Bywyd mewn Economïau Gwybodaeth (LLAKES) ESRC, a Sefydliad Addysg UCL, Llundain.

Dyma'r 14eg grant ESRC y mae'r Athro Felstad wedi'i ennill, ac mae'r chweched y mae wedi'i sicrhau yn ystod y pedair blynedd diwethaf.  Bydd y prosiect yn dechrau cyflwyno canlyniadau yng nghanol 2018.

Mae tim yr Economi Greadigol ym Mhrifysgol Caerdydd wedi cynhyrchu map manwl o weithlu economi greadigol Caerdydd. Nododd yr ymchwil 2,788 o gwmnïau, sefydliadau a gweithwyr llawrydd creadigol yng Nghaerdydd a'r wardiau cyfagos.

Yn ôl yr adroddiad, Mapio Economi Greadigol Caerdydd, lleoliad agos i ganol y ddinas a thueddiad gweithgarwch creadigol i glystyru mewn cymdogaethau penodol yw dau o'r prif ffactorau sy'n sicrhau presenoldeb gweithgarwch creadigol.

Mae'r gwaith hwn yn cyd-fynd â ffurfio Rhwydwaith Caerdydd Greadigol, sydd â 800 o aelodau sy'n bobl yn gweithio mewn sefydliadau, busnesau a swyddi creadigol yng Nghaerdydd a'r ddinas-ranbarth.

Lluniwyd a golygwyd yr adroddiad gan yr Athro Justin Lewis, o Ysgol Newyddiaduraeth, y Cyfryngau ac Astudiaethau Diwylliannol Prifysgol Caerdydd.

Fe'i trefnwyd gan y grwp diwydiannau creadigol - fel y'i diffinnir gan Adran y Cyfryngau, Diwylliant a Chwaraeon - a cheir pedwar maes lle'r ymddengys bod gan Gaerdydd gryfderau arbennig (hynny yw, swm cymharol y gweithgarwch yn hytrach nag ansawdd yr allbwn):

  • Cerddoriaeth, Perfformio a’r Celfyddydau Gweledol yw'r sector creadigol mwyaf yng Nghaerdydd. Mae cyfran y gweithwyr llawrydd bedair gwaith yn fwy na’r cyfartaledd cyflogaeth cenedlaethol a chyfran y cwmnïau/busnesau yn fwy na dwbl y cyfartaledd cyflogaeth cenedlaethol.
  • Ffilm, Teledu, Fideo, Radio a Ffotograffiaeth yw’r sector creadigol ail fwyaf, gan adlewyrchu twf clwstwr ffilm a theledu mawr ym Mae Caerdydd.
  • Dylunio: Cynnyrch, Graffig a Ffasiwn yw'r trydydd mwyaf, gyda'r gyfran o gwmniau o ddeutu dwywaith y cyfartaledd cenedlaethol.
  • Er mai Crefftau yw un o’r sectorau llai yng Nghaerdydd, mae’n fwy sylweddol o lawernag yng ngweddill y DU yn ôl cyfartaledd cyflogaeth, gyda chyfran y cwmnïau a’r gweithwyr llawrydd dros ddeng gwaith yn fwy na ffigurau cyflogaeth cyfartalog y DU.

Cafodd data y mwyafrif o'r cwmnïau a'r cyrff (85%) ei fapio yn ôl ward ac er bod gweithgarwch creadigol wedi'i nodi ar draws pob ward, mae 58% wedi'i glystyru mewn pum ward yn unig - pob un yn agos i, neu'n cwmpasu, canol y ddinas a Bae Caerdydd.

Lansiwyd adroddiad Mapio Economi Greadigol Caerdydd yr wythnos hon yn Caerdydd: Prifddinas Greadigol - symposiwm i ystyried yr elfennau a geir mewn dinas greadigol, mewn partneriaeth â British Council Cymru.

Daeth y symposiwm â meddylwyr a gweithredwyr blaenllaw at ei gilydd o economi greadigol y ddinas ac o bob rhan o'r DU.

Yn dilyn cyhoeddi Mapio Economi Greadigol Caerdydd, bwriad Caerdydd Greadigol yw gweithio gyda’r aelodau a’i sefydlodd, sef BBC Cymru, Canolfan Mileniwm Cymru a Chyngor Dinas Caerdydd, a'i rhwydwaith ehangach, i ddatblygu'r gwaith a wnaed yn ystod ei blwyddyn gyntaf i alluogi a chynyddu economi greadigol y brifddinas.

Lawrlwythwch Mapio Economi Greadigol Caerdydd yn llawn i archwilio map economi greadigol y ddinas ar wefan Caerdydd Greadigol.