Ewch i’r prif gynnwys

Negeseuon ar gyfryngau cymdeithasol yn helpu i leihau faint o gig sy’n cael ei fwyta

9 December 2020

Stock image of meat

Profwyd bod anfon negeseuon uniongyrchol ar y cyfryngau cymdeithasol sy’n hysbysu pobl am effeithiau negyddol bwyta cig ar iechyd a’r amgylchedd yn llwyddo i newid arferion bwyta, yn ôl astudiaeth newydd gan Brifysgol Caerdydd.

Dangosodd yr astudiaeth fod anfon negeseuon uniongyrchol ddwywaith y dydd trwy Facebook Messenger wedi arwain at ostyngiad sylweddol yn y cig coch a chig wedi'i brosesu roeddent yn ei fwyta dros gyfnod o 14 diwrnod.

Adroddodd y rhai a gymrodd rhan, ar gyfartaledd, eu bod wedi bwyta rhwng 7 ac 8 dogn o gig coch neu gig wedi'i brosesu yn ystod yr wythnos flaenorol cyn anfon y negeseuon Facebook. Gostyngodd hyn i rhwng 4 a 5 dogn yn ystod ail wythnos yr ymyrraeth ac arhosodd ar yr un lefel fwy neu lai fis ar ôl yr ymyrraeth.

At hynny, arweiniodd yr ymyrraeth at 'sgîl-effeithiau ymddygiadol' a arsylwyd lle nododd y cyfranogwyr awydd i leihau mathau eraill o gig y byddent yn ei fwyta yn y dyfodol, ochr yn ochr â chynhyrchion llaeth.

Cyhoeddwyd yr astudiaeth yn y cyfnodolyn Frontiers in Psychology.

Mae effeithiau bwyta gormod o gig coch a chig wedi'i brosesu ar iechyd yn hysbys, gyda chysylltiadau â chlefyd cardiofasgwlaidd, strôc, a rhai mathau o ganser.

Mae cig hefyd yn un o brif yrwyr y newid yn yr hinsawdd, sy'n gyfrifol am oddeutu 15% o allyriadau nwyon tŷ gwydr anthropogenig byd-eang, gyda chonsensws cynyddol ymhlith gwyddonwyr y bydd angen lleihau'r defnydd gormodol o gig i gyrraedd targedau newid yn yr hinsawdd.

Ac eto, mae tystiolaeth yn awgrymu bod diffyg ymwybyddiaeth gyhoeddus o'r mater a bod pobl yn tanamcangyfrif yn fawr i ba raddau y mae bwyta cig yn arwain at newid yn yr hinsawdd.

“Gyda’r Nadolig yn agosáu, mae’n amser da ystyried faint o gig rydyn ni’n ei fwyta o ddydd i ddydd a’r effeithiau y gall hyn eu cael ar yr amgylchedd yn ogystal â’n hiechyd,” meddai Emily Wolstenholme, a arweiniodd yr astudiaeth."

Mae ein hastudiaeth yn dangos bod gwneud pobl yn ymwybodol o’r effeithiau hyn ar yr hinsawdd yn gwneud iddynt feddwl am eu harferion bwyta. Mae hefyd yn dangos bod pobl yn barod i wneud newidiadau i helpu'r hinsawdd.

Recriwtiwyd 320 o bobl ar gyfer yr astudiaeth, a rannwyd wedyn yn naill ai un o dri amod arbrofol, neu'r grŵp rheoli, ac anfonwyd negeseuon atynt trwy Facebook Messenger ddwywaith y dydd yn ystod y cyfnod ymyrraeth o bythefnos.

Anfonwyd gwahanol negeseuon at gyfranogwyr yn y grwpiau arbrofol, pob un yn canolbwyntio ar effeithiau amgylcheddol a/neu ganlyniadau bwyta gormod o gig ar iechyd, er enghraifft: “Os ydych chi'n bwyta dim ond ychydig bach o gig coch a chig wedi'i brosesu, byddwch chi'n amddiffyn yr amgylchedd trwy leihau rhyddhau nwyon tŷ gwydr niweidiol.”

Gofynnwyd i'r rhai a gymerodd rhan gwblhau dyddiadur bwyd bob dydd yn ystod y cyfnod o bythefnos i gadw golwg ar eu diet.

Anfonwyd arolygon atynt ar ddiwedd yr ymyrraeth pythefnos i fesur eu defnydd o gig coch a chig wedi'i brosesu, yn ogystal ag ymddygiadau eraill ecogyfeillgar. Ailadroddwyd yr un arolwg fis ar ôl diwedd yr ymyrraeth.

Dros y pythefnos gwelodd yr ymchwilwyr ostyngiad sylweddol yn y cig coch a chig wedi'i brosesu a oedd yn cael ei fwyta gan y rhai oedd yn derbyn negeseuon iechyd, negeseuon amgylcheddol a negeseuon iechyd ac amgylcheddol cyfun - heb unrhyw wahaniaeth sylweddol rhwng pob un o'r dulliau hyn.

Dywedodd yr Athro Wouter Poortinga, cyd-awdur yr astudiaeth o Ysgol Pensaernïaeth Cymru: "Mae canlyniadau'r ymchwil yn galonogol iawn. Mae'n dangos y gallwn wneud newidiadau i'n diet, ac os ydym i gyd yn gwneud hynny, gall wneud gwahaniaeth mawr rhag y newid yn yr hinsawdd "