Ewch i’r prif gynnwys

Ymchwil newydd yn cynnig esboniad pam mae babanod sy’n cael eu geni yn ystod y gaeaf yn fwy tebygol o ddatblygu anhwylderau iechyd meddwl

02 Awst 2019

Image of a pregnant woman in winter cothing, outdoors

Mae lefel hormon straen cortisol yn uwch ymhlith menywod sy'n rhoi genedigaeth yn yr hydref a'r gaeaf o gymharu â’r rhai sy'n rhoi genedigaeth yn y gwanwyn neu'r haf, yn ôl astudiaeth newydd gan ymchwilwyr ym Mhrifysgol Caerdydd.

Gallai'r canfyddiadau newydd esbonio pam mae anhwylderau iechyd meddwl yn fwy cyffredin ymhlith pobl a gafodd eu geni yn ystod y gaeaf.

Esboniodd yr Athro Ros John, o Ysgol Biowyddorau Prifysgol Caerdydd: "Er bod lefelau cortisol mamol yn cynyddu'n naturiol yn ystod beichiogrwydd, mae ein data'n dangos bod babanod yr hydref a'r gaeaf yn agored i lefelau arbennig o uchel ychydig cyn iddynt gael eu geni. Ar gyfartaledd, roedd gan fenywod a oedd yn rhoi genedigaeth yn yr hydref/gaeaf 20% yn fwy o gortisol yn eu poer ychydig cyn y geni na'r rhai a roddodd enedigaeth yn y gwanwyn/haf.”

"Gan fod lefelau uwch o cortisol mewn menywod beichiog wedi'u cysylltu yn y gorffennol â pherygl uwch o blant yn datblygu anhwylderau iechyd meddwl, gallai'r canfyddiadau newydd esbonio pam mae'r anhwylderau hynny'n fwy cyffredin ymhlith pobl a gafodd eu geni yn ystod misoedd y gaeaf. Serch hynny, nid ydynt yn esbonio'r rhesymau pam mae gan fenywod sy'n rhoi genedigaeth yn y gaeaf neu'r hydref y lefelau uwch hynny o cortisol."

Gwyddwn fod newidiadau tymhorol o ran hwyl ac ymddygiad yn gyffredin ymysg y boblogaeth, ond rydym yn gwybod llawer llai am effaith gwahanol adegau o’r flwyddyn ar hwyliau yn ystod beichiogrwydd. Gan ddefnyddio data o astudiaeth hydredol 'Grown in Wales,' archwiliodd ymchwilwyr Prifysgol Caerdydd y berthynas rhwng y tymhorau a chrynodebau cortisol yn y poer, symptomau iselder a gorbryder, pwysau geni babanod a phwysau'r brych ymhlith menywod beichiog yn byw yn ne Cymru.

Er i’r tîm ddod o hyd i gysylltiad rhwng y tymhorau a chrynodebau cortisol yn y poer ar ddiwedd cyfnod beichiogrwydd, ni ddaethant o hyd i gysylltiad rhwng yr adeg o'r flwyddyn a symptomau iechyd meddwl y rhoddwyd gwybod amdanynt yn ystod beichiogrwydd, pwysau geni babanod neu bwysau'r brych.

Roedd yr astudiaeth yn cynnwys 316 o fenywod. Casglwyd data yn yr apwyntiad cyn llawdriniaeth ELCS sydd wedi’i threfnu ymlaen llaw, ac yn syth ar ôl genedigaeth, trwy holiadur helaeth a nodiadau a gofnodwyd gan y fydwraig ymchwil. Casglwyd cortisol o samplau poer mamau.

Cyhoeddwyd y papur 'Seasonal variation in salivary cortisol but not symptoms of depression and trait anxiety in pregnant women undergoing an elective caesarean section' yn Psychoneuroendocrinology.

Rhannu’r stori hon

Mae gan yr Ysgol enw da ar lefel ryngwladol am ei haddysgu a’i hymchwil, ac mae’n cynnig rhai o’r cwricwla biowyddorau gorau yn y DU sy’n cael ei arwain gan ymchwil