Ewch i’r prif gynnwys

Mytholeg Gymraeg yn creu argraff sylweddol ar draws yr Iwerydd

03 Gorffennaf 2019

Trailing Rhiannon workshop

Mae myfyrwraig Americanaidd yn dysgu am ei threftadaeth Gymreig drwy ymchwilio i chwedlau’r Mabinogion.

Myfyrwraig ôl-raddedig sy’n ​​rhan o raglen Ysgoloriaeth Fulbright yw Emma Watkins – mae ar hyn o bryd yn astudio ar gyfer gradd Meistr mewn Astudiaethau Cymreig a Cheltaidd ym Mhrifysgol Caerdydd. Yn ystod ei blwyddyn israddedig olaf ym Mhrifysgol Princeton, datblygodd ddrama o'r enw Trailing Rhiannon, cynhyrchiad s’yn ail-ddychmygu Cainc Gyntaf y Mabinogi o safbwynt y prif gymeriad benywaidd.

Mae’r ddrama, a berfformiwyd yn wreiddiol ger ei chartref yn New Jersey,  wedi’i datblygu ymhellach yn ystod ei blwyddyn ôl-raddedig, dan nawdd Ysgol Gymraeg y Brifysgol ac ar y cyd â Chanolfan Celfyddydau Chapter. Yn dilyn gweithdy pedwar diwrnod a oedd yn cynnwys unigolion creadigol o'r llwyfan Cymreig, cafwyd perfformiad cyhoeddus, ac adborth wedi hynny gan y gynulleidfa.

Mae’r Mabinogion, sef yr enw a roddir ar gasgliad o 11 chwedl ganoloesol, wedi'u diogelu'n bennaf mewn llawysgrifau o'r bedwaredd ganrif ar ddeg. Ond mae eu gwreiddiau'n ddwfn yn y traddodiad llafar, ac maent wedi esblygu dros ganrifoedd cyn cyrraedd eu ffurf ysgrifenedig derfynol.

Mae teulu ei thad, Paul, yn hanu o Sir Benfro. Dywedodd Emma: “Roedd fy mrawd a minnau yn ffodus iawn i gael ein magu gyda thad a oedd yn nofelydd ac yn storïwr ardderchog, a hefyd yn hyddysg yn chwedlau Cymru.

“Ar deithiau hir yn y car, byddai'n ein diddanu â straeon o'r Mabinogi. Byddai’n ychwanegu ei atgofion personol o Gymru, a phytiau o hanes y teulu.  O ganlyniad, roedd Cymru bob amser yn chwarae rhan bwysig ym mytholeg fy nheulu.

“Ar wahân i fy nheulu, ychydig iawn o aelodau'r gynulleidfa gartref oedd wedi clywed am y Mabinogi - ond mynegodd llawer ohonynt eu diddordeb mewn dysgu mwy ar ôl gweld y sioe. Mae'r gweithdy ymchwil a datblygu yng Nghaerdydd wedi ein galluogi i edrych ar sut mae’r ddrama yn berthnasol yn y Gymru gyfoes, a rhannu'r addasiad theatrig hwn â Chymry a dyfodd i fyny gyda'r Pedair Cainc.”

Emma with her father, Peter
Emma gyda’i thad, Paul.

Clywodd Emma am Ysgol y Gymraeg Prifysgol Caerdydd wrth ddarllen cyfieithiad yr Athro Sioned Davies o’r Mabinogion. Yr Athro Davies sydd wedi bod yn goruchwylio a mentora Emma yn ystod ei chyfnod yng Nghaerdydd.

Yn dilyn y perfformiad o’r ddrama ar ei wedd ddiweddaraf, mae Emma bellach yn gobeithio y gellir ei dangos i gynulleidfaoedd newydd - yng Nghymru a thu hwnt.

Dywedodd: “Er bod stori Rhiannon wedi'i gwreiddio'n ddwfn yn y Mabinogi a thirwedd Cymru, mae hefyd yn stori sy'n berthnasol ar draws y byd –  hanes merch gryf sy’n defnyddio ei llais i chwilio’i ffordd trwy anghyfiawnderau...”

“Rwy'n gobeithio y bydd rhannu stori Rhiannon â chynulleidfaoedd ehangach yn ysbrydoli storïwyr benywaidd cyfoes, ac ar yr un pryd yn annog ymgysylltiad ehangach â llenyddiaeth a diwylliant Cymru.”

Emma Watkins

Dywedodd yr Athro Sioned Davies o Ysgol y Gymraeg: “Braint oedd gweithio gyda myfyrwraig mor greadigol ac ymroddedig. Mae addasiad arloesol Emma yn amlygu hyblygrwydd ein rhaglen Meistr, gan ganiatáu iddi gyfuno ymchwil academaidd â gwaith maes (cyfweld â storïwyr cyfoes) ac ysgrifennu creadigol.”

Rhannu’r stori hon

Mae'r Ysgol wedi ymrwymo i ddatblygu iaith, cymdeithas a hunaniaeth Cymru gyfoes drwy addysg ac ymchwil o'r safon uchaf.