Ewch i’r prif gynnwys

Darganfod plastig mewn hanner cant y cant o bryfed dŵr croyw

27 September 2018

River Taff

Mae ymchwil o dan arweiniad Ysgol y Biowyddorau Prifysgol Caerdydd wedi datgelu bod microblastigau ar led mewn pryfed yn afonydd de Cymru.

Canfuwyd bod un ym mhob dau o bryfed wedi llyncu tameidiau microblastig, sef darnau o rwbel plastig sy'n llai na phum milimetr, ac roedd hynny'n wir ym mhob un o'r safleoedd a samplwyd.

Roedd yr astudiaeth hon, sef y cyntaf o'i math yn y DU, hefyd wedi ymchwilio i dri gwahanol fath o wybedyn Mai a larfâu caddis, a chanfod bod pob un ohonynt yn cynnwys deunydd plastig, beth bynnag oedd eu dulliau bwydo.

Yn ôl Fred Windsor, sy'n fyfyriwr PhD ym Mhrifysgol Caerdydd: "Bob blwyddyn, credir bod rhwng wyth a deuddeg miliwn tunnell o blastig yn mynd i gefnforoedd y byd, ond mae tua phedair miliwn tunnell ohono'n teithio ar hyd ei afonydd. Mewn ambell achos, gall fod dros hanner miliwn o dameidiau plastig ym mhob metr sgwâr o wely'r afon, felly mae'n debygol iawn bydd pryfed yn eu llyncu.

Yn ein hastudiaeth, fe wnaethom ddefnyddio samplau o bryfed i fyny ac i lawr yr afon wrth fannau trin carthion ar Afonydd Taf, Wysg a Gwy, a chanfod bod plastigau'n rhyfeddol o gyffredin.

Fredric Windsor

Yn ôl yr ymchwil, tra bod crynoadau uwch o blastig i'w canfod lle mae dŵr gwastraff yn cyfrannu mwy at lif yr afon, roedd plastig yn bresennol i fyny ac i lawr yr afon wrth arllwysfeydd carthion, sy'n awgrymu bod microblastigau'n mynd i'r afon o ffynonellau eang.

Ychwanegodd yr Athro Steve Ormerod, Cyfarwyddwr Sefydliad Ymchwil Dŵr Prifysgol Caerdydd: "Mae afonydd yn nhrefi a dinasoedd y DU wedi profi cyfnod o adferiad yn dilyn degawdau o lygredd dwys, ond yn ôl gwybodaeth sydd ar gynnydd, mae plastigau'n berygl newydd ar gyfer organebau'r afon, nid yn unig mewn trefi a dinasoedd, ond mewn ambell ardal wledig, hyd yn oed.

Gallai problemau godi yn sgîl effeithiau ffisegol microblastigau, o'u gwenwyndra uniongyrchol neu'r llygrwyr a gludir ganddynt. Mae plastig mewn pryfed yn golygu y gallai’r anifeiliaid sy'n eu bwyta gael eu heffeithio hefyd. Fodd bynnag, ar hyn o bryd, elfennol iawn yw'r hyn rydym yn ei wybod am y perygl i fywyd gwyllt a phobl. Mae angen i ni wella'r sefyllfa hon ar frys, er mwyn gwybod sut i reoli'r problemau'n well.

Yr Athro Steve Ormerod Athro

Yn ôl yr Athro Isabelle Durance, Cyfarwyddwr y Sefydliad Ymchwil Dŵr ym Mhrifysgol Caerdydd: "Er bod pobl yn tyfu'n fwyfwy ymwybodol o'r niwed a berir i fywyd gwyllt y cefnforoedd o lyncu plastig, mae'r broblem bosibl yn sgîl plastig mewn ecosystemau afon wedi ei hesgeuluso'n arw.

"Mae'r diwydiant dŵr, rheoleiddwyr amgylcheddol, y diwydiannau plastig a phecynnu, a phobl gyffredin sy'n pryderu am yr amgylchedd yn ystyried bod hyn yn flaenoriaeth gynyddol, ac mae'r astudiaeth hon yn cynnig hyd yn oed rhagor o dystiolaeth bod angen i ni asesu ffynonellau, symudiad ac effeithiau microblastigau yn fwy trylwyr, wrth iddynt gael eu trosglwyddo rhwng y tir a'r môr ar hyd afonydd."

Ariannwyd y gwaith drwy gyfrwng ysgoloriaeth PhD gan y Cyngor Ymchwil Amgylchedd Naturiol, o dan oruchwyliaeth yr Athro Steve Ormerod yn Ysgol y Biowyddorau, Prifysgol Caerdydd a'r Athro Charles Tyler ym Mhrifysgol Caerwysg.

Mae'r ymchwil 'Microplastic ingestion by riverine macroinvertebrates' wedi'i chyhoeddi yn Science of the Total Environment

Rhannu’r stori hon

For more information, visit the Water Research Institute website.