Ewch i’r prif gynnwys

Gallai cyffuriau cyffredin atal bron i filiwn o achosion osteoarthritis

03 Ionawr 2018

Image of a medical scan of arthritic knees

Mae’n bosibl bod cyffuriau sydd wedi’u llunio i drin afiechydon y system nerfol ganolog yn gallu cael eu defnyddio i atal datblygiad arthritis sy’n datblygu o ganlyniad i anaf. Gallai hynny arbed ychydig dros hanner biliwn o bunnoedd y flwyddyn i’r GIG.

Canfu Dr Deborah Mason a Dr Cleo Bonnet ym Mrifysgol Caerdydd y gallai un chwistrelliad o gyffur gwrthgyffylsiwn cyffredin, yn dilyn anaf, leddfu poen a chwyddo’n fwy nag unrhyw therapi cymeradwy eraill a gostwng i raddau helaeth y llid, a dinistriad yr asgwrn a’r cartilag, sy’n arwain at osteoarthritis.

Yn ôl Dr Deborah Mason o Ysgol Biowyddorau Prifysgol Caerdydd a Chanolfan Biofecaneg a Biobeirianneg Ymchwil Arthritis y DU: “Mae osteoarthritis yn effeithio ar tua 8.5 miliwn o bobl yn y DU ac mae tua 1 miliwn o’r achosion hynny’n cael eu hachosi gan anaf...”

Deborah Mason

“Wrth i’r ffigurau hyn godi â’n poblogaeth yn heneiddio, gan roi pwysau pellach ar ein system iechyd, mae angen dybryd i ddod o hyd i driniaethau ataliol.”

Dr Deborah Mason, Reader

Mae osteoarthritis – y math mwyaf cyffredin o glefyd y cymalau – yn achosi poen ac anabledd. Ar hyn o bryd, nis oes unrhyw driniaeth addasu clefyd ar gyfer y cyflwr – sydd fel arfer yn cael ei ddiagnosio yn dilyn dirywiad y cymalau – pan fo’r clefyd wrth gam datblygedig. Mewn llawer o gleifion, gall osteoarthritis fod wedi dechrau flynyddoedd yn gynharach a hynny, weithiau, o ganlyniad i anaf i’w cymal.

Mae anaf i gymal yn arwain at osteoarthritis mewn dros 50% o gleifion, fel arfer tua 5-15 mlynedd ar ôl yr anaf, pan mai’r unig driniaeth yw lleddfu symptomau poen a llid gan ddefnyddio cyffuriau gwrthlidiol nad ydynt yn cynwys steroids (NSAIDs) neu elfen lladd poen, fel parasetamol.

Yn ôl yr Athro Mason: “Daeth i’r amlwg i ni fod cyffuriau a ddatblygwyd ar gyfer anhwylderau'r system nerfol ganolog yn gallu atal rhyddhau'r cemegyn sy’n gysylltiedig â llid cronig, ac y gallai atal y poen a’r dirywiad sy’n gallu achosi osteoarthritis flynyddoedd yn ddiweddarach.”

Roedd yr ymchwilwyr eisoes yn gwybod y rhyddheir moleciwl o'r enw glwtamad i’r cymal ar grynodiadau uchel iawn mewn arthritis – ac yn ystod trawma i’r cymalau – gan sbarduno ei gelloedd i ryddhau cemegyn sy’n gysylltiedg â llid. Roedd eu profion yn y labordy yn dangos y gallai'r broses hon gael ei rhwystro gan y cyffur NBQX a oedd yn atal celloedd rhag adweithio i glwtamad a rhyddhau’r cemegau sy'n achosi llid, sy’n peri dirywiad y cymalau.

Ar hyn o bryd, mae’r ymchwil wrth gam cyn-glinigol ac nid yw wedi’i brofi ar bobl ar hyn o bryd. Fodd bynnag, mae’r dosbarth hwn o gyffuriau wedi’i brofi gyda phobl ar gyfer epilepsi, sy’n golygu y dylai rhoi pwrpas newydd iddyn nhw er mwyn atal osteoarthritis fod yn llwybr diogel a chyflym tuag at dreialon clinigol.

Cafodd yr ymchwil ei hariannu gan Arthritis Research UK a’r Cyngor Ymchwil Feddygol (MRC).

Rhannu’r stori hon

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i dudalennau gwe'r Ysgol.