Ewch i’r prif gynnwys

A yw datganoli wedi gwneud gwahaniaeth?

18 Medi 2017

Senedd building

Yn ôl data newydd a gyhoeddwyd i nodi ugain mlynedd ers y refferendwm datganoli, mae cryn dipyn o bobl yng Nghymru o’r farn nad yw datganoli wedi effeithio rhyw lawer ar eu bywydau bob dydd.

Mae’r canfyddiadau a gyhoeddwyd gan Ganolfan Llywodraethiant Cymru yn ystyried agweddau’r cyhoedd tuag at ddatganoli ers 1997. Er bod y mwyafrif yn parhau i fod o blaid datganoli, mae’n dangos nad yw’r rhan fwyaf o bobl yn meddwl ei fod wedi cyflawni’r gwelliannau disgwyliedig mewn meysydd polisi pwysig.

Mae’r canfyddiadau’n tynnu ar ddata nas cyhoeddwyd o’r blaen o Astudiaeth Etholiad Cymru 2016 a’r Arolwg Baromedr Gwleidyddol Cymru diweddaraf.

Mae’r data’n dangos:

  • Dros y 15 mlynedd ddiwethaf, mae agweddau tuag at ddatganoli wedi aros yn weddol sefydlog. Ers 2001, mae'n dangos bod o leiaf 65% o bobl wedi bod o blaid datganoli.
  • Mae mwyafrif o blaid lefel y pwerau sydd wedi’u datganoli i Gymru, neu o blaid cael rhagor o bwerau, yn enwedig ym maes plismona, sydd heb ei ddatganoli i Gymru hyd yma.
  • Pan ofynnwyd am sut mae datganoli wedi effeithio ar safonau byw, roedd bron dwy ran o dair (65%) yn teimlo na fu unrhyw wahaniaeth, ac roedd llai nag un o bob pump (19%) yn credu bod pethau wedi gwella.
  • Pan ofynnwyd am sut mae datganoli wedi effeithio ar addysg, roedd 60% o'r rhai a holwyd yn teimlo na fu unrhyw wahaniaeth yn y maes polisi hwn sydd wedi’i ddatganoli. Roedd mwy o bobl (22%) yn meddwl bod pethau wedi gwaethygu o’i gymharu â faint oedd yn credu bod datganoli wedi gwella safonau (18%).
  • Pan ofynnwyd am y gwasanaeth iechyd, er bod hanner (50%) yr ymatebwyr yn teimlo na fu unrhyw wahaniaeth amlwg, roedd bron i draean (32%) yn credu bod pethau wedi gwaethygu ers datganoli, a dim ond 18% oedd yn meddwl bod pethau wedi gwella.
  • Mae'r data yn dangos cysylltiad amlwg ac annisgwyl rhwng faint o ddatganoli y mae pobl eu heisiau a’r hyn sydd wedi’i gyflawni hyd yma yn eu barn nhw. Mae’r rhai sy'n gwrthwynebu datganoli yn llawer llai tebygol o gredu bod y Cynulliad yn gorff pwerus o’u cymharu â’r rhai sydd o blaid gweld Cymru’n cael mwy o annibyniaeth wleidyddol.
  • Er gwaethaf yr amheuon ynghylch effaith datganoli ar eu bywydau bob dydd, roedd gan yr ymatebwyr fwy o ffydd yng ngallu’r gwleidyddion ym Mae Caerdydd i wneud rhagor i fynd i’r afael â phroblemau Cymru na’r gwleidyddion yn Llundain.

“Llywodraeth yn Llundain wedi perfformio’n wael”

Dyma farn yr Athro Roger Scully ynghylch y canfyddiadau newydd hyn: “Mae’r data diweddaraf yma yn cadarnhau’r darlun sydd wedi dod i’r amlwg mewn ymchwil flaenorol: mae pobl Cymru wedi derbyn datganoli ac am ei weld yn aros. Fodd bynnag, gallwn ddangos ein bod wedi cyrraedd y pwynt yma er gwaethaf y ffaith nad yw pobl wedi cael eu plesio o gwbl gan y polisïau sydd wedi’u cyflwyno yn ystod 20 mlynedd o lywodraeth ddatganoledig. Wedi dweud hynny, mae pobl yn teimlo bod y llywodraeth yn Llundain wedi perfformio’n wael hefyd...”

Roger Scully

“Yr hyn sy’n wahanol yw’r argraff bod problemau Cymru yn golygu rhywbeth i’r gwleidyddion ym Mae Caerdydd a’u bod yn canolbwyntio arnynt - hyd yn oed os nad yw eu hymdrechion i ddatrys y problemau yma wedi gwneud llawer o argraff arnyn nhw.”

Yr Athro Roger Awan-Scully, Professor of Political Science

Fe gyflwynwyd y canfyddiadau gan yr Athro Roger Scully yn nigwyddiad “Ie oedd ateb Cymru”: 20 blynedd ers y refferendwm datganoli yng Nghymru, a oedd yn cael ei redeg gan y Sefydliad Materion Cymreig mewn partneriaeth â Chanolfan Llywodraethiant Cymru.

Arolwg ar y cyd yw Arolwg Baromedr Gwleidyddol Cymru a gynhelir gan Yougov ar ran ITV Cymru Wales a Chanolfan Llywodraethiant Cymru ym Mhrifysgol Caerdydd.

Cynhaliwyd Astudiaeth Etholiad Cymru 2016 gan YouGov ac fe’i cefnogwyd gan yr ESRC.

Rhannu’r stori hon

Yn yn ymgymryd â gwaith ymchwil arloesol ynghylch pob agwedd ar y gyfraith, gwleidyddiaeth, llywodraeth ac economi wleidyddol Cymru, yn ogystal â chyd-destun llywodraethu tiriogaethol ehangach y DU ac Ewrop.