Ewch i’r prif gynnwys

Ymchwilydd o Gaerdydd yn ymuno â gwyddonwyr byd-eang i lunio cynllun gweithredu i adfer pryfed

13 January 2020

Composition image of different insects

Mae gwyddonydd o Brifysgol Caerdydd wedi ymuno â thros 70 o arbenigwyr eraill o ledled y byd er mwyn llunio cynllun gweithredu er mwyn atal dirywiad dramatig pryfed.

Mae Dr Hefin Jones, o Ysgol y Biowyddorau, Prifysgol Caerdydd, ymhlith yr arbenigwyr sydd wedi cydweithio ar y cynllun i warchod pryfed a’u hadfer.

Mae poblogaethau ac amrywiaeth pryfed o dan bwysau cynyddol, sy’n effeithio ar eu hysglyfaethwyr a pheillwyr hefyd.

“Er bod pryfed yn fach, enfawr yw eu heffaith. Mae nifer y pryfed ar draws y byd yn plymio, ac mae hyn yn fygythiad i natur, gan eu bod wrth wraidd llawer o ecosystemau,” meddai Dr Jones.

“Maent yn ffynhonnell fwyd i lawer o anifeiliaid, gan gynnwys adar, mamaliaid bach a physgod. Os bydd pryfed yn diflannu, bydd hyn yn cael goblygiadau trychinebus ymhellach i fyny’r gadwyn fwyd.

“Yn ogystal â bod yn ffynhonnell hanfodol o fwyd yn y gadwyn fwyd, maent ganddynt hefyd rôl hanfodol wrth gynhyrchu bwyd drwy beillio planhigion. Heb eu cyfraniad gwerthfawr, ni fydd bwyd gennym i’w fwyta.”

Hefin Jones
Dr Hefin Jones

Mae ffactorau sy’n deillio o weithgarwch pobl megis colli cynefinoedd, llygredd a’r newid yn yr hinsawdd yn arwain at ddirywiad poblogaethau pryfed ar draws y byd.

Mae’r cynllun gweithredu, a gyhoeddwyd yn Nature Ecology & Evolution, yn galw am gamau brys a hirdymor, gan gynnwys:

  • Cwtogi’r defnydd o blaleiddiaid
  • Lleihau llygredd golau, dŵr a sŵn
  • Adfer amrywiaeth ar dir ffermio, gan gynnwys ailgyflwyno anifeiliaid i fywyd gwyllt a chadwraeth
  • Ymchwil newydd i’r ffactorau straen sydd y tu ôl i golli pryfed
  • Sefydlu corff rhyngwladol i fonitro effaith y cynllun

Dywedodd y gwyddonwyr mai “atebion diedifar” oedd y rhain, a fydd er lles cymdeithas a bioamrywiaeth.

Meddai Dr Jones, entomolegydd sy’n canolbwyntio ar fioamrywiaeth a’r newid yn yr hinsawdd: “Mae angen i ni weithredu ar frys i achub ein pryfed.

“Gallai methu gweithredu gael goblygiadau trychinebus, nid ar rywogaethau o bryfed yn unig, ond ar ecosystemau cyfan. Mae angen i ni flaenoriaethu pa rywogaethau, ardaloedd a materion sydd angen ein sylw fwyaf, a deall y ffactorau amgylcheddol sydd y tu ôl i golli pryfed.

“Mae’r cyhoeddiad hwn yn cynnig cynllun ar gyfer gwarchod pryfed, fydd yn hanfodol i fynd i’r afael â’r heriau amgylcheddol sy’n wynebu ein planed.”

Dywedodd y prif awdur, yr Athro Jeff Harvey o Sefydliad Ecoleg yr Iseldiroedd a Vrije Universiteit Amsterdam: “Fel gwyddonwyr, rydym eisiau casglu’r holl wybodaeth sydd ar gael a’i rhoi ar waith ar y cyd â rheolwyr tir, llunwyr polisïau a phawb arall sy’n berthnasol.”

Share this story

Mae gan yr Ysgol enw da ar lefel ryngwladol am ei haddysgu a’i hymchwil, ac mae’n cynnig rhai o’r cwricwla biowyddorau gorau yn y DU sy’n cael ei arwain gan ymchwil