Ewch i’r prif gynnwys
Yr Athro Les Baillie

Yr Athro Les Baillie

Professor of Microbiology

Ysgol Fferylliaeth a Gwyddorau Fferyllol

Email
bailliel@cardiff.ac.uk
Telephone
+44 (0)29 2087 5535
Fax:
+44 (0)29 2087 4149
Users
Ar gael fel goruchwyliwr ôl-raddedig

Trosolwg

Cymwysterau

Graddiais yn Faglor mewn Gwyddoniaeth o Brifysgol Plymouth ym 1982 ac ennill MPhil (yn rhan-amser) o Brifysgol Gorllewin Lloegr ym 1991 a doethuriaeth (rhan-amser) o Brifysgol Sheffield yn 2001.

Prosiectau pwysig

Rwy’n rhan o brosiect biosynwyryddion rhyngwladol sy’n cael ei gyllido gan NATO (2021) a’i arwain gan Brifysgol Caerdydd o'r enw ‘Synhwyrydd amser real newydd sy’n seiliedig ar nanoronynnau ar gyfer B. anthracis a M. twbercwlosis’. Mae’r tîm yn cynnwys sefydliadau yn yr Wcráin (Sefydliad Geocemeg Amgylcheddol y Wladwriaeth, Sefydliad Cemeg Arwyneb Chuiko a Chanolfan Glinigol a Phroffylactig "Phthisioleg" Cyngor Rhanbarthol Dnipropetrivsk) a'r Eidal (Istituto Zooprofilattico Sperimenttale dell Puglia e dell Basillicata).

Mae Trio Sci Cymru (2019) sy’n cael ei arwain gan Academi Wyddoniaeth Genedlaethol Llywodraeth Cymru yn brosiect lle rydym yn gweithio gyda 3,172 o ddisgyblion cyfnod allweddol 3 i hybu’r nifer sy’n astudio pynciau STEM. Mae is-thema gwenyn Apothecari yn cyflwyno disgyblion i bwysigrwydd gwenyn a pheillwyr eraill, priodweddau meddyginiaethol mêl a’i botensial i drin archfygiau sy’n gallu gwrthsefyll gwrthfiotigau mewn ysbytai.

Mae prosiect Pharmabees yn rhan o Genhadaeth Sifig y Brifysgol i gefnogi iechyd a lles pobl Cymru. Mae’r fenter arobryn hon yn cefnogi gweithgareddau yn y gymuned ac yn yr ysgolion sy’n canolbwyntio ar bwysigrwydd peillwyr a bioamrywiaeth. Mae hefyd yn cydweithio â diwydiant Cymru i greu cynhyrchion arloesol yn seiliedig ar adnoddau naturiol sy'n hybu iechyd.

Newyddion

Gwefannau perthnasol

Bywgraffiad

Proffil gyrfa

Ar hyn o bryd

  • Athro Microbioleg, Ysgol Fferylliaeth a Gwyddorau Fferyllol ers 2007
  • Athro Anrhydeddus, Prifysgol Heriot Watt ers 2006
  • Athro Cyswllt, Cyfarwyddwr Menter Bioamddiffyn, Canolfan Biodechnoleg Feddygol, Sefydliad Biodechnoleg Prifysgol Maryland, Baltimore ers 2002
  • Athro Cynorthwyol, Adran Microbioleg ac Imiwnoleg, Ysgol Meddygaeth Prifysgol Maryland, Baltimore ers 2003

Blaenorol

  • Pennaeth Adran, Gwrthfesurau Bioamddiffyn Meddygol, Cyfarwyddiaeth Ymchwil Amddiffyn Biolegol, Canolfan Ymchwil Feddygol Forol yr UD, Washington DC o 2003 tan 2007
  • Prif Wyddonydd, Gwyddorau Cemegol a Biolegol, Labordy Gwyddoniaeth a Thechnolegau Amddiffyn, Porton Down (y Weinyddiaeth Amddiffyn), Caersallog o 1993 tan 2002
  • Prif arbenigedd

    Micro-organebau yng nghategori 3, sborau bacteriol, bacterioffagau, bioleg foleciwlaidd, mynegiad a systemau cyflwyno brechlynnau, brechlynnau DNA, profion gwrthgyrff, signalu imiwnedd, imiwnedd cynhenid

Cyhoeddiadau

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2004

2003

2002

2001

2000

  • Baillie, L. 2000. Bacillus anthracis. In: Batt, C. A., Robinson, R. K. and Patel, P. D. eds. The Encyclopaedia of Food Microbiology. Academic Press, pp. 129-135.

1999

1998

1995

1994

1993

1992

1990

1989

1987

1986

Addysgu

Addysgu israddedigion MPharm

  • PH1122  Rôl y fferyllydd mewn ymarfer proffesiynol
  • PH2112  Egwyddorion dylunio cyffuriau
  • PH3202  Methodoleg ymchwil
  • PH4116  Prosiect ysgoloriaeth neu ymchwil ym maes fferylliaeth
  • PH4117  Gwyddorau fferyllol, ymarfer fferyllol a’r boblogaeth

Cymwysterau

Gadewais Brifysgol Plymouth ym 1982 â Baglor yn y Gwyddorau. Yn dilyn astudio’n rhan amser, gadewais Brifysgol Gorllewin Lloegr ym 1991 â MPhil a Phrifysgol Sheffield yn 2001 â PhD.

Prosiectau pwysig

Rwy’n rhan o brosiect biosynwyryddion rhyngwladol sy’n cael ei gyllido gan NATO (2021) a’i arwain gan Brifysgol Caerdydd o'r enw ‘Synhwyrydd amser real newydd sy’n seiliedig ar nanoronynnau ar gyfer B. anthracis a M. twbercwlosis’. Mae’r tîm yn cynnwys sefydliadau yn yr Wcráin (Sefydliad Geocemeg Amgylcheddol y Wladwriaeth, Sefydliad Cemeg Arwyneb Chuiko a Chanolfan Glinigol a Phroffylactig "Phthisioleg" Cyngor Rhanbarthol Dnipropetrivsk) a'r Eidal (Istituto Zooprofilattico Sperimenttale dell Puglia e dell Basillicata).

Biosynhwyrydd ar gyfer canfod twbercwlosis sy'n gwrthsefyll gwrthfiotigau yn gyflym mewn poblogaethau crwydrol Affrica

Mae twbercwlosis yn heintio traean o boblogaeth y byd. Bydd y prosiect hwn yn hyrwyddo datblygiad prawf syml amser real (15 munud), cludadwy, cost isel, sy'n gallu gwneud diagnosis o'r clefyd mewn lleoliadau anghysbell yn Affrica. Mae hwn yn gyfle unigryw i weithio gyda pheirianwyr, biolegwyr a chlinigwyr i leihau dioddefaint pobl.

Cysylltwch â'r Athro Les Baillie i gael mwy o fanylion am y prosiect.

Diddordebau ymchwil

Esblygiad, ecoleg a rôl bacterioffagau wrth drosglwyddo genynnau llorweddol

Fy namcaniaeth weithredol yw bod B. anthracis wedi esblygu o straen o B.cereus trwy gaffael ffactorau ffyrnigrwydd o bacilli eraill yn llorweddol. Gan ddefnyddio nifer o ddulliau moleciwlaidd, rydym wedi cynhyrchu cryn dipyn o ddata i gefnogi'r rhagdybiaeth hon. Mae presenoldeb proffagau gwarchodedig yng ngenom pob unigyn B.anthracis a archwiliwyd hyd yma (> 300 unigion) yn awgrymu bod bacterioffagau, yn ogystal â phlasmidau, yn chwarae rôl wrth drosglwyddo genynnau ac esblygiad. Bydd ein hynysedd diweddar o bacterioffagau sy'n gallu heintio B.anthracis ac aelodau eraill o'r grŵp B.cereus yn galluogi eu defnyddio i bennu'r amodau amgylcheddol y mae trosglwyddo genynnau yn digwydd

Canfod Anthrax

O ystyried y bygythiad a berir gan B. anthracis yng nghyd-destun Bioderfysgaeth, mae angen datblygu profion canfod ar frys sy'n gallu canfod sborau yn yr amgylchedd a gwneud diagnosis o haint. Byddai prawf delfrydol yn benodol iawn, gellid ei ddefnyddio heb fawr o baratoi a fawr ddim offer ategol. Byddai hefyd yn rhoi canlyniadau cyflym mewn <60 eiliad, yn sefydlog iawn ar dymheredd yr ystafell a gellid ei ddefnyddio dro ar ôl tro. Mewn cydweithrediad â chydweithwyr yn adran Microbioleg ac Imiwnoleg Prifysgol Maryland yn Baltimore rydym yn gweithio i ddatblygu gwrthgyrff cadwyn sengl sefydlog thermol gan siarcod ar gyfer canfod tocsin a sborau anthracs. Dangoswyd bod gwrthgyrff a gynhyrchir gan siarcod yn cynnal capasiti rhwymo eu gwrthgyrff yn dilyn triniaeth wres hirfaith gan godi'r posibilrwydd o ddatblygu profion hynod sefydlog (Stanfield et al., 2004). Mewn cydweithrediad â Dr Chris Geddes, cyd-aelod cyfadran yn MBC rydym hefyd yn datblygu profion yn seiliedig ar ffflworoleuedd wedi'i wella â metel a all ganfod lefelau nanogram o fiomarcwyr anthracs mewn gwaed dynol mewn cyn lleied â 30 eiliad.

Pathogenigrwydd Anthrax

Mae gen i ddiddordeb arbennig mewn deall beth sy’n digwydd i’r celloedd yn dilyn heintiad macroffagau gan sborau B.anthracis. Mae fy nata diweddar yn awgrymu, er bod y sborau yn sbarduno nifer o dderbynyddion adnabod patrwm pathogen, ei fod yn dal i allu wella mecanweithiau lladd gwrthfacterol fel ocsid nitrig. Yn dilyn egino mewngellol llwyddiannus mae'r organeb yn mynegi rhwydwaith cymhleth o ffactorau ffyrnigrwydd sy'n ei alluogi i ddianc o'r gell. Mae gen i ddiddordeb tymor hir mewn deall y mecanweithiau sy'n rheoleiddio mynegiant ffactor ffyrnigrwydd in vivo ac ar hyn o bryd rwy'n ymchwilio i rôl regulon ffyrnigrwydd PlcR cymelladwy gydag ymchwilwyr blaenllaw o’r UD a Rwsia sydd wedi'u lleoli ar gampws NIH ym Methesda, Maryland.

Anthrax - Ymatebion imiwnedd yr organeb letyol

Deall ymateb imiwn unigolion wedi'u himiwneiddio a'u heintio fel dull o adnabod mecanweithiau amddiffyn. Mewn cydweithrediad â chlinigwyr yn Nhwrci lle mae anthrax yn endemig, rydym wedi nodweddu ymateb imiwnedd unigolion wedi’u heintio ac wedi'u himiwneiddio. Rydym wedi dangos mai gwrthgyrff yw prif gyfryngwr amddiffyniad. Rydw i’n gynghorydd gwyddonol ar gyfer dau gwmni rhyngwladol sy'n datblygu therapïau sy'n seiliedig ar wrthgyrff ar hyn o bryd. Rydw i hefyd yn ymchwilio i rôl celloedd cof B dynol gyda chydweithwyr yn Ysgol Meddygol Emory yn Atlanta. Hefyd, rydw i'n gweithio ar brosiect gyda Gweinyddiaeth Amddiffyn y DU i optimeiddio amserlen imiwneiddio’r brechlyn yn y DU. Yn olaf, rydw i'n ymwneud â phrosiect amlwladol a ariennir gan NIH yr UD dan arweiniad Coleg Imperial Llundain i ddatblygu brechlynnau DNA sy'n mynegi epitopau celloedd B a CD4 T sy'n rhoi amddiffyniad rhag anthrax a’r pla.

Brechlynnau rhag Anthrax

Mae datblygu brechlynnau rhag anthrax wedi bod yn ganolbwynt i fy ngyrfa ymchwil. Rwyf wedi datblygu dau frechlyn anthrax, un yn seiliedig ar brotein ailgyfunol (Gweinyddiaeth Amddiffyn y DU) a'r llall yn frechlyn DNA (Llynges yr UD) ac mae'r ddau ohonynt yn cael eu treialu’n glinigol. Mae fy ymdrech bresennol yn canolbwyntio ar ddatblygu ffyrdd o ddosbarthu brechlynnau heb nodwydd fel micro-mewngapsiwleiddio a defnyddio math gwan o Salmonela sy'n gallu rhoi amddiffyniad ar ôl dos drwy’r geg.

Gwrthgyrff therapiwtig

Gall gwrthgyrff parod rhoi amddiffyniad yn erbyn asiantau heintus yn syth. Gan weithio gyda chydweithwyr yn yr Iseldiroedd rydym wedi llwyddo i ynysu gwrthgyrff monoclonaidd dynol oddi wrth bobl wedi'u himiwneiddio ac wedi llwyddo i ddangos eu gallu i roi amddiffyniad mewn modelau anifeiliaid. Yn ogystal, rydym wedi datblygu systemau planhigion sy'n mynegi gwrthgyrff dynol fel system gynhyrchu cost isel.

Myfyrwyr presennol

- Ms Phoebe Nicklin

Cyn-fyfyrwyr
Dr James Blaxland BSc - Ionawr 2011 - Rhagfyr 2014

Prosiect ar y cyd rhwng Fferylliaeth a ProTEM ServicesHops fel triniaeth bosibl ar gyfer dwbercwlosis mewn gwartheg a nwyon tŷ gwydr. Mae twbercwlosis yn cael ei achosi gan y bacteriwm Mycobacterium tuberculosis ac mae'n gyfrifol am fwy o farwolaethau nag unrhyw facteriwm arall. Mae perthynas agos iddo, Mycobacterium bovis yn gyfrifol am dwbercwlosis mewn gwartheg, clefyd cyfatebol mewn anifeiliaid, a all ledaenu i fodau dynol trwy gynhyrchion llaeth halogedig. Mae'r afiechyd yn bygwth cynnyrch amaethyddol a gall gael effaith ddramatig ar gyflenwadau bwyd a chymunedau gwledig yng Nghymru a gweddill y DU. Yn ddiweddar rhyddhaodd Llywodraeth Cynulliad Cymru ystadegau yn dangos bod y gost i’r trethdalwyr mewn iawndal i berchnogion gwartheg wedi cyrraedd £100 miliwn yn ystod y 10 mlynedd diwethaf. Yn wir, dangosodd gweinidog materion gwledig Cymru, Elin Jones, rhwng Ionawr a Hydref 2010, bod 6,587 o wartheg wedi’u lladd yng Nghymru oherwydd TB mewn gwartheg.

Myfyrwyr diweddar - Miss Jennifer Hawkins BSc - Hydref 2011 - Hydref 2014

Fel rhan o PhD Jenny Hawkins fe wnaethom ddatblygu dull wedi'i seilio ar DNA a oedd yn caniatáu i ni nodi'r planhigion a oedd wedi cyfrannu at wneud sampl fêl benodol.   Ar ôl ei ddatblygu, gwnaethom ddefnyddio'r dull hwn ar samplau mêl yr ​​oeddem wedi'u dangos o'r blaen yn cynnwys cyfansoddion gwrthfacterol sy'n deillio o blanhigion. Felly roeddem yn gallu adnabod y planhigion a oedd yn ffynhonnell wreiddiol y cyfansoddion a thrwy hynny eu targedu'n uniongyrchol fel ffynhonnell cyfansoddion newydd.  Un o ddeilliannau'r gwaith hwn fu adnabod planhigion y mae gwenyn yn ymweld â nhw ac o ganlyniad gellir eu hystyried yn gyfeillgar i wenyn.  Ar hyn o bryd rydym yn defnyddio'r wybodaeth hon i gefnogi nifer o brosiectau ledled Caerdydd i blannu planhigion sy'n gyfeillgar i wenyn gan gynnwys to canolfan siopa Dewi Sant. Gweler cyhoeddiad Jennifer isod:

Hawkins, J. et al. 2015. Using DNA metabarcoding to identify the floral composition of honey: a new tool for investigating honey bee foraging preferencesPLoS ONE 10(8), article number: e0134735. (10.1371/journal.pone.0134735) pdf

Prosiect ar y cyd rhwng Fferylliaeth a Gerddi Botaneg Cenedlaethol Cymru. Noddir gan Ysgoloriaethau Sgiliau'r Economi Wybodaeth (KESS2). Gwenyn Apothecari, defnyddio'r wenynen fêl i ddarganfod cyffuriau - Adroddiad gan y BBC

Mae’r dystiolaeth gynharaf o fodau dynol yn casglu mêl i’w gweld mewn paentiad ogof yn Valencia, ar arfordir dwyreiniol Sbaen, y credir ei fod yn dyddio o tua 8000 CC. Ers tua 4000 CC, amlinellodd theori feddygol hynafol Hindi Ayurveda rinweddau meddyginiaethol mêl wrth drin llosgiadau, alergeddau a heintiau. Mae diwylliannau'r gorllewin wedi dal i fyny yn y pen draw trwy ddyfeisio gorchuddion clwyfau a meddyginiaethau drwy’r geg yn defnyddio mêl. Ond mae cyfansoddiad mêl yn amrywio'n fawr, ac mae'n dibynnu ar y fflora lleol yn yr amgylchedd sydd union o gwmpas y gwenyn. Gan fod gwenyn yn ymweld â blodau amrywiol gyda gwahanol briodweddau iacháu wrth wneud mêl, mae'r cwmpas ar gyfer dod o hyd i ddefnyddiau newydd ar gyfer mêl yn enfawr. Ym Mhrifysgol Caerdydd, byddaf yn cynnal ymchwil er mwyn gweld a all mêl helpu i frwydro yn erbyn "archfygiau" a geir mewn ysbytai, y bacteria marwol sydd wedi datblygu sy'n gallu gwrthsefyll gwrthfiotigau confensiynol. Bydd fy astudiaeth yn defnyddio samplau a ddarperir gan wneuthurwyr mêl ledled y wlad ynghyd â rhestr o blanhigion ger eu cychod gwenyn. Bydd samplau amrwd, heb eu prosesu, yn cael eu sgrinio'n fanwl gan ddefnyddio profion a ddatblygwyd dros y tair blynedd. Defnyddir y profion hyn sy'n cynnwys taenu agar, gwanhau broth a phrofion dros amser i nodi'r mêl sydd â'r mwyaf o weithgaredd gwrthfacterol. Bydd y prosiect a ariennir gan KESS yn cynnwys profi effeithiau mêl yn erbyn dau o'r heintiau mwyaf cyffredin a gafwyd mewn ysbytai, bacteria sydd ag ymwrthedd i wrthfiotigau MRSA a Clostridium difficile.

Miss Lovleen Tina Joshi BSc - Hydref 2008 - Medi 2011

Prawf erchwyn gwely i ganfod Clostridium difficile yn ysgarthion cleifion yn yr ysbyty mewn amser real.

Nod y PhD hwn yw cynllunio prawf ar gyfer canfod sborau Clostridium difficile a chelloedd llystyfol o fewn 60 eiliad yn ysgarthion cleifion ysbyty. Ar hyn o bryd prin yw'r dulliau sy'n canfod dau docsin C. difficile yn gyflym gyda sensitifrwydd a phenodoldeb uchel. Felly bydd y ddyfais ddiagnostig arfaethedig yn canfod tocsinau ffyrnigrwydd A a B yn yr organeb gan ddefnyddio technoleg platfform newydd, sef Microwave- Accelerated Metal-Enhanced fluorescence (MAMEF) Cyflawnir hyn trwy nodi llofnodion genynnol hirsefydlog y ddau docsin a'u hymgorffori yn y prawf canfod. Bydd y ddyfais ganfod yn cynorthwyo clinigwyr i wneud diagnosis a thrin cleifion â haint C. difficile a'r cleifion hynny sydd â'r potensial i ddatblygu haint.

Mr Abdullah Alyousef MSc - Ebrill 2009- Mawrth 2012

Ynysu a nodweddu bacterioffagau lytig ar gyfer trin Clostridium difficile.

Mae bacterioffagau (feirysau sy'n targedu bacteria yn benodol) wedi cael eu defnyddio'n llwyddiannus ers degawdau yn yr hen Undeb Sofietaidd i drin afiechydon heintus, yn aml yn hytrach na gwrthfiotigau. Mewn cyferbyniad, mae gwledydd y gorllewin wedi defnyddio gwrthfiotigau i drin heintiau tebyg yn draddodiadol. O ganlyniad rydym wedi gweld ymddangosiad micro-organebau fel Staphylococcus aureus (MRSA) sy'n ymwrthol i Methisilin ac sy'n gwrthsefyll mwyafrif y cyffuriau sydd ar gael yn fasnachol. Mae problem archfygiau sy'n ymwrthol i gyffuriau yn ein hysbytai wedi ysgogi ymchwilwyr i edrych eto ar fudd defnyddio bacterioffagau (phages) i drin heintiau a achosir gan yr organebau hyn.

Rydym yn cynnig adnabod bacterioffagau sy'n gallu targedu ac anactifadu Clostridium difficile, sef bacteriwm sy’n achosi haint gastrig gwanychol cleifion yn yr ysbyty, sydd wedi bod yn gyfrifol am forbidrwydd a marwolaethau sylweddol ymysg cleifion yng Nghymru. Mae rhagolwg o'r costau gofal iechyd blynyddol dolur rhydd yn ymwneud â C.difficile (CDAD) Cymru yn fwy na £10 miliwn, gyda'r niferoedd uchaf yn cael eu hadrodd o arbenigeddau meddygol cyffredinol a geriatrig. Er ein bod yn gwybod bod defnyddio gwrthfiotigau penodol, ffactor sy'n cyfrannu at niferoedd cynyddol o achosion ymysg cleifion yn yr ysbyty yw gallu'r bacteriwm i greu sborau. Mae'r rhain yn galluogi'r organeb i fod yn hyfyw am fisoedd ar arwynebau wedi'u halogi yn yr ysbyty, hyd yn oed ar ôl glanhau gyda diheintydd. Nododd astudiaeth ym 1996 bod 20% o'r samplau amgylcheddol o wardiau ysbyty yng Nghaerdydd wedi profi'n bositif am C.difficile. Mae hyn yn arwyddocaol o ystyried bod arunigion amgylcheddol wedi cael y bai am ledaenu CDAD drwy ddwylo gweithwyr gofal iechyd.

Byddai'r gallu i drin unigolion sy'n ddifrifol wael, a diheintio eu hamgylchedd cyfagos, ac felly atal lledaeniad yr haint i gleifion eraill, yn cael effaith sylweddol ar ganlyniadau gofal iechyd a chostau hefyd. Mae bacterioffagau'n cynnig nifer o fanteision gan gynnwys diogelwch. Maent yn un o'r ffurfiau bywyd mwyaf cyffredin ar y blaned gyda hanes o ddefnydd diogel ymysg bodau dynol. Yn benodol, maent yn targedu un math o ficro-organeb ac yn gadael bacteria manteisiol i fod. Maent hefyd yn gweithio yn erbyn rhywogaethau sy'n ymwrthiol i wrthfiotigau.

Miss Harsha Siani BSc - Hydref 2008 - Medi 2011

Gwyddonydd Ymchwil a Rheolwr Labordy

Prosiect ar y cyd rhwng Ysgol Fferylliaeth Cymru, Prifysgol Caerdydd a Chorfforaeth IQ NL i ddatblygu therapi ar sail gwrthgorff ar gyfer Clostridium difficile

Mae Clostridium difficile wedi dod i’r fei fel yr achos mwyaf cyffredin o’r dolur rhydd nosocomial, sy’n costio $1 biliwn i system gofal iechyd yr UD bob blwyddyn, a £4000 i’r GIG drin pob achos. Dros £10 miliwn yw’r amcangyfrif o gost y dolur rhydd sy’n gysylltiedig â C. difficile (CDAD) i Gymru bob blwyddyn. Yn waeth fyth nag effaith economaidd yr haint, mae’r nifer o achosion CDAD yn cynyddu ar draws y byd bob blwyddyn, ac mae rhywogaeth ffyrnig dros ben wedi esblygu sy’n gyfrifol am darddiadau o achosion mwy difrifol yn Ewrop a Gogledd America.

Mr William McCully MRPharmS - Ionawr 2010 - Ionawr 2013

Prosiect ar y cyd rhwng Ysgol Fferylliaeth Cymru, Prifysgol Caerdydd a Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru. Dan nawdd rhaglen KESS.  Therapiwtig Naturiol ar gyfer Pathogen Clostridium Difficile mewn Ysbytai

Mae te yn drwythiad dŵr poeth o’r dail o blanhigyn sinensis Camelia. Mae’n un o’r diodydd a yfir fwyaf ar draws y byd, ac yn y DU rydym yn yfed mwy o gwpanau o de y pen nag unrhyw wlad arall. Mae sawl amrywiaeth o de a’r rhai mwyaf cyffredin yw te du a the gwyrdd. Fodd bynnag, mae’r gwahanol amrywiaethau yn dod o’r un planhigyn. Yr unig beth sy’n eu gwneud yn wahanol yw’r dull a ddefnyddir i brosesu’r dail a dynnir. Mae te wedi’i ddefnyddio’n eang oherwydd ei briodweddau meddygol, yn enwedig mewn te Tsieineaidd. Mewn ymchwil wyddonol ddiweddar, mae wedi dod i’r amlwg bod priodweddau gwrthfacterol, gwrthganser a gwrthfeirysol mewn te. Tybir bod y priodweddau hyn yn deillio o grŵp o wrthocsidyddion mewn te o’r enw polyffenolau. Fe wnaethom ddarganfod yn ddiweddar yn Ysgol Fferylliaeth Cymru bod te yn atal ‘archfyg’ mewn ysbytai, Clostridium difficile, rhag tyfu.

Nod fy mhrosiect yw ceisio darganfod pa gydrannau mewn te sy’n gyfrifol am ei weithgarwch gwrthfacterol yn erbyn Clostridium difficile a deall sut mae’n gweithredu. Byddaf hefyd yn ceisio addasu’r amodau tyfu mewn planhigfa fach o blanhigion sinensis Camelia yng Ngerddi Botaneg Cenedlaethol Cymru er mwyn cynhyrchu ‘te rhagorol’ sydd â llawer o bolyffenolau a gweithgarwch gwrthfacterol. Gyda lwc, byddwn yn gallu cynhyrchu te wedi’i sydd wedi’i wella’n naturiol fydd yn glinigol effeithiol yn erbyn haint Clostridum difficile.

Supervision

Goruchwyliaeth gyfredol

Tawfiq Juraybi

Research student

Khalid Alyahya

Research student