Ewch i’r prif gynnwys

Sgrinio cyn geni ar gyfer syndrom Down yn cael ei weld fel “arfer cyffredin”

24 Ebrill 2017

Pregnant woman in consultation with doctor

Mae'r dewis o sgrinio cyn geni ar gyfer syndrom Down wedi dod yn rhan 'gyffredin' o feichiogrwydd. Er hyn, mae hyn yn cael effaith ar fenywod a'u partneriaid yn ôl ymchwil newydd gan Brifysgol Caerdydd.

Mewn astudiaeth o weithwyr proffesiynol ym maes gofal iechyd sy'n sgrinio ar gyfer syndrom Down yn y DU, mae Dr Gareth Thomas o Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol, Prifysgol Caerdydd yn dangos sut mae sgrinio ar gyfer y cyflwr wedi dod yn gam disgwyliedig yn ystod beichiogrwydd.

'Gwrdd â'r babi'

Mae'r weithdrefn ddewisol o sgrinio ar gyfer syndrom Down wedi dod yn drefn arferol o ganlyniad i'r iaith a ddefnyddir gan weithwyr proffesiynol a darpar rieni yn ystod ymgynghoriadau, i'r modd y defnyddir sganiau uwchsain fel ffordd o 'gwrdd â'r babi' a'r sylwadau cynnil ond clir sy'n creu portread negyddol o'r anabledd.

Meddai Dr Thomas: “Yn y DU a thu hwnt, mae sgrinio ar gyfer syndrom Down wedi dod yn rhan o'r cynllun gofal cyn geni. Er hyn, mae technolegau wedi llwyddo i normaleiddio hyn fel rhywbeth 'y dylech ei wneud'. Er enghraifft, gall hyn arwain at fenywod beichiog – a'u partneriaid hefyd o bosibl – yn cydsynio â gweithdrefn feddygol heb wybod yn llawn beth fydd y canlyniadau sy'n dilyn. O ganlyniad, ni fyddant yn gwybod am y penderfyniadau anodd y bydd angen eu gwneud yn ystod eu beichiogrwydd.

“Mae'r ymchwil hon yn dangos bod llawer o broblemau a phryderon ynghylch y broses sgrinio ar gyfer syndrom Down fel y mae’n cael ei chynnal ar hyn o bryd. Mae'r sgrinio yn dal i ddigwydd er bod adroddiadau yn sôn am brofiadau ansicr a phroblematig menywod beichiog, a gwelir gwrthwynebiad i'r broses gan ysgolheigion a grwpiau gweithredol o wahanol wledydd...”

Gareth Thomas

“Mae'r canfyddiadau yn arbennig o bwysig o ystyried cyd-destun y DU, gan fod profion cyn-geni anfewnwthiol (NIPT) ar gyfer syndrom Down a chyflyrau genetig eraill ar fin cael eu cyflwyno i'r GIG”

Dr Gareth Thomas, Research Associate

“Er bod hyn yn cael ei weld fel rhywbeth arloesol ym maes gwyddoniaeth ac yn arwydd o gynnydd wrth i fenywod beichiog wneud penderfyniadau, mae hefyd wedi cael ei feirniadu gan sefydliadau hawliau anabledd. Maen nhw'n honni bod y sgrinio yn cynnig math o ewgenig ac yn annog pobl i feirniadu'n negyddol bywydau plant ag anableddau.

“Mae'n hanfodol bwysig ein bod ni'n rhoi sylw i ddatblygiadau tebyg, ac yn ystyried yr holl faterion cymdeithasol a moesegol sy'n ymwneud â'r profion hyn (NIPT). Rwyf o'r farn bod y materion a godir yn yr ymchwil hon yn fan cychwyn cryf i'r drafodaeth.”

Cyhoeddir yr ymchwil yn llyfr newydd Dr Thomas, 'Down’s Syndrome Screening and Reproductive Politics' sydd ar gael nawr.

Rhannu’r stori hon

Mae'r Ysgol yn ganolfan a gydnabyddir yn rhyngwladol ar gyfer addysgu ac ymchwil o ansawdd uchel.