Ewch i’r prif gynnwys

Prosiect monitro cymuned dŵr cronfa yn derbyn Cyllid Arloesedd Ofwat

4 May 2021

Ladybower reservoir

Yn ddiweddar, enillodd ein hymchwilwyr cyswllt, Dr Rupert Perkins a’r Athro Pete Kille, Her Arloesedd Dŵr Ofwat i fonitro cymuned dŵr cronfa drwy ddefnyddio DNA amgylcheddol.

Nod yr Her Arloesedd mewn Dŵr a lansiwyd eleni gan Ofwat yw helpu sector Cymru a Lloegr i ddatblygu’r capasiti i arloesi ymhellach. Bydd yr arian yn cefnogi 11 o brosiectau buddugol, pob un ohonynt yn gydweithredol dros ben, er mwyn diwallu anghenion esblygol cwsmeriaid, cymdeithas a’r amgylchedd.

Mae monitro a rheoli risg Blas ac Arogl (T&Os) mewn cronfeydd dŵr yfed yn galw am ddata cywir, amserol ynghylch y gymuned o algâu a cyanobacteria. Mae dadansoddi presenoldeb a newidiadau yn swm y metabolitau T&O (geosmin ac MIB) hefyd yn ddrud ac yn cymryd amser, ac mae’n rhaid iddo gael ei wneud gan weithwyr medrus mewn labordai gwasanaeth dŵr. Yn y cyd-destun hwn, gall fod oedi wrth sicrhau bod y data gofynnol yn cyrraedd cwmnïau dŵr er mwyn optimeiddio triniaeth a rhoi ymyriadau ataliol ar waith.

Bydd Dr Rupert Perkins o Ysgol Gwyddorau’r Ddaear a’r Amgylchedd, a’r Athro Pete Kille o Ysgol y Biowyddorau, yn defnyddio methodolegau monitro DNA amgylcheddol (eDNA) i ganfod algâu yn gyflymach mewn dŵr yfed. Mae eDNA yn fodd cyflym a chywir o ganfod rhywogaethau’r gymuned gyfan, gan gynnwys bacteria, cyanobacteria a microalgâu o un sampl dŵr. Mae’n helpu i ddehongli data bioamrywiaeth yn effeithlon, a mesur amlygrwydd genynnau allweddol yn y llwybr biosynthetig T&O.

‘Ym Mhrifysgol Caerdydd rydyn ni wedi bod yn cydweithio’n agos â diwydiant dŵr y Deyrnas Unedig ers peth amser, yn edrych ar sbardunau digwyddiadau blas ac arogl, ac mae’r prosiect hwn yn gam cyffrous ymlaen wrth ddarparu atebion fydd yn lleihau effaith problemau blas ac arogl i gwsmeriaid.’

Dr Rupert Perkins Senior Lecturer

Bydd y prosiect yn darparu manteision uniongyrchol i’r diwydiant dŵr trwy gynnig offeryn cyflym, cywir a rhatach iddyn nhw i roi atebion triniaeth ar waith yn well. Bydd cyflymder prosesu samplau a chanlyniadau yn cael ei wella trwy ddatblygu porthol data gweledol, hawdd ei ddefnyddio. Trwy drosglwyddo technoleg a gwybodaeth, bydd y prosiect hefyd yn helpu cwmnïau dŵr i benderfynu ynghylch gwneud y broses yn fewnol neu sefydlu’r system fel gwasanaeth sy’n cael ei gyrchu o’r tu allan.

Yn ystod y prosiect, bydd Dr Rupert Perkins a’r Athro Pete Kille yn cydweithio’n agos â phartneriaid o’r diwydiant dŵr, gan gynnwys Dŵr Cymru, sy’n arwain y prosiect ar y cyd, Bristol Water plc, United Utilities, a Yorkshire Water Services Ltd.

Yn ôl Dr Rupert Perkins: ‘Bydd y prosiect yn cynhyrchu’r wybodaeth mae arnom ei hangen i fonitro, rhagfynegi a chael hyd i atebion ataliol ar gyfer digwyddiadau blas ac arogl. Yn bwysicaf oll, ffocws y prosiect yw datblygu’r fethodoleg fel bod modd ei throsglwyddo i gwmnïau dŵr ei defnyddio’n fewnol, er mwyn cyflymu’r broses o gasglu’r data sy’n angenrheidiol i greu sylfaen o dystiolaeth ar gyfer atebion.’

Find out more about our partnerships and please contact David Crole if you would like to collaborate with researchers from the Water Research Institute.

Rhannu’r stori hon

For more information, visit the Water Research Institute website.