Diffyg hyfforddiant ymhlith athrawon a staff cynorthwyol am sut i fynd i'r afael â 'thabŵ' hunan-niweidio mewn ysgolion

22 Rhagfyr 2016

Child behind metal fence

Yn ôl adroddiad newydd gan un o gymunedau ymchwil GW4, nid yw'r rhan fwyaf o athrawon a staff cynorthwyol yn cael yr amser na'r hyfforddiant sydd ei angen arnynt i gefnogi myfyrwyr sy'n niweidio eu hunain.

Daeth i'r amlwg hefyd mewn arolwg staff o 153 o ysgolion uwchradd ledled Cymru, Dyfnaint a Gwlad yr Haf bod athrawon a staff cynorthwyol yn amharod i siarad â myfyrwyr am hunan-niweidio gan eu bod yn ofni y gallai hynny gynyddu nifer yr achosion.

Academyddion blaenllaw ym Mhrifysgol Caerdydd a Phrifysgol Caerwysg a gynhaliodd yr ymchwil ochr yn ochr â chydweithwyr o Brifysgolion Caerfaddon, Bryste ac Abertawe. Fe gafodd yr ymchwil ei hariannu gan Gynghrair G4. Mae'r gynghrair hon yn dod â phedair o'r prifysgolion mwyaf ymchwil-ddwys ac arloesol yn y DU at ei gilydd; prifysgolion Caerfaddon, Bryste, Caerdydd a Chaerwysg.

GW4 Children and Young People's Self-harm and Suicide Research Collaboration - Report Cover

GW4 Children and Young People's Self-harm and Suicide Research Collaboration Report

22 December 2016

This study is led by Cardiff University and the University of Exeter, in collaboration with the University of Bath, University of Bristol and Swansea University, and funded by GW4 Building Communities Programme Accelerator Fund.

PDF

Mae hunan-niweidio yn broblem gynyddol mewn ysgolion ledled y wlad. Daeth i'r amlwg mewn astudiaeth gan Brifysgol Bryste fod dau o bob deg o blant 16-17 oed yn niweidio eu hunain.

Nid oedd y rhai a ymatebodd i arolwg GW4 o'r farn bod staff wedi'u hyfforddi'n ddigonol i ymdopi â hunan-niweidio, a chafodd hyn ei nodi fel maen tramgwydd gan wyth o bob deg (81%).

Fe gyfeiriodd athrawon a staff cynorthwyol at brinder amser yn y cwricwlwm (79%) a diffyg adnoddau (74%) hefyd fel maen tramgwydd o bwys sy'n eu rhwystro rhag rhoi cefnogaeth am hunan-niweidio i fyfyrwyr.

Roedd staff yr ysgol hefyd yn bryderus y gallai codi ymwybyddiaeth myfyrwyr o hunan-niweidio gynyddu nifer yr achosion o hunan-niweidio yn y pen draw.

Fe gafodd y pryder y gallai cyflwyno rhaglen benodol am hunan-niweidio annog myfyrwyr i niweidio eu hunain ei ystyried fel maen tramgwydd gan wyth o bob deg (80%) a fyddai'n eu rhwystro rhag mynd i'r afael â'r maes mewn grwpiau. Dywedodd mwyafrif yr ymatebwyr y byddent yn defnyddio rhaglenni hybu iechyd meddwl cyffredinol yn hytrach na rhai sy'n ymwneud â hunan-niweidio yn benodol.

Mae ysgolion hefyd yn bryderus mai prin iawn yw'r rheolaeth sydd ganddynt dros fynediad myfyrwyr at gyfryngau cymdeithasol, er bod gan y cyfryngau hyn rôl bwysig wrth hysbysu a dylanwadu ar fyfyrwyr. Mae staff o'r farn y gallent gael effaith negyddol drwy annog eu myfyrwyr i niweidio eu hunain.

Dywedodd Dr Rhiannon Evans, Cymrawd Ymchwil ym maes y Gwyddorau Cymdeithasol ac Iechyd yn DECIPHer (Canolfan Datblygu a Gwerthuso Ymyriadau Cymhleth er mwyn Gwella Iechyd y cyhoedd), Prifysgol Caerdydd: "Mae hunan-niweidio yn broblem o bwys i ysgolion ac mae ein hymchwil wedi dangos y gallai'r bylchau sylweddol mewn gwybodaeth a hyfforddiant olygu na fydd myfyrwyr yn cael digon o gefnogaeth.

"Mae athrawon a staff cymorth wedi mynegi pryder ynghylch eu gallu i roi cyngor digonol. Gallai pryderon y bydd trafodaeth agored am hunan-niweidio yn annog plant i ddechrau niweidio eu hunain fod yn cyfrannu at y diffyg cefnogaeth.

"Fodd bynnag, mae hefyd yn galonogol gweld bod ysgolion yn ystyried hunan-niweidio, ochr yn ochr â maes ehangach iechyd meddwl a lles, fel blaenoriaethau..."

"Gyda lwc, bydd yr adroddiad yn rhoi'r camau ymarferol sydd eu hangen ar athrawon a staff cynorthwyol i fynd i'r afael â hunan-niweidio a lleihau nifer yr achosion."

Dr Rhiannon Evans, Research Associate

Mae arolwg GW4 wedi dangos bod angen rhagor o ymchwil am ymwybyddiaeth o hunan-niweidio a'i 'ledaeniad'. Mae angen ymchwil hefyd er mwyn deall effeithiau cyfryngau cymdeithasol ar bobl ifanc. Drwy wneud hynny, dylai'r ysgolion fod mewn gwell sefyllfa i baratoi strategaethau atal hunan-niweidio.

"Cymerodd dros 150 o ysgolion ar draws ein rhanbarth ran yn yr astudiaeth bwysig hon sy'n dangos bod angen rhagor o gefnogaeth i roi'r cyfarpar a'r technegau sydd eu hangen ar athrawon i fynd i'r afael â hunan-niweidio."

Dr Sarah Perkins, Cyfarwyddwr GW4

Dywedodd Dr Sarah Perkins, Cyfarwyddwr GW4: "Gyda lwc, bydd llunwyr polisïau ac ysgolion yn cydnabod yr ymchwil yma er mwyn gwneud penderfyniadau cymwysedig ynghylch y gefnogaeth a roddir ym meysydd iechyd meddwl a hunan-niweidio."

Daeth yr adroddiad i ben drwy gyflwyno argymhellion ar gyfer llunwyr polisïau a staff yr ysgol:

  • Dylai hyfforddiant iechyd meddwl fod yn y cwricwla ar TAR a chyrsiau ymarfer dysgu.
  • Dylai fod gan ysgolion o leiaf un aelod o staff sydd wedi cael hyfforddiant iechyd meddwl mewn meysydd sy'n ymwneud â phobl ifanc, gan gynnwys hunan-niweidio (tebyg i gael aelod o staff sydd wedi cael hyfforddiant cymorth cyntaf).
  • Dylai ysgolion gael digon o amser ac arian ar gyfer datblygiad proffesiynol gan gynnwys pynciau iechyd meddwl.
  • Dylai hunan-niweidio fod yn rhan o weithgareddau cwricwlwm i wneud yn siŵr bod ysgolion yn rhoi sylw i'r maes.