Ewch i’r prif gynnwys

Hawliau Ieithoedd Lleiafrifol: Deddfwriaeth a'r Gyfraith

28 Ebrill 2015

Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Yr Athro Diarmait Mac Giolla Chriost

Cynhaliwyd symposiwm ymchwil arbenigol, gan yr Uned Ymchwil Iaith, Polisi a Chynllunio, yn Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd, ddydd Mawrth 28 Ebrill 2015.

Roedd y symposiwm, 'Rheoleiddio iaith, rheoleiddio hawliau?', sy'n deillio o brosiect ymchwil mawr wedi'i noddi gan ESRC, yn fforwm ar gyfer trafodaeth amlddisgyblaethol am bolisi ieithoedd lleiafrifol.  Yn y gorffennol, yng Nghymru yn arbennig, mae polisi iaith wedi canolbwyntio ar hyrwyddo ac eirioli, ond ni ellir tanbrisio'r angen am fframweithiau rheoleiddio effeithiol i weithredu, dehongli a defnyddio hawliau ieithyddol.  

Daeth grŵp rhyngwladol o leisiau academaidd blaenllaw ym maes polisi a hawliau iaith at ei gilydd yng Nghaerdydd, i rannu eu gwaith ymchwil a datblygu'r drafodaeth ynghylch y pwnc heriol hwn.   Rhoddodd Pennaeth Ysgol y Gymraeg, yr Athro Sioned Davies, groeso i bawb cyn clywed sylwadau agoriadol gan yr Athro Diarmait Mac Giolla Chriost.

Roedd y siaradwyr yn cynnwys Dr Jacqueline Mowbray, darlithydd ym Mhrifysgol Sydney a Chymrawd ar Ymweliad â Phrifysgol Caerdydd, awdur 'Linguistic justice: International law and language policy'. Cyflwynodd academwyr o Brifysgol Caeredin, Prifysgol  Aberystwyth a Phrifysgol Nottingham eu gwaith ymchwil hwythau hefyd.

Dr Patrick Carlin a'r Athro Mac Giolla Chriost drefnodd y symposiwm.

Wrth drafod y symposiwm, dywedodd Dr Carlin: "Wrth fwrw ymlaen â'n gwaith ymchwil gwreiddiol, nod y symposiwm oedd ystyried rhyddid a hawliau iaith rhyngwladol a'r cyfreithiau a'r confensiynau i'w diogelu. Er mwyn datblygu hynny ymhellach,  fe wnaethom ystyried os all y gyfraith ddiogelu'r rhyddid i ddefnyddio iaith, a sut mae hawliau ieithyddol sydd wedi'u corffori mewn cyfraith ar lefel ryngwladol a chenedlaethol yn gysylltiedig â'i gilydd."

Ychwanegodd yr Athro Mac Giolla Chríost: "Mae'r holl siaradwyr yn arbenigwyr yn eu meysydd, ac mae'r trafodaethau wedi bod yn llawn gwybodaeth, yn ystyriol ac yn frwd heddiw. Mae'n bwysig bod polisi ieithoedd lleiafrifol yn ymateb i faterion a gwirioneddau cyfoes, gan sicrhau bod rheoleiddio a deddfwriaeth yn addas at y diben. Yn wir, mae gan waith ymchwil academaidd rôl hollbwysig o ran dylanwadu ar bolisi cyhoeddus."

Cyn y symposiwm, bu'r cyfranogwyr mewn cinio a gynhaliwyd gan Ddirprwy Lywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru, David Melding AC.

Rhannu’r stori hon