Ewch i’r prif gynnwys

'Magnet ar gyfer arloesi' yn agor ar gyfer busnes

4 July 2022

O'r chwith i'r dde: Helen Shaw, Rheolwr Rhaglen, Prifysgol Caerdydd; yr Athro Rudolf Allemann, Dirprwy Is-Ganghellor, Recriwtio Rhyngwladol a Myfyrwyr a Phennaeth Coleg y Gwyddorau Ffisegol a Pheirianneg; Dr James Hayward, Sefydliad Catalysis Caerdydd; yr Athro Peter Smowton, Rheolwr Gyfarwyddwr, Sefydliad Lled-ddargludyddion Cyfansawdd; Rhys Cresswell, Uwch Reolwr Safle BYUK a Chris Carson, Rheolwr Safle BYUK.

Mae canolfan arloesi gwerth miliynau o bunnoedd gan Brifysgol Caerdydd lle mae diwydiant a gwyddonwyr yn gweithio gyda'i gilydd i ddatrys heriau masnachol yn agored i fusnes.

Yn gartref i ddau sefydliad ymchwil blaenllaw – y Sefydliad Lled-ddargludyddion Cyfansawdd (ICS) a Sefydliad Catalysis Caerdydd (CCI) - mae'r Ganolfan Ymchwil Drosiadol (TRH) wedi'i chynllunio i feithrin cydweithredu.

Wedi'i ariannu gan lywodraethau'r DU a Chymru, mae TRH yn dod â phartneriaid diwydiannol ochr yn ochr ag ymchwilwyr i gynllunio, datblygu a phrofi cynhyrchion a phrosesau glanach, gwyrddach newydd gan ddefnyddio labordai, swyddfeydd, mannau cydweithredol pwrpasol yr Hwb, ystafell lanhau bwrpasol a ariennir gan ERDF ac ystafell ficrosgopi o'r radd flaenaf.

Y 129,000 troedfedd sgwâr. canolfan ymchwil yw'r mwyaf o'i fath yng Nghymru ac mae'n enghraifft o ymrwymiadau'r DU a Chymru i atebion gwyddonol cydweithredol newydd i Sero Net.

Cefnogwyd TRH gan gyllidwyr y DU a Chymru, gan gynnwys £17.3m drwy UKRPIF, £12m gan Lywodraeth Cymru, £13.1m mewn cyllid Ewropeaidd a weinyddir gan WEFO, a £2.7m gan CCAUC.

Dyma a ddywedodd George Freeman, y Gweinidog Gwyddoniaeth ac Arloesedd: “Mae De Cymru yn gartref i glwstwr lled-ddargludyddion cyfansawdd cyntaf y byd yn seiliedig ar y gallu a bri ymchwil gwyddor gemegol Prifysgol Caerdydd. Bydd y Ganolfan Ymchwil Drosi yn dod â byd busnes a’r byd academaidd ynghyd i helpu i greu atebion technolegol newydd i fynd i’r afael â rhai o heriau mwyaf y byd, o ofal iechyd i ynni. Dyna pam rwy’n hynod falch o fuddsoddiad y llywodraeth a fydd, o heddiw ymlaen, yn helpu i ddatblygu ein huchelgais o ran Sero Net tra’n rhoi hwb i’n hymdrechion i goroni’r DU yn chwaraewr hynod o bwysig ym maes Gwyddoniaeth a Thechnoleg.”

Dywedodd Gweinidog yr Economi, Vaughan Gething: "Rwy'n falch iawn bod y ganolfan ragoriaeth arloesedd hon bellach ar agor ar gyfer busnes. Bydd y buddsoddiad sylweddol rydym wedi'i wneud yn y ganolfan yn helpu i ddod â rhai o'r meddyliau mwyaf gwych yn y byd academaidd yng Nghymru at ei gilydd i ddod o hyd i atebion a wnaed yng Nghymru a'u datblygu i'r problemau mawr sy'n wynebu Cymru a gweddill y byd.

"Bydd datblygu arferion a thechnolegau 'y genhedlaeth nesaf' a fydd yn llywio ein bywydau heddiw ac yn gwella ein profiadau yfory yn hanfodol os ydym am gwrdd â'r argyfwng hinsawdd yn uniongyrchol ac adeiladu economi wyrddach a mwy cynaliadwy."

Mae'r TrH yn rhan o waith uwchraddio campws mwyaf Prifysgol Caerdydd ers cenhedlaeth - buddsoddiad o £600m yn nyfodol y Brifysgol, gan gynnwys sbarc|spark, Canolfan Bywyd y Myfyrwyr ac adeilad Abacws.

Ychwanegodd yr Athro Rudolf Allemann, y Rhag Is-Ganghellor, Rhyngwladol a Recriwtio Myfyrwyr a Phennaeth Coleg y Gwyddorau Ffisegol a Pheirianneg: "Mae TRH yn fagnet ar gyfer arloesedd. Wedi'i adeiladu gyda diwydiant i gefnogi ymchwil arloesol ac i gryfhau rhyngweithio'r Brifysgol â diwydiant, bydd yn cefnogi economi'r DU a Chymru drwy adeiladu partneriaethau sy'n creu cynhyrchion a phrosesau newydd. Bydd ymchwilwyr blaenllaw Caerdydd yn defnyddio'r cyfleusterau pwrpasol gwych hyn i weithio gyda phartneriaid ar draws sectorau cyffrous gan gynnwys ynni, deunyddiau uwch, trafnidiaeth, cyfathrebu a gofal iechyd gan greu technolegau newydd arloesol, gan olrhain cyfarwyddiadau ymchwil arloesol sy'n arwain at gynigion ariannu yn y dyfodol."

Dywedodd yr Athro Peter Smowton, Cyfarwyddwr y Sefydliad Lled-ddargludyddion Cyfansawdd: "Rydym yn falch iawn o gefnogi partneriaid ymchwil a diwydiant blaengar yn ein 'Cartref Arloesedd' newydd pwrpasol. Fel un o sylfaenwyr y clwstwr CSconnected yn Ne Cymru, rydym yn chwarae rhan ganolog yn y gwaith o ddatblygu technoleg newydd sy'n defnyddio ynni'n effeithlon a thechnegau effeithiol ar gyfer cynhyrchu lled-ddargludyddion cyfansawdd ar raddfa fawr. Mae technolegau CS wrth wraidd trafnidiaeth werdd – cerbydau trydan, cyfathrebu ynni effeithlon a thechnolegau "clyfar" fel y'u gelwir."

Dywedodd yr Athro Duncan Wass, Cyfarwyddwr, Sefydliad Catalysis Caerdydd: "Bydd cyfleusterau rhagorol TRH yn hanfodol i'n gwaith gyda phartneriaid diwydiannol mewn meysydd fel y diwydiannau modurol, tanwydd a gweithgynhyrchu cemegol, gan helpu i fireinio prosesau catalytig drwy ddulliau confensiynol ac arloesol. Gydag amrywiaeth o gydweithredwyr, gan gynnwys BP a Johnson Matthey, bydd TRH yn ein helpu i gyflawni ein cenhadaeth i greu catalyddion glanach, gwyrddach."

Mae dau adeilad newydd yn eistedd ochr yn ochr â'r TRH i helpu diwydiant i droi syniadau i fod yn gymwysiadau diwydiannol trawsnewidiol. Mae ystafell lanhau ICS o'r radd flaenaf a ariennir gan ERDF yn cynnwys y gallu i dreialu, sefydlu a graddio dyfeisiau CS newydd ac arloesol i safon ddiwydiannol ar wafferi hyd at 200mm mewn diamedr. Nod Cyfleuster Microsgobeg Electron Sefydliad Catalysis Caerdydd yw cyflawni arbenigedd a galluedd o ran delweddu nanoddeunyddiau, dadansoddi a chymeriadu er mwyn hwyluso ymagweddau newydd o ran dylunio a syntheseiddio catalyddion.

Mae'r broses o ailddyrannu TRH wedi bod yn bosibl diolch i amrywiaeth o bartneriaid prosiect, gan gynnwys Bouygues UK, HOK a BDP.

Dywedodd Stephen Davies, Cyfarwyddwr Gweithrediadau Bouygues UK ar gyfer Cymru, "Wrth drosglwyddo'r Ganolfan Ymchwil Drosi i'n cleient gwerthfawr, mae Prifysgol Caerdydd yn dod â'n gwaith ar Gampws Arloesedd Caerdydd i'w gwblhau'n llwyddiannus. Mae wedi bod yn brofiad gwerth chweil i'n tîm fod yn rhan o brosiect mor gymhleth a chyffrous a fydd yn darparu gwyddoniaeth ac ymchwil o'r radd flaenaf. Mae llwyddiant y prosiect wedi'i ategu gan waith tîm gwych yr holl bartïon dan sylw gan gynnwys ein tîm dylunio, partneriaid yn y gadwyn gyflenwi, Gleeds a Phrifysgol Caerdydd. Rwy'n arbennig o falch o ymrwymiad ein tîm i werth cymdeithasol gyda dros 470 awr o amser ein staff yn cael ei roi i addysg a chymorth, 26 o leoliadau profiad gwaith yn cael eu cynnig a 60 o swyddi'n cael eu rhoi i bobl a oedd gynt yn ddi-waith. Hoffem ddiolch i Brifysgol Caerdydd, Gleeds a'n holl bartneriaid am eu cefnogaeth a'u hymrwymiad i'n helpu i gyflawni prosiect eithriadol i safon mor uchel."

Ychwanegodd Gary Clark, Arweinydd Rhanbarthol Science +Technology, HOK: "Mae prifysgolion gwych heddiw yn ganolfannau ar gyfer dysgu yn ogystal â pheiriannau economaidd sy'n gyrru datblygiad a all drawsnewid eu cymunedau a thu hwnt. Mae HOK wedi teilwra ein dyluniad o Gyfleuster Ymchwil Drosi Prifysgol Caerdydd i ddiwallu anghenion penodol pob sefydliad tra'n darparu meysydd a rennir ar gyfer rhyngweithio a chydweithredu. Mae'r dyluniad cynaliadwy yn sicrhau bod yr adeilad yn cyrraedd targedau llym ar gyfer arbed ynni. Fe wnaethom hefyd ei ddylunio gyda hyblygrwydd i addasu'n hawdd i anghenion y brifysgol wrth iddynt newid yn y dyfodol."

Meddai Martin Jones, cyfarwyddwr pensaer tirwedd mewn BDP ymarfer dylunio byd-eang, a arweiniodd y cynllun uwchgynllunio a'r amgylchfyd cyhoeddus ar gyfer y Ganolfan Ymchwil Drosi: "Rydym wrth ein bodd o weld y cam cyffrous hwn o'r Campws Arloesedd yn dwyn ffrwyth, gan ddarparu cyfleusterau o'r radd flaenaf ar gyfer ymchwil wyddonol sy'n arwain y byd. Rydym wedi rhoi sylw gofalus i ymgorffori digon o leoedd i bobl gyfarfod yn y mannau awyr agored, a gynlluniwyd i sbarduno llawer o gydweithio arloesol. Yn y cyfamser, bydd gardd pryfed peillio yn cefnogi'r 'Pharmabees', menter ymchwil prifysgol sy'n archwilio sut y gallai peillio rhai planhigion arwain at ddatblygu cyffuriau i ymladd 'archfygiau' sydd bellach yn gwrthsefyll gwrthfiotigau traddodiadol."

Mae TRH drws nesaf i adeilad sbarc|spark newydd Caerdydd, sy'n gartref i Barc Ymchwil y Gwyddorau Cymdeithasol (SPARK) a Innovations@sbarc|spark Caerdydd – canolfan greadigol y Brifysgol ar gyfer cwmnïau deillio a busnesau newydd.

Rhannu’r stori hon