Ewch i’r prif gynnwys

Lleddfu poen cronig

09 Gorffennaf 2012

Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

easing chronic pain

Mae meddygon teulu ac ymarferwyr gofal sylfaenol yn cael cynnig cyfle i ennill sgiliau newydd i'w galluogi i nodi a chynorthwyo cleifion mewn poen cronig yn well, diolch i hwb ariannol o £250,000 gan y Brifysgol.

Mae arbenigwyr ar boen cronig o'r Ysgol Feddygaeth wedi uno â NAPP pharmaceuticals i gynnig cwrs Sylfaen e-ddysgu 12 wythnos o hyd. Diben y cwrs yw darparu sgiliau a thechnegau newydd i reoli'n well y nifer cynyddol o gleifion sy'n gofyn am gymorth gyda phoen cronig.

Amcangyfrifir bod 7.8 miliwn o bobl yn y DU yn byw â phoen cronig, ac o'r rheiny, mae gan 1.6 miliwn boen cefn cronig. Bydd 49% yn dioddef iselder a bydd 25% yn colli eu swyddi. Mae 16% yn teimlo'n hunanladdol gan fod y poen mor wael.

Fel y porth i'r GIG, meddygon teulu a'r tîm gofal sylfaenol yw'r man galw cyntaf ar gyfer nifer o gleifion sy'n dioddef poen, ac mae'r cwrs e-ddysgu newydd wedi cael ei gynllunio i roi'r arbenigedd rheoli poen a'r technegau cyfathrebu diweddaraf i staff gofal sylfaenol, fel y gellir trin mwy o gleifion mewn lleoliadau cymunedol yn hytrach na'u cyfeirio at ofal eilaidd.

Dywedodd Ann Taylor, Darlithydd mewn Addysg ac Ymchwil Poen yn yr Adran Anaestheteg, Gofal Dwys a Meddygaeth Poen, yr Ysgol Feddygaeth, fod rheoli poen wedi bod yn 'wasanaeth Sinderela', ond mae'n dweud bod y cynnydd yn nifer y bobl sy'n dioddef poen yn golygu ei fod yn araf cael ei gydnabod fel disgyblaeth ynddo'i hun, yn hytrach nag ychwanegiad.

"Mae cydnabod poen unigolyn yn gwneud gwahaniaeth enfawr i ansawdd ei fywyd," meddai Ann, a weithiodd fel academydd ym maes rheoli poen am dros 20 mlynedd.

"Rydym eisiau addysgu clinigwyr ynglŷn â phwysigrwydd ymyrraeth gynnar a sgrinio ar gyfer poen problemus a phoen a allai fod yn broblemus, yn ogystal â thriniaeth gynnar sydd nid yn unig yn gwella ansawdd bywyd cleifion, ond hefyd yn lleihau'r baich ar y GIG a chymdeithas yn y tymor hir.

"Mae cleifion sy'n dioddef poen difrifol ddwywaith yn fwy tebygol o farw o glefyd y galon a ddwywaith a hanner yn fwy tebygol o farw o glefyd anadlol. O ganlyniad, mae'n rhaid chwalu'r hen chwedl bod neb yn marw o boen felly nid yw'n bwysig", meddai.

"Bydd pumed ran o'r cleifion hyn yn rhai sy'n dioddef poen cefn cronig. Er hynny, mae nifer o glinigwyr yn dal i fethu deall yr effaith y mae poen cronig yn ei chael ar fywydau pobl oherwydd nid oes ffordd i'w fesur yn wrthrychol a cheir chwedlau a chamdybiaethau yn ymwneud ag adroddiadau goddrychol o boen. Mae poen yn bwnc sy'n cael ei esgeuluso yn y rhan fwyaf o gwricwla iechyd proffesiynol israddedig, felly ni ymdrinnir ag asesu a rheoli poen yn dda, sy'n arwain at ddiffyg hyder ar ôl cymhwyso."

Mae Adran Anaestheteg, Gofal Dwys a Meddygaeth Poen y Brifysgol wedi derbyn mwy na hanner miliwn o bunnoedd o gymorth gan NAPP pharmaceuticals i gefnogi addysgu rheoli poen ôl-raddedig, ac mae'r arian ychwanegol wedi ei gynllunio i gynorthwyo ehangiad yr adran i ofal sylfaenol.  

Bydd yr arian newydd hefyd yn helpu i ddatblygu gwefan yr adranwww.painmanagementcentre.org – adnodd ar-lein rhad ac am ddim i arbenigwyr rheoli poen, sy'n cofrestru 150 o ddefnyddwyr newydd bob dydd.

Mae cynlluniau ar waith i ddatblygu 'pecyn cymorth' a fydd yn darparu dewisiadau triniaeth ar sail tystiolaeth ar gyfer ymarferwyr sydd angen cyngor ynglŷn â'ch cyflyrau penodol, yn ogystal â chyfres o gweminarau dan arweiniad arbenigwyr rheoli poen.

Dywedodd Phil Groom, Rheolwr Materion Cyhoeddus ar gyfer NAPP Pharmaceuticals, bod rheoli poen yn her fawr i'r GIG, a bod y cynnydd parhaus mewn clefydau cronig yn golygu bod angen mwy o ymwybyddiaeth ymhlith gweithwyr iechyd proffesiynol.

"Mae ymchwil wedi dangos bod 22% o'r holl ymgynghoriadau gyda meddygon teulu yn ymwneud â phoen cronig, ond bod llai na hanner ohonynt yn hyderus o ran sut i'w drin," meddai. "Gallai mwy o gyflyrau cronig gael eu trin yn y gymuned yn hytrach na'u hatgyfeirio i ysbyty, ond mae angen mwy o addysg. Rydym eisiau gweld mwy o weithwyr gofal iechyd proffesiynol yn derbyn hyfforddiant mewn rheoli poen fel eu bod nhw'n gallu defnyddio'r cyffur cywir ar yr adeg gywir yn y man cywir. Rydym yn credu y bydd mwy o ymwybyddiaeth ynglŷn â phoen cronig a sut i'w reoli'n gywir yn arwain at lai o gamgymeriadau ac yn sicrhau canlyniadau gwell i gleifion."

Mae poen anfalaen cronig (CNMP) yn ymdrin ag amrywiaeth o gyflyrau poenus sy'n effeithio ar bobl yn gorfforol, yn seicolegol ac yn gymdeithasol. Gall y cyflyrau hyn arwain at anabledd a chael effaith sylweddol ar ansawdd bywyd unigolyn. Mae rheoli'r cyflyrau hyn yn gofyn am gyfraniad gan amrywiaeth o weithwyr proffesiynol.

Mae'r angen cynyddol am wasanaethau i gynorthwyo pobl sy'n dioddef poen cronig yn gosod galw cynyddol ar y GIG a'r system gofal cymdeithasol, yn arbennig mewn gofal eilaidd. Er hynny, mae arwyddion eglur y gellir rheoli'r rhan fwyaf o ffurfiau o CNMP mewn lleoliadau gofal sylfaenol a chymunedol.

Mae cyflyrau sy'n achosi poen cronig yn amrywio, o gyflyrau cyhyrysgerbydol a niwropathig i gymhlethdodau fasgwlaidd a chymhlethdodau ar ôl llawdriniaeth, gan gynnwys osteoarthritis ac arthritis gwynegol, fibromyalgia, meigryn, poen yn rhan isaf y cefn, poen yn y gwddf, sglerosis ymledol, poen ar ôl strôc, ac anaf straen ailadroddus.

Mae'r nyrs staff, Anna Morris, wedi graddio'n ddiweddar ar ôl cwblhau'r cwrs sylfaen e-ddysgu ac mae'n gweithio yng nghlinig poen Ysbyty Poole yn Dorset. Dywedodd bod y cwrs wedi'i galluogi i rannu arbenigedd gyda chydweithwyr, gweithio'n well gyda meddygon teulu, ac wedi bod o gryn fudd i'w chleifion ei hun.

"Hwn oedd y tro cyntaf i mi ddilyn cwrs e-ddysgu, ond roedd gweithio ar-lein yn caniatáu i ni rannu ein profiadau, ac os oedd gennym unrhyw broblemau gydag aseiniad, roeddem yn gallu eu trafod gyda myfyrwyr eraill a darlithwyr.  Roedd yn dda dysgu am reoli poen o safbwynt academaidd er mwyn dysgu am driniaethau newydd a sut i werthuso'r dystiolaeth yn feirniadol, yn ogystal â dysgu sut mae poen yn effeithio ar unigolyn yn gorfforol a seicolegol. Roeddwn wedyn yn gallu rhannu'r wybodaeth honno ar ôl mynd yn ôl i'r gwaith.

"Yr astudiaeth achos a ddefnyddiais ar gyfer y cwrs oedd un o fy nghleifion a oedd yn dioddef syndrom poen rhanbarthol cymhleth, ac roedd yr hyn a ddysgais wedi fy helpu i'w gweld hi fel unigolyn cyfan ac i'w thrin hi'n gyfannol yn hytrach na chanolbwyntio ar drin y poen yn unig. Dysgais hefyd fwy am bolisïau'r llywodraeth ynglŷn â rheoli poen a chanllawiau newydd sydd ar ddod ynglŷn â'r cyflwr penodol hwn, sydd wedi bod yn ddefnyddiol iawn."

Rhannu’r stori hon