Ewch i’r prif gynnwys

Nid yw’r Bil ar Gam-drin domestig ‘yn mynd yn ddigon pell’

23 Medi 2014

Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Dr Emma Renold

Bydd academydd blaenllaw Prifysgol Caerdydd yn dadlau yr wythnos hon y bydd Bil Llywodraeth Cymru ar Drais Domestig a Thrais Rhywiol, sy'n seiliedig ar ryw, ac a gynlluniwyd i wella trefniadau ar gyfer atal cam-drin domestig a thrais rhywiol, yn methu os na fydd yn rhoi addysg, hawliau plant a phrofiadau plant a phobl ifanc eu hunain yn ganolog iddo.

Bydd Emma Renold, Athro mewn Astudiaethau Plentyndod yn Ysgol Gwyddorau Cymdeithasol y Brifysgol, yn defnyddio briffio ACau i ddadlau, os na fydd newid deddfwriaethol a fydd yn sicrhau bod pob plentyn ysgol a phobl ifanc yng Nghymru yn cael addysg gynhwysfawr i roi sylw i brofiadau dyddiol o aflonyddu rhywiol rhyngbersonol, y bydd y cylch o drais sy'n seiliedig ar ryw a thrais rhywiol mewn diwylliannau cyfoedion plant, yn gorchfygu.

"Er fy mod yn croesawu nod allweddol y Bil i wella trefniadau ar gyfer atal trais sy'n seiliedig ar ryw a thrais yn y cartref, rwy'n pryderu bod y cynigion i sicrhau bod addysg sy'n mynd i'r afael â thrais rhyng-bersonol a pherthnasoedd diogel, drwy ddull ysgol gyfan orfodol, yn cael ei gyflwyno i bob plentyn a pherson ifanc, yn neilltuol yn absennol", meddai'r Athro Renold.

"Mae mwy o frys a phryder hyd yn oed am yr absenoldeb hwn yng ngoleuni ein canfyddiadau ymchwil diweddar a ganfu fod plant sy'n tyfu i fyny yng Nghymru, cyn iddynt gyrraedd eu harddegau (10-12 oed), yn adrodd am ddiwylliannau perthynas bachgen a merch lle mae ffurfiau o wrthdaro ar sail rhyw, gorfodaeth a

rheolaeth yn cael eu gweld gan blant fel elfen anochel o berthnasau pobl ifanc a hynny fel man cyffredin.

"Mae atal, addysgeg a pholisi yn y maes hwn yn sylfaenol i fynd i'r afael â'r realiti o ddiwylliannau perthynas cynnar plant yn 10, 11 a 12 oed. Yn wir, mae'n hanfodol nad yw addysg a pholisi ataliol yn unig yn ystyried trais ar sail rhyw ac aflonyddu fel rhywbeth sydd ond yn effeithio ar 'berthynas plant yn y dyfodol' mewn llencyndod a thu hwnt.

"Mae'n hanfodol fod y '3 P' yn cael eu cynnwys yn y Bil hwn os yw'r ddeddfwriaeth am ddarparu'r hyn y mae Llywodraeth Cymru yn ei obeithio ac yn ei fwriadu.  Heb newid deddfwriaethol, bydd profiadau'r plant o orfodaeth, rheolaeth ac aflonyddu yn eu perthnasoedd diwylliannol cyn iddynt gyrraedd eu harddegau yn aros yn guddiedig a byddant yn anochel yn parhau."

Bydd yr Athro Renold yn tynnu ar ganfyddiadau ei hastudiaeth 'Boys Speak Out: A Qualitative Study of Children's Gender and Sexual Cultures (age 10-12)',  sef yr astudiaeth gyntaf o'i math.   Mae'n manylu yn eu geiriau eu hunain, farn a phrofiadau bechgyn a merched, cyn iddynt gyrraedd eu harddegau, yn tyfu i fyny mewn cymdeithas rywiaethol, ac yn mynd i'r afael â diffyg profiadau pobl ifanc eu hunain mewn pryder cyhoeddus a dadleuon cyfryngol sy'n amgylchynu rhywiaeth ac aflonyddu.

Yr Athro Emma Renold yn arwain y Grŵp Ymchwil Rhyw a Rhywioldeb yn Ysgol Gwyddorau Cymdeithasol Prifysgol Caerdydd.

Cynhaliwyd y briffio ddydd Mawrth 23 Medi yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru.

Rhannu’r stori hon