Ymchwilio i driniaethau newydd ar gyfer epilepsi

16 Mehefin 2016

Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Epilepsy

Prifysgol Caerdydd yn cael grant ymchwil epilepsi

Mae ymchwilwyr yn Ysgol Meddygaeth Prifysgol Caerdydd ar fin dechrau gwaith i weld a oes modd trin epilepsi arleisiol dynol (TLE) drwy drawsblannu celloedd niwronau anaeddfed i mewn i'r ymennydd.

Bydd yr ymchwil newydd, a ariennir gan grant peilot 24 mis gan Ymchwil Epilepsi'r DU (ERUK), yn galluogi'r tîm i wneud gwaith ymchwil sy'n hanfodol ar gyfer datblygu'r math hwn o driniaeth TLE mewn treialon clinigol dynol, a allai ddigwydd yn ystod y 3-5 mlynedd nesaf.

Mae epilepsi yn gyflwr niwrolegol cronig a nodweddir gan drawiadau rheolaidd a diachos. Mae'n effeithio ar fwy na 600,000 o bobl ledled y wlad, ac mae 32,000 o bobl yn cael eu diagnosisio gyda'r o'r cyflwr bob blwyddyn. Colli/camweithrediad rhyngniwronau hipocampus yr ymennydd yw un o'r newidiadau cynharaf. Mewn theori, dylai fod yn bosibl i fynd i'r afael â'r cydbwysedd hwn drwy ddisodli'r rhai sydd wedi'u colli/difrodi â rhyngniwronau newydd, ac mae ymdrechion arbrofol i wneud hyn wedi bod yn addawol.

Mae'r tîm ym Mhrifysgol Caerdydd yn edrych ar y driniaeth trawsblannu celloedd hon ymhellach, gan ddefnyddio amgylcheddau 3D o feinwe dynol epileptig ymennydd sydd wedi ei ddiddymu yn ystod llawdriniaeth epilepsi. Er bod llawer o'r celloedd dynol a ychwanegir gan y tîm at yr amgylcheddau yn marw, mae rhai yn goroesi ac yn dangos arwyddion o aeddfedu cynnar. Defnyddir y diwylliannau hyn i benderfynu beth sydd yn caniatáu i gelloedd trawsblaniadau oroesi a datblygu.

Dywedodd Prif Ymchwilydd y prosiect, yr Athro Liam Gray o Brifysgol Caerdydd:

"Bydd y prosiect cyffrous hwn yn cynyddu dealltwriaeth yn sylweddol am ddichonoldeb trawsblannu celloedd ar gyfer trin problemau gwybyddol a ffitiau mewn cleifion ag epilepsi arleisiol."

Mae ymchwilwyr eisoes wedi trawsblannu bôn gelloedd dynol i greu rhyngniwronau i mewn ymennydd llygod epileptig yn llwyddiannus, ac maent wedi gweld gostyngiad o 90% yn nifer y trawiadau. Fodd bynnag, ni chafodd yr anifeiliaid a ddefnyddir yn yr astudiaethau hyn systemau imiwnedd actif, a oedd yn rhan annatod o wneud yn siŵr nad oeddent yn ymwrthod celloedd a drawsblanwyd. Gyda TLE mae'r hipocampus yn chwyddo'n sylweddol, ac nid yw'n ymarferol ceisio atal y system imiwnedd dros amser maith.

Os bydd trawsblannu celloedd niwronau yn driniaeth realistig ar gyfer TLE, rhaid i ymchwilwyr ddeall pa arwyddion fydd yn cael eu cyfnewid rhwng y hipocampus sydd wedi chwyddo a chelloedd sydd wedi'u trawsblannu mewn bodau dynol, a sut y bydd hyn yn effeithio ar oroesi, datblygu ac integreiddio'r rhyngniwronau newydd. Dim ond gyda'r wybodaeth hon y bydd modd darparu'r amgylchedd gorau posibl ar gyfer celloedd sydd wedi'u trawsblannu a'r cyfle gorau i lwyddo.

Mae rhagor o wybodaeth am y grant ymchwil ar gael ar wefan Ymchwil Epilepsi'r DU.