Ewch i’r prif gynnwys

Trysor cudd

06 Awst 2012

Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Plas Brynkir

Mae prosiect newydd gan Brifysgol Caerdydd yn ceisio darganfod mwy am hanes un o drysorau cudd Gwynedd.

Dan arweiniad yr Ysgol Hanes, Archaeoleg a Chrefydd, dros gyfnod o bedair wythnos, mae'r prosiect ym Mhlas Bryncir yn gobeithio datgelu mwy am y safle a arferai fod yn blasty mawr.

Bydd archwiliad heb gloddio yn canolbwyntio ar y tai uchaf ac isaf ym Mryncir, sy'n dyddio o'r 17g, gan gofnodi cynllun llawr, gweddluniau a chronoleg y tŷ isaf, a'u cymharu â'u cyferbynnu â nodweddion y tŷ uchaf. 'Mae'n ymddangos fod Bryncir yn dŷ a oedd yn cynnwys o leiaf bedwar adeilad gwahanol, wedi'u cysylltu'n lletchwith wrth eu corneli neu'n llwyr ar wahân i adeileddau cyfagos,' meddai'r myfyriwr PhD sy'n arwain y prosiect, Mark Baker.

Bydd archwiliad geoffisegol o'r tir o amgylch y ddau dy yn helpu i gadarnhau a oes unrhyw adeileddau wedi goroesi o dan yr wyneb. Yn ogystal, mae'r safle'n cynnig cyfleoedd unigryw i ymchwilio i agweddau ar bensaernïaeth draddodiadol, yn enwedig y cysylltiad rhwng y ddau blasty. Gallai astudiaeth fanwl o'r rhain daflu goleuni pwysig ar ddyluniad ac adeiladwaith yr adeiladau, yn ogystal ag ar y ddarpariaeth a wnaed ar gyfer rhannu etifeddiaeth ac agweddau gofodol ar drefniad cymdeithasol.

Mae naw myfyriwr o'r Ysgol yn cymryd rhan yn y prosiect, sy'n cael cefnogaeth y Cyngor Archaeoleg Brydeinig ac sy'n cael ei arwain gan fyfyriwr PhD,  Mark Baker. Nod y tîm yw darganfod a yw Plas Bryncir yn bwysicach yn genedlaethol nag a dybiwyd.

"Gwyddys fod Bryncir o bwysigrwydd lleol a chenedlaethol. O safbwynt lleol, mae'n blasty mawr yng nghanol un o hen ystadau pwysicaf y Gogledd Orllewin.   O safbwynt cenedlaethol, mae'r adeiladau eu hunain, o ran dyluniad a darpariaeth deuluol, yn Gymreig eu natur ac yn unigryw i'r rhanbarth," meddai Mark.

Mae'r prosiect yn rhedeg o 19 Gorffennaf tan 15 Awst 2012. Mae croeso i aelodau o'r cyhoedd ddarganfod rhagor mewn Diwrnod Agored yn Hostel Ieuenctid Cwm Pennant (hen stablau Plas Bryncir) ar 14 Awst [11am - 4pm] yng Ngolan, Garndolbenmaen, LL51 9AQ.

Awgrymir bod pawb yn dod â phicnic ac yn mynd ar daith o amgylch y safle yng nghwmni myfyrwyr o Brifysgol Caerdydd.

Mae'r prosiect yn cael ei gefnogi gan Gyngor Gwynedd, Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Llŷn, cynllun Dyddio Hen Dai Cymreig Cronfa Dreftadaeth y Loteri, Prifysgol Bangor, y Cyngor Archaeoleg Brydeinig, Archifau Gwynedd, Amgueddfeydd ac Orielau Cenedlaethol Cymru a Chomisiwn Brenhinol Henebion Cymru.

Rhannu’r stori hon