Ewch i’r prif gynnwys

Brech llid yr ymennydd

brech gyda smotiau bach coch/porffor neu gleisiau mawr du/porffor nad sy’n diflannu ar gael eu gwasgu.Yn dilyn cyngor gan Iechyd Cyhoeddus Cymru, rydym yn argymell y dylai pob myfyriwr o dan 25 oed gael brechiad Llid yr Ymennydd ACWY. Os nad ydych wedi derbyn y brechiad, mae gennych hawl i'w dderbyn am ddim gyda'ch meddygfa newydd yng Nghaerdydd.

Gall llid yr ymennydd effeithio ar unrhyw un, ond mae'r haint yn gyffredin ymysg pobl yn eu harddegau ac oedolion ifanc.

Haint ym mhilenni'r ymennydd sy'n amgylchynu'r ymennydd a madruddyn y cefn yw llid yr ymennydd. Mae'n achosi llid sy'n arwain at difrod i'r ymennydd a nerfau madruddyn y cefn a gall beryglu bywyd. Gall llid yr ymennydd gael ei achosi gan feirws neu bacteria.

Symptomau

Gall symptomau ddod i'r amlwg mewn unrhyw dref. Efallai na fydd unrhyw symptomau'n ymddangos o gwbl. Peidiwch ag aros i'r symptomau ddod i'r amlwg os ydych yn credu bod gennych lid yr ymennydd - gofynnwch am gymorth meddygol ar unwaith.

Mae'r symptomau cynnar yn cynnwys:

  • cur pen
  • twymyn
  • chwydu
  • poen yn y cyhyrau

Mae'r arwyddion a symptomau fwy difrifol yn cynnwys:

  • cur pen difrifol
  • twymyn a dwylo a thraed oer
  • teimlo'n gysglyd neu'n anodd dihuno
  • dryswch a theimlo’n bigog
  • chwydu
  • dolur rhydd
  • poen cyhyrau difrifol
  • atgasedd tuag at oleuadau llachar
  • croen gwelw, cochlyd
  • gwddf stiff
  • confylsiynau neu ffitiau
  • brech gyda smotiau bach coch/porffor neu gleisiau mawr du/porffor nad sy’n diflannu ar gael eu gwasgu.

Os nad ydych yn teimlo’n dda, dylech gysylltu â’ch Meddyg Teulu am fwy o fanylion.

Y 'prawf gwydr'

Brech nad sy’n diflannu wrth roi pwysau arni yw brech llid yr ymennydd. Gallwch gynnal 'prawf gwydr' ar y frech i weld os gallai fod yn lid yr ymennydd:

  • gwasgwch ochr gwydryn clir yn gadarn yn erbyn y croen
  • parhewch i wirio hyd yn oed os yw’r frech neu smotiau yn diflannu ar y dechrau
  • bydd twymyn ynghyd â brech neu smotiau nad sy’n diflannu o dan bwysau yn golygu argyfwng meddygol brys.

Er mai dyma un o symptomau mwyaf adnabyddus a chyffredin llid yr ymennydd, ni fydd pawb yn datblygu brech.

Peidiwch byth ag aros am frech, ceisiwch gael cyngor meddygol ar unwaith os ydych yn amau llid yr ymennydd.

Gofyn am gyngor meddygol

Os ydych yn amau llid yr ymennydd, dilynwch eich greddf a gweithredwch ar unwaith.

Ffoniwch 999 am ambiwlans.

Disgrifiwch y symptomau’n ofalus a dywedwch eich bod yn credu mai llid yr ymennydd y gallai fod.