Diweddarwyd ddiwethaf: 21/05/2020 15:08

Stock image of coronavirus

Rydym wedi ymrwymo i weithio gyda'r llywodraeth, ein cymunedau a'r gwasanaethau iechyd a gofal yn ystod y misoedd nesaf wrth ymateb i bandemig presennol y coronafeirws (COVID-19).

Mae ein cenhadaeth ddinesig yn nodi pwysigrwydd ein rôl o ran gwella iechyd a lles pobl Cymru. Yn ystod cyfnod y coronafeirws (COVID-19), rydym yn cynnig ein cefnogaeth i gyflawni'r cyfrifoldebau hyn yn defnyddio adnoddau ac arbenigedd o bob rhan o'r Brifysgol.

Cefnogi GIG Cymru

Cynyddu nifer y gweithwyr meddygol a gofal iechyd sydd ar gael

Drwy ymgynghori â GIG Cymru, rydym yn cyflymu'r broses ar gyfer myfyrwyr meddygol a gofal iechyd yn eu blwyddyn olaf i fod ar gael i gefnogi timau'r GIG ar y rheng flaen. Mae mwy na 1,000 o fyfyrwyr meddygaeth Prifysgol Caerdydd wedi ymateb i ddatganiad o ddiddordeb i fod yn rhan o weithlu dros dro'n cynorthwyo byrddau iechyd Cymru yn y frwydr yn erbyn y coronafeirws.

Mae sawl aelod staff wedi cael eu hanfon i wneud gwaith clinigol ac maent yn gweithio ar y llinell flaen mewn wardiau COVID-19 mewn ysbytai ar draws Cymru, tra bo eraill mewn meddygfeydd neu'n cefnogi ymdrechion drwy addysg feddygol.

Hyfforddiant a sesiynau diweddaru sgiliau

Staff at the School of Healthcare Sciences in a hospital training suite using a dummy to offer training and a skills refresh to staff returning to the NHS.
Staff yn ein Hysgol y Gwyddorau Iechyd yn cyflwyno rhaglen unigryw er mwyn paratoi gweithwyr proffesiynol y GIG nad ydynt fel arfer yn gweithio mewn lleoliadau gofal dwys.

Mae ein Hysgol y Gwyddorau Gofal Iechyd yn darparu sesiynau diweddaru hyfforddiant/sgiliau i'r staff sy'n ailymuno â'r gwasanaeth iechyd. Rydym wedi croesawu'r grŵp hyfforddi cyntaf o nyrsiau a gweithwyr proffesiynol gofal llawdriniaethol ymroddedig y GIG nad ydynt fel arfer yn gweithio mewn lleoliadau gofal dwys, er mwyn eu paratoi i 'gamu i fewn' os fydd angen adnoddau ychwanegol yn yr Unedau Gofal Dwys.

Wedi i Addysg a Gwella Iechyd Cymru (HEIW) gysylltu, llwyddodd y tîm i gynllunio a gweithredu'r rhaglen unigryw ar gyfer gweithwyr proffesiynol y GIG mewn llai na phedwar diwrnod. Mae gan y staff sy'n cynnal y hyfforddiant gefndir mewn gofal critigol.

Cynllun cefnogaeth iechyd meddwl am ddim

Bydd cynllun cymorth iechyd meddwl rhad ac am ddim i feddygon yn cael ei estyn i bob gweithiwr gofal iechyd rheng flaen yng Nghymru i gefnogi staff y GIG sy’n mynd i’r afael â phandemig y Coronafeirws. Mae Prifysgol Caerdydd wedi sefydlu Iechyd Gweithwyr Iechyd Proffesiynol Cymru, sy'n galluogi staff GIG Cymru’n i alw llinell gymorth gyfrinachol a gynhelir gan weithwyr gofal iechyd, cael sesiynau cwnsela wyneb-yn-wyneb, a chael adnoddau hunangymorth dan arweiniad ac ar-lein.

Defnyddio ein harbenigedd i ddatblygu cyfarpar meddygol a thechnoleg i ymladd COVID

Mae ein Ysgol Peirianneg yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru a phartneriaid diwydiannol Cymru i ddatblygu a phrofi masgiau PPE newydd, yn ogystal â gweithio gyda'r Ysgol Fferylliaeth ar ddiheintio ac ailddefnyddio PPE, a chydag Iechyd y Cyhoedd Cymru i gefnogi'r gwaith o brofi.

Mae technoleg hyfforddi uwchsain, a ddatblygwyd yn wreiddiol ym Mhrifysgol Caerdydd, yn cael ei defnyddio yn Ysbyty Nightingale y GIG yn Llundain, er mwyn mynd i’r afael â COVID-19. Mae Intelligent Ultrasound Group - cwmni deilliannol Prifysgol Caerdydd - wedi ailbwrpasu ei efelychydd hyfforddi uwchsain BodyWorks Eve, er mwyn helpu clinigwyr i sganio’r ysgyfaint am COVID-19. Mewn amser eithriadol o fyr, mae’r Grŵp wedi datblygu a rhyddhau’r modiwl COVID-19 rhad ac am ddim ynghylch sganio’r ysgyfaint ag uwchsain, i’w ddefnyddio mewn ysbytai ac ar draws y byd, gan gynnwys y ganolfan efelychu achosion brys yn Ysbyty Nightingale y GIG yn Llundain.

Cardiff University School of Dentistry
Mae Ysgol Deintyddiaeth Prifysgol Caerdydd ar gampws Parc y Mynydd Bychan.

Ailbwrpasu ein hadeiladau

Mae llawr gwaelod ein Hysbyty Deintyddol yn cael ei ddefnyddio gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro (CVUHB) i wella ei allu i ddelio ag achosion brys.

Yn ogystal, mae pedwerydd llawr ein Hadeilad Cochrane yn cael ei addasu/ cael diben newydd fel cyfleuster hyfforddiant i staff y GIG. Bydd hyn yn darparu hyfforddiant ar ddefnyddio cyfarpar PPE. Yn olaf, rydym yn ystyried a allai rhai o'n hystafelloedd hyfforddiant yn Nhŷ Dewi Sant gael eu defnyddio ar gyfer gwelyau ychwanegol.

Mewn ymateb i gais i gefnogi’r cynlluniau wrth gefn y mae GIG Cymru yn eu paratoi ar gyfer y dyfodol, rydym wedi cynnig cyfran o’n llety myfyrwyr i staff y GIG.

Ymchwil ac arbenigedd

Rydym yn sicrhau bod ymchwilwyr ag arbenigedd mewn meysydd perthnasol ar gael i roi sylwadau i'r cyfryngau neu gynghori'r llywodraeth a gwleidyddion. Bydd gwneud hynny'n galluogi'r cyhoedd a rhanddeiliaid allweddol i gael budd o'u profiad a'u harbenigedd ymchwil.

Mae ein harbenigwyr ymchwil yn cefnogi ymdrechion awdurdodau'r DU mewn nifer o ffyrdd:

Symud o ymchwilio i ganser i helpu i ddatblygu brechlyn

Dr Alan Parker
Dr Alan Parker

Mae tîm o'n gwyddonwyr wedi symud o ymchwilio i ganser i waith a allai gyfrannu at frechlyn rhag y coronafeirws (COVID-19). Mae tím yr Ysgol Meddygaeth yn gweithio ar ailraglennu'r feirysau er mwyn targedu a lladd canser fel arfer - ond maent yn nawr yn canolbwyntio ar y frwydr yn erbyn y coronafeirws (COVID-19).

Mae Dr Alan Parker a’i dîm, y mae Ymchwil Canser y DU yn ariannu eu gwaith ar ganser, yn manteisio ar eu harbenigedd ym maes feirysau i chwilio am “adnoddau” y gellir eu defnyddio i gyflwyno brechlyn.

Mapio sut mae'r coronafeirws (COVID-19) yn lledaenu

Rydym yn un o nifer o sefydliadau academaidd sy'n cefnogi consortiwm dilyniannu genomau newydd i fapio lledaeniad COVID-19. Mae Consortiwm Genomeg COVID-19 y DU (COG-UK) yn darparu dilyniannu cyflym ar raddfa fawr o achos yr afiechyd ac yn rhannu gwybodaeth ag ysbytai, canolfannau rhanbarthol y GIG a Llywodraeth y DU.

Drwy edrych ar enom cyfan y feirws yn y bobl sydd wedi cael achosion a gadarnhawyd o'r coronafeirws (COVID-19), gall gwyddonwyr fonitro’r newidiadau yn y feirws ar raddfa genedlaethol er mwyn deall sut mae’r feirws yn lledaenu ac a oes rhywogaethau newydd ohono’n dod i’r amlwg.

Coronafeirws (COVID-19) a beichiogrwydd

Mae ein Canolfan Treialon Ymchwil (CTR) yn cydweithio â Choleg Imperial Llundain er mwyn sefydlu cofrestrfa fyd-eang o'r rheini sydd wedi'u heffeithio gan y coronafeirws (COVID-18) yn ystod beichiogrwydd. Bydd CTR yn cynnal cronfa data ar-lein PAN-COVID o fenywod sydd ag achosion wedi’u tybio a’u cadarnhau o’r coronafeirws, o feichiogrwydd cynnar, i ôl-enedigaeth.

Mesur agweddau ymhlith cyhoedd y DU

Mae un o’r prosiectau ymchwil cyntaf sy’n ceisio mesur agweddau ymhlith cyhoedd y DU tuag at bandemig y Coronafeirws a’u hymatebion iddo’n cael ei lansio yng Nghaerdydd. Mae arbenigwyr ym Mhrifysgol Caerdydd a Phrifysgol Metropolitan Caerdydd yn annog pobl ledled y DU i gymryd rhan mewn arolwg ar-lein.

Mae’r holiadur eang yn gofyn i ba raddau y mae pobl yn teimlo bod y pandemig yn effeithio ar eu bywydau, a beth yw eu barn ar y ffordd y mae’r llywodraeth a’r gwasanaethau iechyd yn ymateb. Mae’r ymchwilwyr yn gobeithio y bydd hyd at 10,000 o bobl yn cymryd rhan - a bydd y rhai sy’n trefnu ymateb y rheng flaen yn cael mynediad cynnar at yr adroddiadau er mwyn eu helpu i lywio’r mesurau y maent yn eu cymryd.

Gwefan When Should I Worry?

Mae ymchwilwyr meddygol yng Nghanolfan PRIME y Brifysgol yn creu gwefan "When Should I Worry?", i roi gwybodaeth i rieni am reoli heintiau ar y llwybr anadlu (peswch, annwyd, gyddfau tost a chlustiau tost) mewn plant. Yn ddiweddar, gwnaeth y wefan helpu mam baban ifanc i adnabod symptomau’r coronafeirws.

Datblygu treialon triniaeth

Mae ein Canolfan Treialon Ymchwil ar ein Campws ym Mharc y Mynydd Bychan mewn trafodaethau am ddatblygu treialon o driniaethau i gefnogi gofal sylfaenol er mwyn atal COVID-19 ysgafn rhag dod yn fwy difrifol, ac mewn gofal eilaidd i drin cleifion COVID-19 difrifol/tyngedfennol.

Defnyddio ein harchifau

Mae ein Gwasanaeth Llyfrgelloedd Prifysgol Caerdydd wedi dod o hyd i ystod o bapurau ymchwil academaidd ar driniaethau plasma gwaed o'r archifau. Cafodd y triniaethau hyn eu defnyddio i asesu'r problemau a'r canlyniadau posibl o'r gwaith trin plasma pandemig ffliw cynharaf. Mae'r papurau hyn wedi cael eu defnyddio gan Lywodraeth Cymru a bwrdd iechyd Caerdydd a'r Fro ynghyd â data asesu clinigol arall gan Dîm Profi Triniaethau Plasma Ysbyty Athrofaol Cymru.

Cofnodi effaith y coronafeirws ar weithwyr llawrydd creadigol yng Nghymru

Mae Caerdydd Creadigol wedi cyhoeddi arolwg - 'Sut bydd hyn yn helpu gweithwyr llawrydd creadigol Cymru?' - sy'n archwilio effaith COVID-19 ar weithwyr llawrydd creadigol a'r ffordd y bydd cynllun Llywodraeth y DU yn lleddfu'r effaith hon. Mae'r adroddiad yn defnyddio ymatebion 237 o weithwyr llawrydd creadigol o bob rhan o Gymru.

Cefnogi ein myfyrwyr

Ystafell wely (Nevern)
Rydym yn ffonio ein myfyrwyr ddwywaith yr wythnos fel rhan o'n gwasanaeth cefnogi.

Rydym wedi lansio gwasanaeth cysylltu i fyfyrwyr lle mae mwy na 200 o aelodau staff wedi gwirfoddoli hyd yma i siarad â myfyrwyr ddwywaith yr wythnos (dros y ffôn) er mwyn sicrhau eu bod yn cael yr holl gymorth sydd ei angen arnynt ac yn eu cyfeirio at arweiniad pellach yn ôl y gofyn. Gallwn hefyd godi pryderon neu broblemau gyda'n timau Iechyd Galwedigaethol Myfyrwyr a Lles Myfyrwyr ar gyfer cymorth dilynol.

Bydd y galwadau i sgwrsio â myfyrwyr yn blaenoriaethu'r rhai hynny sydd yn ein neuaddau preswyl ac sy'n ymneilltuo a/neu sydd â phryderon iechyd a/neu les ychwanegol. Byddwn hefyd yn ffonio myfyrwyr sy'n aros mewn llety eraill yng Nghaerdydd.

Mae'r galwadau hyn yn ein helpu i wella ein arweiniad ar-lein a'r wybodaeth ar gyfer myfyrwyr.

Cefnogi dysgu i deuluoedd

Yn rhan o brosiect Ingenious, a ariannwyd gan yr Academi Beirianneg Frenhinol, mae'r Ysgol Peirianneg yn datblygu ystod o weithgareddau i gefnogi grwpiau Girlguiding a dysgu i'r teulu o gartref.

Mae ein prosiect Pharmabees wedi sicrhau bod tua 200 o bacedi o hadau blodau gwyllt ar gael am ddim i blant ysgolion cynradd yn Cathays, Caerdydd, yn rhan o brosiect Ail-wylltio Caerdydd. Mae plant yn dysgu am flodau gwyllt, bioamrywiaeth, a phwysigrwydd peillwyr megis gwenyn mêl a sut maent yn helpu gwyddonwyr i ddod o hyd i wrthfiotigau newydd. Bwriad y prosiect yw datblygu'r genhedlaeth nesaf o wyddonwyr Cymru ac ychwanegu at wyrddni'r ddinas yn ystod y cyfyngiadau symud.

Cefnogi cymunedau lleol

Mae grŵp o'n staff, ynghyd ag aelodau'r gymuned leol yn y Rhath a Cathays wedi trefnu cylchlythyr cymunedol newydd er mwyn cynnig ffynhonnell newyddion amgen i'r rheiny sydd o bosibl yn ynysu heb lawer o fynediad at y rhyngrwyd neu gyfryngau cymdeithasol.