Arsyllfa Nentydd Llyn Brianne, Tywi, Cymru

Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Mae Arsyllfa Nentydd Llyn Brianne yn Ne Orllewin Cymru wedi bod yn casglu data ers dros 30 mlynedd ar 14 o nentydd sy'n llifo i fyny'r afon (upstream) a'u planhigion a'u hanifeiliaid.

Mae hyn wedi rhoi tystiolaeth y mae angen mawr amdani am y ffordd orau i reoli nentydd tir uchel, ynghyd â'r glannau a'r tirluniau cyfagos, i ddiogelu'r adnoddau holl-bwysig y maen nhw'n eu cynnig. Bydd cyllid yn ddiweddar gan Sefydliad Esmée Fairbairn yn cadw'r arsyllfa i redeg ac yn lledaenu ei negeseuon yn ehangach.

Ychydig yn unig o ecosystemau sy'n darparu nwyddau a gwasanaethau pwysicach na nentydd ac afonydd, ond maen nhw'n cael eu tanbrisio. Mae llawer yn dal i ymadfer ar ôl problemau yn y gorffennol megis glaw asid, llygredd a draenio'r tir, ac mae'r anawsterau cyfredol yn cynnwys tynnu dŵr, gwaredu gwastraff, cynhyrchu trydan dŵr, gwrteithiau'n rhedeg oddi ar y tir, ac agweddau eraill ar newid byd-eang. I sicrhau bod afonydd a nentydd yn gallu cyflenwi gwasanaethau hollbwysig heb wneud niwed i'w bywyd gwyllt, mae angen gwell dealltwriaeth o sut mae gwasanaethau ecosystemau'r afonydd yn cael eu creu, a sut y gallan nhw gael eu diogelu.

Mae Arsyllfa Nentydd Llyn Brianne, a'r stori unigryw y mae'n ei hadrodd am sut i ateb yr heriau sy'n effeithio ar nentydd ac afonydd Prydain, nid yn unig wedi'i sicrhau, ond bydd yn cael ei chyfnerthu a'i gwella dros y 5 mlynedd nesaf. Bydd yn parhau felly i roi data ac arweiniad i'r ymchwilwyr, y rheolwyr tir, yr elusennau amgylcheddol, y sefydliadau statudol a'r cymunedau sy'n ceisio defnyddio asedau naturiol y Deyrnas Unedig mewn ffyrdd a fydd yn helpu i gefnogi dyfodol cynaliadwy. Cyn hir bydd gwefan ddynodedig yn cynnig porth data i gyrchu ymchwil yr Arsyllfa.