Challenge Cardiff Winter 2016

Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Our fifth issue of Challenge Cardiff explores what leaving the EU means for Wales.

Herio Caerdydd Gaeaf 2016

Herio Caerdydd Gaeaf 2016

3 January 2017

Pumed rhifyn ein cylchgrawn ymchwil, sy’n rhoi gwybodaeth am yr effaith y mae ein gwaith ymchwil yn ei chael.

PDF

Highlights

Prifysgol Caerdydd yw cartref arbenigwyr Brexit Cymru. Mae Canolfan Cymru a’r UE, sydd wedi’i lleoli yng Nghanolfan Llywodraethiant Cymru, yn brosiect sydd wedi’i greu i ddarparu a rhannu ymchwil amhleidiol ac annibynnol i Gymru a’r UE.

Yma mae’r newyddiadurwr uchel ei barch Huw Edwards (BA 1983) yn holi pedwar academydd blaenllaw ar ddyfodol Cymru yn dilyn penderfyniad etholwyr y DU i adael yr Undeb Ewropeaidd.

  • Mae Dr Jo Hunt (JH), Uwch Gymrawd y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol, yn arwain prosiect o’r enw The UK in a Changing Europe: Legal Powers in Wales in the Context of UK Membership of the EU;
  • mae Dr Rachel Minto (RM) yn ymchwilio i Brexit a gwleidyddiaeth ddatganoledig y DU;
  • ac mae Ed Poole (EP) a Guto Ifan (GI) yn gweithio ar brosiect Adolygiad o Lywodraeth a Gwariant Cymru, sy’n dadansoddi gwariant cyhoeddus yng Nghymru, refeniwiau’r sector cyhoeddus a balans ariannol cyffredinol y wlad.
Huw Edwards
Huw Edwards

HE: Pa mor debygol ydyw y bydd safbwynt Cymru yn cael ei gynrychioli mewn unrhyw fodd ystyrlon mewn trafodaethau nad ydynt yn cynnwys Llywodraeth Cymru?

JH: Mae Prif Weinidog y DU wedi nodi’n glir y bydd yn ystyried y DU gyfan yn y trafodaethau. Y DU yw aelod-wladwriaeth yr Undeb Ewropeaidd a Llywodraeth y DU sy’n gyfrifol am bolisi tramor o hyd. O ran ei dylanwad yn y trafodaethau, nid yw Cymru mewn sefyllfa arbennig o gryf o gymharu â’r gwledydd datganoledig eraill.

Mae gan yr Alban a Gogledd Iwerddon fwy o ddylanwad. Mae’r Alban eisoes wedi codi’r syniad o gynnal ail refferendwm annibyniaeth a’r posibilrwydd o ymwahanu oddi wrth y DU; ac mae nifer o faterion cymhleth a sensitif i’w hystyried wrth i Ogledd Iwerddon adael yr UE, mewn perthynas â ffin galed bosibl â Gweriniaeth Iwerddon, y Broses Heddwch a chyd-ddibyniaeth economaidd.

Yn ogystal â’r cwestiynau penodol hyn y mae angen ymdrin â hwy, pleidleisiodd yr Alban a Gogledd Iwerddon i aros yn yr UE. Nid oes gan Gymru ddylanwad o’r fath. Ar ben hynny, pleidleisiodd i adael yr UE. Felly, mae’n cymryd rhan yn y trafodaethau hyn o fewn y DU o sefyllfa gymharol wan.

HE: A yw’n debygol y bydd yn rhaid i Gymru dalu am fynediad parhaus i’r Farchnad Sengl fel rhan o fargen ar gyfer y DU gyfan?

JH: Mae perthynas y DU a’r Farchnad Sengl yn y dyfodol wrth wraidd y trafodaethau ynglŷn a Brexit. Nid ydym yn gwybod eto pa fath o berthynas y bydd y DU yn ceisio ei chael a’r Farchnad Sengl, heb son am y berthynas y bydd yn llwyddo i’w chael ar ol y trafodaethau a’r UE. Rhaid talu pris am aelodaeth lawn o’r Farchnad Sengl, drwy gyfraniadau at gyllideb yr UE

Mae’r Farchnad Sengl yn seiliedig ar bedwar rhyddid: rhyddid i symud nwyddau, gwasanaethau, cyfalaf a phobl. Mae’r olaf o’r rhain yn bwnc llosg gwleidyddol yn y DU, ac mae’n debygol o atal y DU rhag sicrhau bargen sy’n cynnwys aelodaeth barhaus o’r Farchnad Sengl.Byddai hefyd yn golygu nad oes modd Dewis “opsiwn Norwy”, gan fod Norwy hefyd wedi’i rhwymo gan y pedwar rhyddid hyn.

Yn fwy diweddar, rydym wedi clywed son am sicrhau “mynediad dilyffethair” i’r Farchnad Sengl. Nid yw’n gwbl glir beth mae gwleidyddion yn ei olygu wrth ddweud hyn, ond mae wedi cael ei gysylltu a mynediad di-dariff at fasnach a gwladwriaethau’r UE, felly mae’n debyg y byddai angen i’r DU fod yn rhan o’r Undeb Tollau. Mae’r Undeb Tollau hwn yn cwmpasu ffiniau mewnol ac allanol, sy’n golygu bod aelodau’r Undeb Tollau yn rhannu tariffau allanol cyffredin a thrydydd gwledydd. Felly, fel rhan o’r Undeb Tollau, ni fyddai modd i’r DU daro ei bargeinion masnach ei hun.

RM: Mae gan Gymru berthynas arbennig a’r Farchnad Sengl, o ystyried ei maint a phwysigrwydd y farchnad Ewropeaidd ar gyfer diwydiannau penodol a nwyddau a gynhyrchir yng Nghymru, er enghraifft y diwydiant bwyd-amaeth a’r diwydiannau awyrennol a modurol. Caiff ei pherthynas a’r Farchnad Sengl yn y dyfodol ei phennu gan y fargen derfynol rhwng y DU a’r UE.

Ar hyn o bryd, nid oes modd dweud pa gyfraniadau ariannol y gall fod yn rhaid i’r DU eu gwneud ar ol Brexit. Byddai angen cytuno ar unrhyw gyfraniadau cyllidebol gan y DU i’r UE fel rhan o’r broses o sicrhau perthynas ffafriol a’r Farchnad Sengl.

Dr Jo Hunt a Dr Rachel Minto
Dr Jo Hunt a Dr Rachel Minto

HE: A yw’n debygol y bydd yn rhaid i Gymru dalu am gynnal cynlluniau’r UE ar gyfer Cymru, gan gynnwys cynlluniau presennol a rhai sy’n ymestyn i’r dyfodol?

GI: Ym mis Awst, cyhoeddodd y Trysorlys y bydd yn gwarantu y caiff holl brosiectau’r cronfeydd strwythurol a buddsoddi eu hariannu’n llawn os cawsant eu cymeradwyo cyn i Ddatganiad yr Hydref gael ei gyhoeddi, gan sicrhau cyllid parhaus ar gyfer prosiectau o’r fath hyd yn oed ar ol i’r DU adael yr UE.Cafodd y warant hon ei hymestyn fis diwethaf (mis Hydref 2016) ar gyfer prosiectau a gymeradwywyd ar ol Datganiad yr Hydref, os ydynt yn bodloni amodau’r Trysorlys, sef eu bod yn cynnig gwerth da am arian ac yn cydfynd a’r blaenoriaethau strategol domestig.

Bydd lefel bresennol cyllid amaethyddol (o dan y Polisi Amaethyddol Cyffredin) hefyd yn cael ei gwarantu tan 2020, cyn y newid i drefniadau ariannu newydd.

EP: Tan 2020, bydd y rhan fwyaf o’r cyllid o raglenni’r UE yn parhau i fod y tu hwnt i’r grantiau bloc blynyddol y mae Llywodraeth Cymru yn eu cael gan y Trysorlys i dalu am wasanaethau datganoledig. Ceir ansicrwydd o hyd ynghylch sut y caiff y mathau hyn o brosiectau eu hariannu ar ol 2020.

O gofio bod Cymru’n cael tua 20% o’r holl gyllid rhanbarthol sydd ar gael gan yr UE i’r DU ar hyn o bryd (sy’n llawer uwch na’i chyfran o’r boblogaeth, sef tua 5%), mae’n dal yn bosibl y bydd yn rhaid i’r cyllid ar gyfer ariannu meysydd datganoledig amaethyddiaeth a datblygu rhanbarthol yn y dyfodol ddod o’r un gronfa sy’n ariannu gwasanaethau datganoledig eraill, megis addysg ac iechyd.

Guto Ifan ac Ed Poole
Guto Ifan ac Ed Poole

HE: Pa mor gredadwy yw’r warant a roddwyd gan Andrew R T Davies AC, arweinydd Ceidwadwyr Cymru, (mewn cyfweliad ar raglen The Wales Report y BBC) na fyddai Cymru’n colli ei lefel gyllido bresennol o gwbl ar ôl Brexit?

RM: Dylid cofio rhai pwyntiau wrth ystyried cyllid i Gymru ar ol Brexit. Yn gyntaf, bydd angen cyllid domestig ar gyfer polisi rhanbarthol a pholisi amaethyddol. Fel rydym wedi dweud, nid yw Llywodraeth y DU wedi gwarantu y bydd lefelau cyllido presennol ar gyfer polisi rhanbarthol na pholisi rhanbarthol yn cael eu cynnal, ac mae hyn yn llai tebygol fyth yn achos economi lai. Yn ail, sut y bydd unrhyw ddyraniad cyllid ychwanegol yn cael ei gyfrifo? Mae cyllid yr UE i’r DU yn seiliedig ar anghenion, gyda Chymru’n cael llawer mwy y pen o’r boblogaeth na Lloegr o’r Cronfeydd Strwythurol a’r Polisi Amaethyddol Cyffredin.

I’r gwrthwyneb, mae’r trefniant presennol ar gyfer dyrannu cyllid i Gymru gan Lywodraeth y DU (fformiwla Barnett) yn seiliedig ar wariant y pen yn Lloegr. O ystyried y gwahaniaeth y pen rhwng y cyllid a roddir gan yr UE i Gymru a Lloegr, byddai Cymru ar ei cholled yn ddifrifol pe bai’r grant bloc i Gymru yn cael ei addasu gan ddefnyddio’r dull presennol.

Darllenwch y cyfweliad llawn

Fersiwn fyrrach yw hon o'r cyfweliad llawn a oedd yn rhifyn gaeaf 2016 o Herio Caerdydd, ein cylchgrawn ymchwil.

Herio Caerdydd Gaeaf 2016

Herio Caerdydd Gaeaf 2016

3 January 2017

Pumed rhifyn ein cylchgrawn ymchwil, sy’n rhoi gwybodaeth am yr effaith y mae ein gwaith ymchwil yn ei chael.

PDF

Canolfan Cymru a’r UE

Dysgwch fwy am y prosiect, sy’n cynnig ac yn dosbarthu ymchwil amhleidiol ac annibynnol yng Nghymru a’r UE.

Yr ymchwilwyr

Jo Hunt

Dr Jo Hunt

Reader in Law

Email:
huntj@caerdydd.ac.uk
Telephone:
+44(0)29 2087 5186

Guto Ifan

Research Associate

Email:
ifandg@caerdydd.ac.uk
Telephone:
+44(0)29 2087 4626
Rachel Minto

Dr Rachel Minto

Research Associate

Email:
mintor@caerdydd.ac.uk
Telephone:
+44(0)29 2087 0060
Ed Poole

Dr Ed Poole

Lecturer in Politics and International Relations

Email:
pooleeg@caerdydd.ac.uk
Telephone:
+44 (0)29 2087 5574

Canolfan Ymchwil

Senedd Building

Canolfan Llywodraethiant Cymru

Mae Canolfan Llywodraethiant Cymru yn ganolfan ymchwil ym Mhrifysgol Caerdydd, sy'n ymgymryd â gwaith ymchwil arloesol i bob agwedd ar y gyfraith, gwleidyddiaeth, llywodraeth ac economi wleidyddol Cymru, yn ogystal â’r DU yn fwy eang.

Fore Gwener 21 Hydref 1966 cychwynnodd Jeff Edwards, oedd yn wyth oed, yn llawen ar ei daith i Ysgol Gynradd Pantglas, gan edrych ymlaen at y gwyliau hanner tymor yr wythnos ganlynol.

Dechreuodd fel unrhyw ddiwrnod arferol ym mhentref glofaol Aberfan, ond newidiodd y digwyddiadau trychinebus oedd ar fin dod i’w rhan fywydau pawb am byth. Am 9.15am, rhuthrodd dros 150,000 o fetrau ciwbig o wastraff glofaol wedi’i drwytho a glaw i lawr ochr y pentwr gwastraff a gysgodai’r ysgol, gan lyncu popeth o’i flaen. Bu farw 116 o blant a 28 o oedolion yn sgil y tirlithriad.

Jeff oedd un o bedwar a oroesodd yn ei ddosbarth o 34, a’r unigolyn olaf i gael ei achub o’r rwbel yn yr ysgol.

Prin ugain milltir o leoliad trychineb Aberfan, mae arbenigwyr ym Mhrifysgol Caerdydd yn arwain y byd wrth ragweld tirlithriadau yn sgil daeargrynfeydd. Dr Rob Parker, o Ysgol Gwyddorau’r Ddaear a’r Mor, yw un o’r arbenigwyr hyn ac mae wedi bod yn datblygu offeryn cyfrifiadurol ystadegol - a elwir yn ShakeSlide - a all gynnig asesiad cyflym o dirweddau ar ol daeargryn a dangos ymhle mae tirlithriadau’n debygol o ddigwydd.

Wythnos cyn hanner canmlwyddiant trychineb Aberfan, cyfarfu Jeff (JE) a Rob (RP) yn Ysgol Gynradd Ynysowen yn Aberfan i siarad am arwyddocad y trychineb a sut mae ymchwil gwyddonol yn trawsnewid y modd rydym ni’n deall tirlithriadau.

JE: Beth wnaeth i chi fod â diddordeb mewn tirlithriadau yn y lle cyntaf?

RP: Mae mynyddoedd wedi fy nghyfareddu I erioed. Rwyf i’n fynyddwr brwd ac yn treulio llawer o amser yn dringo, felly rwyf i wastad wedi bod allan ar y mynyddoedd. Mae’n debyg bod tirlithriadau’n un o’r prosesau mwyaf dramatig sy’n digwydd dros gyfnod byr o amser. O fy nyddiau cynnar yn yr ysgol roeddwn i’n gwybod am y digwyddiadau yn Aberfan a’r hyn ddigwyddodd yno felly roedd y broses ffisegol sy’n achosi pethau fel hyn, a’u heffaith ar gymdeithas, o ddiddordeb i fi.

JE: Sut mae’r model rydych chi’n ei ddatblygu’n wahanol i fodelau eraill?

RP: Rydyn ni’n cymryd y daeargryn fel digwyddiad cyfan, a thros ardal eang iawn rydyn ni’n ceisio rhagweld ymhle mae tirlithriadau’n debygol o fod wedi digwydd, felly mae’n rhagfynegiad dros ardal eang. Rwy’n gweithio gyda thim o geomorffolegwyr sy’n astudio prosesau arwyneb y ddaear. Eu diddordeb naturiol yw’r ffordd mae tirwedd yn gweithredu ar raddfa fawr. Felly y gwahaniaeth yw, yn hytrach na rhagfynegi ar gyfer lleoliadau penodol - fel holi a fydd goledd bryn penodol yn methu ai peidio - rydyn ni am wybod beth yw’r tebygolrwydd dros ardal eang.

JE: Pa mor gywir yw’r model rydych chi wedi’I ddatblygu?

RP: O ran rhagweld union leoliad y tirlithriadau, mae llawer o ansicrwydd o hyd. Mae ansicrwydd ynghylch cryfder yr ysgwyd seismig a chryfder deunyddiau’r bryniau. Mae hyn yn golygu bod rhagweld pa oleddon yn union fydd yn methu yn anodd, ond mae rhagweld niferoedd o dirlithriadau ar draws ardal neu ar hyd dyffryn yn gallu cael ei wneud yn fwy cywir.

Jeff Edwards a Dr Rob Parker
Dr Rob Parker a Jeff Edwards

JE: Oes unrhyw enghreifftiau penodol y gallech chi eu rhoi o ble mae’r model hwn wedi’i fabwysiadu?

RP: Y llynedd, pan ddigwyddodd daeargrynfeydd Nepal, rhedon ni’r model hwn am y tro cyntaf gan lunio rhagfynegiad o batrwm gofodol y tirlithriadau o’r daeargryn hwnnw. Rhoddon ni’r model hwnnw i Fanc y Byd oedd yn gwneud llawer o waith yn ystod yr ymateb i’r trychineb ar ol y daeargryn. Ynghyd a delweddau lloeren fe’u helpodd nhw i lywio’r chwilio yn y llefydd roedd tirlithriadau’n debygol o fod wedi digwydd.

JE: Pa effaith mae newid hinsawdd wedi’I gael ar y nifer o dirlithriadau sydd wedi digwydd?

RP: Mae rhagfynegiadau newid hinsawdd yn awgrymu y gallen ni weld cynnydd o 10% yn y nifer o achosion o lawiadau mawr, a allai arwain at ragor o dirlithriadau. Rydyn ni wedi bod yn gweithio’n ddiweddar ym Mynyddoedd yr Appalachian yng Ngogledd Carolina, lle rydyn ni wedi profi’r ddamcaniaeth hon ac wedi gweld na fydd mwy o lawiadau o reidrwydd yn achosi mwy o dirlithriadau.

Rydyn ni’n gwybod bod y tirlithriad yn Aberfan wedi’i sbarduno gan law, ond achos y tirlithriad oedd tipio gwastraff glofaol ar y bryn. Pe na bai’r gwastraff glofaol hwnnw wedi’i dipio ar y bryn, byddai’r glaw wedi digwydd ond ni fyddai tirlithriad wedi bod. Bellach mewn tirweddau naturiol, pridd sy’n casglu ar y bryniau, gan gronni’n araf dros amser. Ym Mynyddoedd yr Appalachian, lle’r oedden ni’n gweithio, gwelon ni fod digwyddiadau glaw mor fynych fel nad yw’r dirwedd yn cynhyrchu pridd yn ddigon cyflym i gynhyrchu mwy o dirlithriadau. Felly os cawn ni fwy o ddigwyddiadau glaw, nid yw hynny o reidrwydd yn golygu y bydd mwy o dirlithriadau.

JE: Ble ydyn ni’n gweld ein hunain ymhen deng mlynedd?

RP: Mae argaeledd setiau data yn cynyddu. Rydyn ni’n cael modelau 3D o arwyneb y Ddaear a chofnodion o ble mae tirlithriadau wedi digwydd yn y gorffennol. Mae prosiect o’r enw ‘Planet Lab ’ wedi gosod cannoedd o loerennau yn y gofod dros y flwyddyn neu ddwy ddiwethaf ac mae’r rhain yn y broses o ddelweddu’r Ddaear gyfan bob dydd.

Gyda systemau fel hyn byddwn ni’n cael monitor dyddiol ar brosesau ffisegol ar arwyneb y Ddaear ac mae hwn yn offeryn pwerus dros ben ar gyfer deall pryd mae tirlithriadau’n digwydd a sut maen nhw’n newid dros amser. Hefyd bydd rhaid i ni gael algorithmau dysgu peiriant deallusrwydd artiffisial mwy niferus a mwy pwerus i weithio gyda’r data hwnnw a’i brosesu. Felly mae cael y data hwnnw ac yna gallu ei ddefnyddio yn mynd i helpu ein hymdrechion i ragweld tirlithriadau.

Climate change predictions suggest that we could see a 10% increase in the number of big rainfall events.

Dr Robert Parker, Cydymaith Ymchwil Ôl-ddoethurol

JE: Yn amlwg, eleni rydym ni’n coffau hanner canmlwyddiant trychineb Aberfan, yr oeddwn i’n rhan ohono, felly ydych chi’n meddwl y byddai’r modelu sydd wedi’I ddatblygu wedi gallu atal y ddamwain honno rhag digwydd?

RP: Wrth edrych yn ol ar Aberfan, efallai mai un o’r pethau mwyaf diddorol i feddwl amdano oedd ein bod yn gwybod am beryglon tirlithriadau ar y pryd. Roedd tirlithriadau o wastraff glofaol mewn gwirionedd yn eithaf cyffredin yn y Cymoedd a dwyf i ddim yn credo bod y broblem yn ymwneud a gwyddoniaeth fel y cyfryw, ond a gwleidyddiaeth a chael pobl i weithredu ar yr wybodaeth honno.

Fel gwyddonydd ffisegol rwy’n ceisio deall y broses ffisegol a’r modd mae tirlithriadau’n digwydd ac efallai mai un o’r heriau mwyaf sydd gennym ni yw rhoi’r wybodaeth honno yn nwylo gwneuthurwyr polisi sy’n gallu gwneud penderfyniadau gwybodus ar y sail honno. Cafwyd tirlithriad gwastraff mwynol mawr yn 2008 a laddodd 128 o bobl yn Tsieina, felly mae’r pethau hyn yn dal i ddigwydd ar draws y byd.

Un peth pwysig iawn rwy’n hoffi ei gofio am Aberfan yw ei fod wedi sbarduno mwy o ymchwil I dirlithriadau ac mae’n rhan o’r rheswm pam fod y DU yn arwain y byd mewn ymchwil i dirlithriadau.

JE: Mae’n bwysig ein bod yn cofio hwn fel digwyddiad eiconig i Gymru ac o bosib i’r byd; ac nad yw colli cynifer o blant, a cholli oedolion hefyd, ynghyd â dioddefaint y gymuned, yn cael eu hanghofio.

Ymunodd Jeff Edwards â goroeswyr eraill, achubwyr a newyddiadurwyr a oedd ynghlwm â thrychineb Aberfan, i siarad yn gyhoeddus mewn cynhadledd ym mis Medi 2016 am eu profiadau. Trefnwyd y gynhadledd gan ein Hysgol Newyddiaduraeth, y Cyfryngau ac Astudiaethau Diwylliannol i nodi hanner canmlwyddiant y drychineb, ac roedd yn archwilio'r sylw y mae'r wasg yn ei roi i drawma.

Darllenwch y cyfweliad llawn

Fersiwn fyrrach yw hon o'r cyfweliad llawn a oedd yn rhifyn gaeaf 2016 o Herio Caerdydd, ein cylchgrawn ymchwil.

Herio Caerdydd Gaeaf 2016

Herio Caerdydd Gaeaf 2016

3 January 2017

Pumed rhifyn ein cylchgrawn ymchwil, sy’n rhoi gwybodaeth am yr effaith y mae ein gwaith ymchwil yn ei chael.

PDF

Yr ymchwilydd

Dr Robert Parker

Cydymaith Ymchwil Ôl-ddoethurol

Email:
parkerr5@caerdydd.ac.uk
Telephone:
+44 (0)29 2087 4051

Ysgol Academaidd

Ysgol Gwyddorau’r Ddaear a’r Môr

Rydym wedi ymrwymo i gyrraedd y safonau uchaf mewn ymchwil ac addysg. Rydym yn darparu amgylchedd cyfoethog ac amrywiol lle gall ein holl staff a myfyrwyr gyflawni eu potensial er budd cymdeithas.

Yr Athro Les Baillie
Yr Athro Les Baillie

Mae gwenyn yn hanfodol i barhad ein planed, ac eto mae eu niferoedd wedi gostwng yn sylweddol dros yr 20 mlynedd diwethaf.

Mae pobl yn cael eu hannog i blannu amrywiaeth o flodau gwyllt, boed hynny yn eu gerddi cefn neu mewn mannau mwy anarferol fel toeau adeiladau concrit mewn trefi, gan sicrhau nad yw niferoedd gwenyn yn edwino ymhellach ac fel ein bod yn creu amgylchedd trefol dymunol i fyw ynddo.

Mae gwyddonwyr ym Mhrifysgol Caerdydd yn chwarae eu rhan. Maent yn gwneud hyn nid yn unig i hybu twf y boblogaeth wenyn, ond drwy blannu blodau gwyllt penodol y mae eu neithdar i’w gael mewn mel gwrthfacteria, maent yn gobeithio dod o hyd i atebion i un o heriau mawr y byd, ymwrthedd i gyffuriau.

Mae’r Athro Les Baillie a’i dim yn Ysgol Fferylliaeth a Gwyddorau Fferyllol y Brifysgol yn defnyddio mêl er mwyn ceisio dod o hyd I gyffuriau newydd i drin heintiau mewn ysbytai a achosir gan archfygiau sy’n gallu gwrthsefyll gwrthfiotigau fel MRSA a Clostridium difficile.

Mae tim yr Athro Baillie hefyd yn gweithio gyda nifer o bartneriaid gan gynnwys Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru, Canolfan Siopa Dewi Sant, Pollen8 Cymru, Canolfannau Garddio Wyevale, Partneriaeth Ysgolion Prifysgol Caerdydd a ariannwyd gan Gyngor Ymchwil y DU, ac ysgolion ar draws Caerdydd i blannu blodau cyfeillgar i wenyn mewn amrywiaeth o leoliadau ar draws de Cymru.

Wrth weithio gyda Phrosiect Porth Cymunedol y Brifysgol yn ardal Grangetown y ddinas, mae’r Athro Baillie a’i dim wedi plannu blodau cyfeillgar i wenyn ar dir Pafiliwn Grange, hen bafiliwn a llain fowlio segur.

https://www.youtube.com/watch?v=tQctVn4QQQU

Ar fore oer ac iach ym mis Tachwedd, cyfarfu’r disgyblion o’r ysgol leol, Ysgol Gynradd Grangetown, a’r Athro Baillie yn y Pafiliwn I gael gwybod rhagor am pam mae gwenyn mor bwysig a hefyd i’w holi am ei waith ymchwil.

Roedd yr Athro Baillie wedi dod a chwch gwag gydag ef i ddangos i’r plant sut roedd yn gweithio, ysmygwyr, a rhai siwtiau gwenyna i’r plant eu gwisgo.

Dechreuodd drwy ddangos i’r plant sut roedd y cwch wedi gweithio a beth roedd y gwenyn yn ei wneud i gynhyrchu mêl. Roedd y plant yn poeni a fyddai gwenyn yn goroesi yn y dyfodol a buon nhw’n holi’r Athro Baillie am anhwylder difa nythfeydd, effaith plaladdwyr ac a oedd posibilrwydd y gallai gwenyn ddarfod.

“Does neb yn gwybod beth sy’n achosi’r anhwylder difa nythfeydd. Mae rhai pobl yn meddwl ei fod yn cael ei achosi gan blaladdwyr. Rydym yn defnyddio’r rhain i gael gwared ar y pryfed nad ydyn ni eu heisiau (ond mae angen gwenyn arnon ni). Mae’r cyfansoddion sy’n cael eu defnyddio i drin y pryfed gwael hefyd yn gallu effeithio ar y rhai da. Maen nhw’n effeithio ar system nerfol y wenynen a’i synnwyr cyfeiriad. Mae’n rhaid I wenynen ddod o hyd i’w ffordd yn ol i’w chwch. Rydyn ni’n credu bod y plaladdwyr y mae ffermwyr yn eu defnyddio i drin eu cnydau yn lladd gwenyn. Bu gostyngiad o 60% yn nifer y gwenyn yn yr 20 mlynedd diwethaf. Mae angen inni gynyddu nifer y bobl s ’n dod yn wenynwyr neu annog pobl i dyfu planhigion a fydd yn hybu’r gwenyn.

“Gobeithio na fydd gwenyn yn darfod gan fod angen gwenyn ar fwyafrif y cnydau sy’n cynhyrchu ein bwyd. Mae’r gwenyn yn lledaenu paill o’r naill blanhigyn i’r llall a heb hynny fydd gennym ni ddim bwyd, felly maen nhw’n bwysig iawn i ni.”

Les Baillie

“Rhan o’r hyn rydyn ni am ei wneud yn y Brifysgol yw dod o hyd i wrthfiotigau newydd... Rydyn ni’n edrych ar y mêl ac yn ceisio gweld beth mae’n ei wneud a’I ddeall yn well.”

Yr Athro Les Baillie, Professor of Microbiology

Roedd y plant yn awyddus i ddarganfod sut mae mêl yn helpu yn y frwydr yn erbyn heintiau gwrthfacterol. Roedd un o’r plant wedi cael profiad uniongyrchol o hyn a soniodd wrth yr Athro Baillie, pan oedd ganddi lyfelyn ar ei llygaid, sut roedd ei mam wedi rhoi mel arno i drin yr haint yn llwyddiannus.

“Mae mêl wedi cael ei ddefnyddio ers miloedd o flynyddoedd mewn llawer o rannau gwahanol o’r byd i drin pethau fel dolur gwddf, clwyfau a heintiau, oherwydd y cyfansoddion yn y mel sy’n lladd bacteria. Roedd yr Eifftiaid yn ei ddefnyddio 4,000 o flynyddoedd yn ol.

“Rhan o’r hyn rydym eisiau ei wneud yn y Brifysgol yw dod o hyd i wrthfiotigau newydd. Os byddwch yn sal gyda chlefyd sy’n cael ei achosi gan organeb, rydych chi’n cymryd cyffuriau i’ch gwella. Y broblem yw bod yr holl gyffuriau hynny i gyd yn cael eu gorddefnyddio, mae pobl yn eu trin eu hunain ac mae’r bacteria’n dod yn glyfar a nawr dydyn nhw ddim yn gallu cael eu lladd gan y cyffur. Mae hyn yn golygu bod angen inni ddod o hyd I gyffuriau newydd.

“Er enghraifft, mae pobl yng Nghaerdydd sydd a diddordeb mewn trin clwyfau; mae gennych haint ar gefn eich llaw, rydych chi’n rhoi mêl arno ac mae’n gwella. Mae diddordeb gennym yn y wyddoniaeth y tu ol i hynny. Rydyn ni’n edrych ar y mel ac yn ceisio gweld beth mae’n ei wneud a’i ddeall yn well,” eglurodd yr Athro Baillie.

Yn olaf, gofynnodd y plant pa blanhigion oedd yn gyfrifol am gynhyrchu’r mêl gwrthfacterol y mae’r Athro Baillie a’i dim yn gweithio arno.

Les Baillie

Wrth weithio gyda Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru rydym wedi canfod y mathau o flodau y mae eu neithdar yn cynnwys y cyfansoddion gwrthfacterol a welson ni mewn mêl.

Yr Athro Les Baillie, Professor of Microbiology

“Wrth weithio gyda Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru rydym wedi canfod y mathau o flodau y mae eu neithdar yn cynnwys y cyfansoddion gwrthfacterol a welson ni mewn mêl. Fel rhan o’r ymchwil a wnaeth Dr Jenny Hawkins, dadansoddon ni 250 sampl o fel wedi’u rhoi gan wenynwyr o bob rhan o Gymru. O’r casgliad hwn canolbwyntion ni ar 20 sampl a llwyddon ni i adnabod y planhigion yr oedd y gwenyn wedi ymweld a nhw drwy ddilyniannu DNA paill planhigion penodol a oedd wedi’u cynnwys yn y mêl.

“Er enghraifft, roedd cyfansoddion gwrthfacterol yn y mêl a gynhyrchwyd yng ngardd gefn gwenynwr o’r Tywyn yng Ngwynedd a laddodd amrywiaeth o ficro-organebau gan gynnwys MRSA.

“Wrth ddefnyddio’r wybodaeth hon rydyn ni’n ceisio ail-greu’r mêl gwrthfacterol hwn drwy dyfu planhigion Tywyn ar gampws Cathays y Brifysgol ac ar safleoedd ledled Caerdydd. Yn ogystal a’r plannu hwn sydd wedi’i dargedu, rydym hefyd wedi gosod cychod gwenyn ar doeau nifer o adeiladau’r Brifysgol ac yn gweithio tuag at greu’r Brifysgol gyntaf yng Nghymru sy’n gyfeillgar i wenyn.”

Cysylltwch â ni

Twitter logo

@pharmabees

Cyfrif Twitter swyddogol y gwenyn sy’n byw ar do Adeilad Redwood. Helpu gwyddonwyr i ddarganfod cyffuriau newydd ers 2014.

Darllenwch y cyfweliad llawn

Fersiwn fyrrach yw hon o'r cyfweliad llawn a oedd yn rhifyn gaeaf 2016 o Herio Caerdydd, ein cylchgrawn ymchwil.

Herio Caerdydd Gaeaf 2016

Herio Caerdydd Gaeaf 2016

3 January 2017

Pumed rhifyn ein cylchgrawn ymchwil, sy’n rhoi gwybodaeth am yr effaith y mae ein gwaith ymchwil yn ei chael.

PDF

Yr ymchwilydd

Les Baillie

Yr Athro Les Baillie

Professor of Microbiology

Email:
bailliel@caerdydd.ac.uk
Telephone:
+44 (0)29 2087 5535

Ysgol Academaidd

Pharmacy pipettes

Ysgol Fferylliaeth a Gwyddorau Fferyllol Caerdydd

Ni yw un o ysgolion Fferylliaeth gorau’r DU gydag enw da yn rhyngwladol am safon ein hymchwil.

Dr Peter Johnston and Professor Graham Hutchings
Dr Peter Johnston and Professor Graham Hutchings

Mae’r Athro Graham Hutchings yn awdurdod blaenllaw drwy’r byd ar gatalysis, ac fe’I penodwyd yn ddiweddar yn Athro Regius mewn Cemeg. Bu’n siarad â Dr Peter Johnson, Ymgynghorydd Gwyddonol yn Johnston Matthey, am ei fywyd mewn gwyddoniaeth.

PJ: Beth sbardunodd eich angerdd dros wyddoniaeth?

GH: Roeddwn i’n awyddus i fod yn Gemegydd ers i mi fod yn 11 oed. Fe welais i fy arbrawf cyntaf - distyllu dŵr, toddiant porffor yn cael ei ferwi’n hylif di-liw. Cefais fy nghyfareddu. Dywedais wrth fy rhieni fy mod i’n awyddus i gael set cemeg, ac es ati i gynilo tan i mi gael y cyfarpar ymhen hir a hwyr. Rhoddais y cyfarpar at ei gilydd, ac roedd yn sigledig. Doedd cyfarpar yr athro ddim yn sigledig, felly rhoddais i gorcyn ynddo. Roeddwn i wedi creu system gaeedig. Es ati i’w wresogi, ac fe ffrwydrodd. Roedd yn un o’r adegau hynny pan rydych chi’n dweud “dyma beth rwyf i am ei wneud”.

PJ: Astudioch chi am PhD mewn cemeg fiolegol yng Ngholeg Prifysgol Llundain, ond mae eich gyrfa wedi bod ym maes catalysis. Pam newidioch chi?

GH: Yn y 60au hwyr a’r 70au cynnar roedd llawer o wyddoniaeth newydd yn ymddangos yn y maes biolegol. Roeddwn i’n gweld cemeg fiolegol fel pwnc i ymwneud ag e. Er i mi gael cynnig swyddi yn y Gwasanaeth Sifil Gwyddonol, mi dderbyniais i swydd yn ICI ar Lannau Tees. Cefais fy recriwtio fel cemegydd biolegol ond penderfynon nhw newid y prosiectau’n fuan cyn i fi gyrraedd. Cyrhaeddais i Lannau Tees a doedden nhw ddim yn gwybod beth redden nhw am i mi wneud, felly dywedon nhw wrthyf i am edrych drwy rai papurau. Roedd y papurau i gyd am fanadiwm ffosffad ar gyfer ocsidio bwtan felly’r eiliad honno fe ddes i’n berson catalysis heterogenaidd.

PJ: Beth a’ch ysgogodd chi i symud I academia?

GH: Penderfynais i y byddai’n well gen i fod yn academydd ac yn gyfrifol am fy nhynged fy hun yn hytrach na derbyn problemau diwydiannol i’w datrys yn rhannol. Bydden nhw’n hapus gyda’r datrysiad ond doeddwn i byth yn hapus gyda datrysiadau rhannol ac yn awyddus i weithio mwy arnyn nhw i sicrhau ateb cyflawn. Holl ddiben fy ngwaith yw gwneud arbrofion a darganfod rhywbeth newydd nad oes neb wedi’i ddarganfod o’r blaen. Dyna beth sy’n fy nghyfareddu ac yn fy ngyrru.

Prof Graham Hutchings FRS

Holl ddiben fy ngwaith yw gwneud arbrofion a darganfod rhywbeth newydd nad oes neb wedi'i ddarganfod o'r blaen. Dyna beth sy'n fy nghyfareddu ac yn fy ngyrru.

Yr Athro Graham Hutchings, Professor of Physical Chemistry and Director of the Cardiff Catalysis Institute

PJ: Oedd eich cyfnod mewn diwydiant yn werthfawr fel cam ymlaen?

GH: Yn bendant. Pan ddes i’n academydd roedd gen i gymaint o syniadau i weithio arnyn nhw. Rwy’n credu bod ffordd o weithio mewn diwydiant sy’n agor meysydd nad yw’r mwyafrif o bobl yn edrych arnyn nhw. Yn un peth, fel diwydiannwr, rydych chi’n edrych ar lenyddiaeth patent yn agosach o lawer nag a wnawn ni fel academyddion.

Rwyf i bob amser yn cadw un cwestiwn syml yn fy meddwl: Oes modd cymhwyso hwn, oes modd defnyddio’r darganfyddiad hwn mewn unrhyw ffordd? Dywedodd Pasteur: “Yr unig bethau sydd i gael yw gwyddoniaeth gymhwysol a gwyddoniaeth sydd eto i’w chymhwyso.” Wrth weithio mewn diwydiant, fe welwch hynny’n uniongyrchol. Mae ymchwil academaidd pur yn wych, ond yn y pen draw bydd yn cael ei gymhwyso.

PJ: Ydych chi’n meddwl bod ymchwil nawr yn fwy cydweithredol, neu ai syniadau unigol sy’n bwysig o hyd?

GH: Mae lle i’r unigolyn weithio ar broblem anodd, ond os ydych chi’n wirioneddol am ddatrys y broblem mae angen i chi gydweithio gyda phobl sydd ag arbenigedd gwahanol. Mae angen i chi gyfuno’r ddamcaniaeth, gwyddoniaeth deunyddiau a nodweddion, sbectrosgopeg in situ er enghraifft, a does gan ddim un labordy neu wyddonydd yr holl arbenigedd angenrheidiol.

Prof Graham Hutchings FRS

Pe bawn i'n iau, byddwn i wrth fy modd yn dod â beth rydym ni'n ei wybod am gatalysis biolegol ac ensymaidd i weithio gyda'r hyn rwyf i nawr yn ei wybod am gatalysis heterogenaidd.

Yr Athro Graham Hutchings, Professor of Physical Chemistry and Director of the Cardiff Catalysis Institute

PJ: Ym maes catalysis, beth ydych chi’n ystyried yw heriau’r dyfodol?

GH: Cwestiwn da iawn, Peter. Rwyf i eisoes wedi nodi rhai o’r heriau allweddol sydd wedi bod yma ers canrif ac sydd eto i’w datrys. Caiff metelau gwerthfawr eu defnyddio fel catalyddion sy’n adnodd anghynaliadwy oni bai ein bod yn eu defnyddio’n fwy effeithlon. Byddai’n beth gwych pe gallem ni ddefnyddio metelau sy’n ddigonol yn y ddaear i wneud yr adweithiau. Rhaid i ni edrych ar fioleg sy’n tueddu i ddefnyddio copr, haearn, magnesiwm a manganis.

Pe bawn i’n iau, byddwn i wrth fy modd yn dod a beth rydym ni’n ei wybod am gatalysis biolegol ac ensymaidd i weithio gyda’r hyn rwyf i nawr yn ei wybod am gatalysis heterogenaidd. Gyda’r cydadwaith rhwng y ddau hyn, rwy’n credu y gallem ni ddatrys y problemau hyn.

Pe baech chi’n dod yn ol ymhen 50 mlynedd, byddwn i’n synnu pe baem ni’n dal i ddefnyddio metelau gwerthfawr a gobeithio y byddem ni wedi trosglwyddo i ddefnyddio metelau y mae digon ohonyn nhw i’w gael.

PJ: Beth yw eich cynlluniau ar gyfer ymchwil yn y dyfodol?

GH: Mae Prifysgol Caerdydd wedi bod yn dda iawn ar gyfer catalysis. Mae wedi cydnabod catalysis fel gwyddor hanfodol at y dyfodol, gan ein galluogi ni i fynd i feysydd lle nad yw wedi’i gymhwyso’n draddodiadol, fel puro dŵr a chymwysiadau glanhau.

Mae symud Sefydliad Catalysis Caerdydd i’r Cyfleuster Ymchwil Trosiadol yn gyfle rhagorol. Er nad yw adeiladau’n gwneud ymchwil, y bobl sydd ynddyn nhw a’r cyfleoedd sy’n codi o’r symud hwnnw fydd yn ysbrydoli ymchwilwyr ifanc i ymgymryd a’r heriau newydd hyn. Rwy’n gobeithio y bydd gwaddol fy ymwneud a’r gwaith yn un bywiog, gydag ymchwilwyr ifanc yn gweithio ar draws maes eang catalysis.

Darllenwch y cyfweliad llawn

Fersiwn fyrrach yw hon o'r cyfweliad llawn a oedd yn rhifyn haf 2016 o Herio Caerdydd, ein cylchgrawn ymchwil.

Herio Caerdydd Gaeaf 2016

Herio Caerdydd Gaeaf 2016

3 January 2017

Pumed rhifyn ein cylchgrawn ymchwil, sy’n rhoi gwybodaeth am yr effaith y mae ein gwaith ymchwil yn ei chael.

PDF

Yr ymchwilydd

Prof Graham Hutchings FRS

Yr Athro Graham Hutchings

Professor of Physical Chemistry and Director of the Cardiff Catalysis Institute

Email:
hutch@caerdydd.ac.uk
Telephone:
+44 (0)29 2087 4059

Ysgol Academaidd

Chemistry student in laboratory

Yr Ysgol Cemeg

Mae ein hymchwil a’n haddysg sy’n arwain y byd yn mynd i’r afael â heriau gwyddonol pwysig y 21g.

Systems Immunity Research Institute
Members of the Systems Immunity Research Institute. From L to R: Professor Philip Taylor, Professor Ian Weeks, Professor Paul Morgan, Professor Valerie O'Donnell, Professor Vincent Piguet, Professor Simon Jones, Dr Ian Humphreys and Ying Lin.

Clefyd cardiofasgwlaidd, diabetes, canser, dementia, arthritis, haint, problemau anadlol mewn babanod newydd-anedig, dirywiad macwlaidd, ecsema, psorïasis - mae’r rhain i gyd yn glefydau gwahanol, ond eto mae rhywbeth yn eu cysylltu â’i gilydd, sef llid.

Dyma ymateb arferol y corff i haint neu anaf, ac mae’n allweddol i’ch galluogi i wella. Yn aml, mae llid yn newid o fod yn ddefnyddiol i rywbeth niweidiol pan fydd yn troi’n gronig (neu hirdymor). Pan fydd hyn yn digwydd, bydd ein cyrff yn colli rheolaeth o’r ymateb llidiol, sy’n hybu datblygiad y clefyd. Er bod gwyddonwyr yn gwybod bod llid yn chwarae rol allweddol yn yr holl afiechydon hyn, mae’r hyn sy’n ei sbarduno i fod yn niweidiol yn y lle cyntaf yn ddirgelwch o hyd.

Rydym yn gwybod bod y prosesau sy’n gyfrifol am ddatblygiad llid yn amrywiol iawn, hyd yn oed mewn cleifion sydd a’r un clefyd, ond mae’r astudiaeth o hyn ar lefel unigol ar gam cynnar o hyd, ac nid ydym yn deall rhyw lawer am y mater. Un o’r nodau pennaf yw’r gallu i wneud penderfyniadau clinigol ar sail gwybodaeth fanwl am statws llid neu haint pob person, ac mae hyn yn berthnasol iawn o ran meddyginiaeth fanwl, lle mae triniaethau yn cael eu teilwra’n unigol ac yn seiliedig ar ddealltwriaeth llawer dyfnach o gam neu ffurf y clefyd ei hun.

Mae ymchwilwyr ym Mhrifysgol Caerdydd yn rhagori ar lefel ryngwladol mewn amrywiaeth eang o ymchwil ar haint, imiwnedd a llid, a sefydlodd y Brifysgol y Sefydliad Ymchwil Imiwnedd Systemau ym mis Awst 2015 i fynd i’r afael a her iechyd fyd-eang y clefydau marwol hyn. Mae ymchwilwyr yn defnyddio data mawr/ bioleg systemau i ddeall pob ffurf ar lid, drwy astudio setiau data mawr gan ddefnyddio cyfrifiadureg a mathemateg. Un o’r heriau mwyaf yw integreiddio safbwyntiau gwahanol ac, yn aml, anghydweddol ar glefydau sy’n cydfodoli yn yr un grwpiau o gleifion, yn ogystal ag astudiaethau cellog a modelau anifeiliaid.

Mae’r Cyfarwyddwr, yr Athro Paul Morgan, yn esbonio’r her y gall hyn ei chreu: “Y dyddiau hyn, mae ein harbrofion yn cynhyrchu symiau mawr iawn o ddata, yn disgrifio geneteg, genomeg, metabolomeg/lipidomeg a phroteomeg llid mewn celloedd neu samplau dynol, er enghraifft. Mae nodi ac echdynnu’r darnau pwysig o ddata yn heriol iawn. I lwyddo yn hyn o beth, mae’n hanfodol bod gennym y teclynnau cywir.”

Valerie O'Donnell

Mae cyfuno arbenigedd biofeddygol a gwybodeg a mathemateg yn mynd â’n hymchwil i’r lefel nesaf, gan ein galluogi i drin a dadansoddi ein data mewn ffyrdd newydd ac arloesol.”

Yr Athro Valerie O'Donnell, Cyd-gyfarwyddwr Sefydliad Ymchwil Imiwnedd Systemau

Dywedodd y Cyd-Gyfarwyddwr, yr Athro Valerie O’Donnell: “Mae cyfuno arbenigedd biofeddygol a gwybodeg a mathemateg yn mynd â’n hymchwil i’r lefel nesaf, gan ein galluogi i drin a dadansoddi ein data mewn ffyrdd newydd ac arloesol. Mae’r dull hwn eisoes yn arwain at ganfyddiadau pwysig a all newid y ffordd rydyn ni’n edrych ar glefydau llidiol a heintus.”

Mae cynnydd sylweddol wedi’i wneud yng Nghaerdydd dros y blynyddoedd diwethaf yn astudio amrywiadau llidiol mewn grwpiau mawr o’r boblogaeth. Cafwyd data gwerthfawr a all helpu i nodi sbardunau llid cronig a ffocysu arnynt.

Yn ei flwyddyn gyntaf, sicrhaodd y Sefydliad Ymchwil 46 o grantiau newydd gwerth dros £9.4m, gan gynnwys Dyfarniadau Ymchwil uchel eu parch gan y Wellcome Trust, grant gan Sefydliad Bill a Melinda Gates a sawl grant gan y Cyngor Ymchwil Feddygol. Hefyd, sefydlodd raglen PhD mewn Imiwnedd Systemau, penododd gyfadran newydd mewn meysydd sgiliau allweddol mewn perthynas â bioleg systemau a modelu mathemategol, a
chydgrynhodd ei graidd gwybodeg gyda staff a seilwaith newydd.

Uchafbwynt arall yw partneriaethau rhyngwladol strategol y Sefydliad Ymchwil gyda’r Sefydliad Darganfyddiadau Biofeddygol newydd ym Mhrifysgol Monash a Sefydliad Ymchwil Feddygol Hudson (HIMR) ym Mhrifysgol Melbourne, sy’n gyfadran ar y cyd rhwng Caerdydd a Monash, dan arweiniad yr Athro Jamie Rossjohn. Mae astudiaethau cydweithredol rhwng ein sefydliad ni a Monash yn cynhyrchu data gwreiddiol ar rolau sytocinau mewn datblygiad clefyd, yn ogystal â diffinio patrymau newydd mewn bioleg celloedd T (celloedd pwysig sy’n gysylltiedig â chlefyd awto-imiwn), gyda’r Athrawon David Price ac Andy Sewell. Mae’r cydweithredu yn cynnwys datblygu triniaethau newydd, diagnosteg newydd a rhagfynegyddion newydd o ran canlyniadau clefydau yn y meysydd hyn.

Mae’r Sefydliad Ymchwil yn buddsoddi’n sylweddol mewn gweithgareddau ymgysylltu cyhoeddus, gan weithio gydag athrawon a phlant ysgol, gweithwyr iechyd proffesiynol, arianwyr cenedlaethol, elusennau lleol, llunwyr polisi a’r cyhoedd.

Mae ei ymchwil yn cael ei harddangos mewn digwyddiadau fel Gŵyl Wyddoniaeth Caerdydd, Soapbox Science, Gŵyl y Gelli a’r Eisteddfod Genedlaethol. Gan weithio gyda Sefydliad Nuffield, bob haf mae aelodau’r grŵp yn
croesawu myfyrwyr chweched dosbarth sy’n cynnal prosiectau ymchwil yn ei labordai.

Mae’r Sefydliad Ymchwil yn gwneud cyfraniad pwysig at y Bartneriaeth Arloesi Clinigol a sefydlwyd yn ddiweddar rhwng Prifysgol Caerdydd a Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro; mae hyn yn ei alluogi i weithio gyda gweithwyr gofal iechyd proffesiynol a’r diwydiant i gyflymu’r defnydd o’i ymchwil yn y byd go iawn, gan arwain at brofion diagnostig newydd, triniaethau cyffuriau newydd a newidiadau i bolisi cenedlaethol a rhyngwladol mewn gofal iechyd a thriniaeth cleifion.

Darllenwch yr erthygl llawn

Fersiwn fyrrach yw hon o'r erthygl llawn a oedd yn rhifyn gaeaf 2016 o Herio Caerdydd, ein cylchgrawn ymchwil.

Herio Caerdydd Gaeaf 2016

Herio Caerdydd Gaeaf 2016

3 January 2017

Pumed rhifyn ein cylchgrawn ymchwil, sy’n rhoi gwybodaeth am yr effaith y mae ein gwaith ymchwil yn ei chael.

PDF

Yr ymchwilwyr

Paul Morgan

Yr Athro Paul Morgan

Professor

Email:
morganbp@caerdydd.ac.uk
Telephone:
+44 (0)29 2068 7096
Valerie O'Donnell

Yr Athro Valerie O'Donnell

Cyd-gyfarwyddwr Sefydliad Ymchwil Imiwnedd Systemau

Email:
o-donnellvb@caerdydd.ac.uk
Telephone:
+44 (0)29 2068 7313

Sefydliad Ymchwil

Chronic inflammation

Sefydliad Ymchwil Systemau Imiwnedd

Rydym yn cyflwyno dull cynhwysfawr sy'n seiliedig ar systemau o ymchwilio i imiwnedd.