Ymchwil

Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Y prawf eithaf ar ein gallu i drin canser yw pa mor hir y gall cleifion fyw ar ôl cael diagnosis, a pha mor dda yw eu bywydau.

Dros y degawdau diwethaf, mae gwyddor feddygol wedi gwneud cynnydd cyson o ran hyd oes ac ansawdd bywyd y sawl sy'n dioddef canser. Ond, mae'r cyfraddau goroesi cyffredinol yn dal yn isel mewn rhai mathau o ganser, ac  yn rhy aml o lawer, bydd tiwmor yn aildyfu ar ôl y driniaeth gychwynnol.

Os ydyn ni'n iawn ynghylch bôn-gelloedd canser, mae posibilrwydd y gallen nhw weddnewid cyflymder y cynnydd hwn.

Ceir tystiolaeth gynyddol bod bôn-gelloedd canser yn hanfodol ar gyfer ffurfio tiwmorau. Nid yn unig y maen nhw'n gallu eu hadnewyddu eu hunain, maen nhw hefyd yn gallu cynhyrchu'r holl fathau eraill o gelloedd a welir yn y tiwmor. Felly, fe ddylai fod modd trin canser drwy ddileu'r holl fôn-gelloedd canser yn y tiwmor mewn ffordd ddethol - yn hytrach nag ymosod ar holl gelloedd y tiwmor fel sydd wedi digwydd yn y gorffennol.

Mae llawer gennym ni i'w ddysgu am fôn-gelloedd canser. Gwyddom y gall fod tebygrwydd rhwng bôn-gelloedd canser a bôn-gelloedd normal sy'n ffurfio'r embryo yn ei gyfnod cynnar fel y dangosodd darganfyddiad Llywydd Prifysgol Caerdydd, yr Athro Syr Martin Evans. Ond fel allai fod gwahaniaethau hefyd.

Dangoswyd eisioes fod bôn-gelloedd canser yn gallu cychwyn lewcemia. Mae gwaith a wnaed yma yng Nghaerdydd yn dangos eu bod hefyd yn cyfrannu at gychwyn canser y croen. Ond, mae'r sefyllfa o ran mathau eraill o ganser yn llawer llai eglur.

Strategaeth Y Sefydliad Ymchwil Bôn-gelloedd Canser Ewropeaidd yw datrys y cwestiynau hyn.  Mae gennym ni ddeg grŵp ymchwil sy'n cynnwys unigolion rhyngwladol allweddol mewn gwyddoniaeth sylfaenol a gwyddoniaeth drosiadol mewn amryw o fodelau canser. Rydyn ni hefyd yn ymchwilio i fôn-gelloedd canser yn y mathau mwyaf cyffredin o ganser, gan gynnwys canserau'r gwaed, y colon, y fron, yr ysgyfaint, y brostad, y cefndedyn a chanser iwrolegol.