Helpu gofalwyr dementia i wneud synnwyr o’u profiadau

01 Awst 2017

A young man helping an older man

Mae animeiddiad newydd a phwerus newydd a gynhyrchwyd gan Brifysgol Caerdydd ac a drosleisiwyd gan Syr Tony Robinson, wedi amlygu’r anawsterau cyfathrebu y mae pobl â dementia yn eu hwynebu. Y nod yw helpu gofalwyr i ddeall a chefnogi pobl sydd â’r cyflwr yn well.

Yn seiliedig ar ddegawd o ymchwil gan yr Athro Alison Wray o Ysgol Saesneg, Cyfathrebu ac Athroniaeth y Brifysgol, bydd y ffilm yn helpu teuluoedd a gofalwyr proffesiynol i ddeall pam mae cyfathrebu â rhywun â dementia yn gallu bod mor heriol.

Yn un o Gymrodorion Anrhydeddus y Brifysgol, mae Syr Tony Robinson - sydd hefyd yn gennad i Gymdeithas Alzheimer ac sydd â phrofiad teuluol o ddementia - yn trosleisio’r ffilm sy’n sôn am y dryswch sy’n gysylltiedig â cholli cof.

Camddealltwriaethau a rhwystredigaethau

Mae’n dangos sut y caiff pobl â dementia drafferth dod o hyd i eiriau a gwneud synnwyr o’r byd, ond hefyd sut maent yn datblygu dulliau ymdopi, ac effaith y rhain ar y negeseuon y maen nhw’n eu mynegi.

Mae hefyd yn edrych ar sut mae pobl eraill yn debygol o ymateb i’w negeseuon. Bydd hy yn helpu gofalwyr i sylweddoli nad oes bai arnyn nhw na’r sawl sydd â dementia am yr amryw gamddealltwriaethau a rhwystredigaethau sy’n gallu digwydd.

Meddai’r Athro Wray: “Gall gofalu am rywun â dementia fod yn heriol ac achosi cryn straen, ac mae angen syniadau ar ofalwyr, y teulu a gweithwyr proffesiynol, i’w helpu i wneud synnwyr o’r hyn sy’n digwydd. Mae’r ffilm yn ystyried cymhlethdodau rhyngweithio â rhywun â dementia. Mae’n edrych ar ddeilliannau cymdeithasol yr heriau gwybyddol sy’n deillio o ddementia, yn ogystal â pha mor wydn yw ein hymddygiad rhyngweithio cymdeithasol sylfaenol yn wyneb y cyflwr...”

“Mae’r ffilm a’r ymchwil sy’n sail iddi’n ymwneud â gwella gofal ar gyfer pobl sydd â dementia. Os gall gofalwyr fagu hyder i roi cynnig ar ddulliau cyfathrebu newydd a dod yn ddehonglwyr i’r bobl sydd â dementia, gallant helpu’r bobl hynny i wneud synnwyr o’r byd. Mae cymaint y gall pobl â dementia ei gyflawni os ydyn nhw’n cael cymorth priodol wrth gyfathrebu.”

Yr Athro Alison Wray, Professor (Research)

Mae’r awgrymiadau i ofalwyr yn y ffilm yn cynnwys bod yn amyneddgar, newid tôn y llais ac edrych am y rhesymau y tu ôl i eiriau neu ymddygiad unigolyn â dementia. Mae hefyd yn dangos sut y gall gofalwyr uniaethu ag ymatebion a helpu pobl â dementia i ddod o hyd i wybodaeth goll.

Dywedodd Syr Tony Robinson: “Mae uniaethu â rhywun sydd â dementia yn gallu bod yn dalcen caled. Ond mae pob amser reswm y tu ôl i ymddygiad y dioddefwr, waeth pa mor ddisynnwyr y mae’n ymddangos, a’i ofynion cynhyrfus...”

“Gorau po fwyaf y gallwn ei ddysgu i’w deall a’u helpu i ddiwallu eu hanghenion er mwyn i’n perthynas â nhw ddatblygu. Mae animeiddiad rhagorol Prifysgol Caerdydd yn cynnig awgrymiadau a dealltwriaeth hanfodol i’n helpu i roi bywyd mwy cyflawn a llai cythryblus iddynt.”

Syr Tony Robinson

Mae’r animeiddiad ar gael yma ac mae’n rhad ac am ddim i bawb. Mae hefyd wedi’i rannu gyda darparwyr gofal ar y cyd a darparwyr hyfforddiant gofal sy’n cydweithio â ni gan gynnwys Wesley Mission Queensland, Six Degrees Salford a Sunrise Senior Living.

Dywedodd Phil McEvoy, Rheolwr Gyfarwyddwr Menter Gymdeithasol Six Degrees: “Rydym wedi defnyddio’r ffilm yn ein cyrsiau emPoWereD Conversations ar gyfer y rhai sy’n gofalu am bobl sydd â dementia. Mae’n ffilm yn un hwylus dros ben. Mae’r strategaethau’n cael eu hegluro’n glir iawn ac maen nhw’n hawdd i’w defnyddio...”

“Mae hi wir yn helpu gofalwyr teuluol gynnal eu perthynas â’u hanwyliaid.”

Phil McEvoy, Rheolwr Gyfarwyddwr Menter Gymdeithasol Six Degrees

Cafodd yr animeiddiad, sy’n seiliedig ar brosiect ymchwil yr Athro Wray - The Dynamics of Dementia Communication - ei ddarlunio gan David Hallangen a’i ariannu drwy grant Effaith gan y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol. Caiff ail ffilm, fydd hefyd gyda Syr Tony, ei rhyddhau yn yr hydref.

Rhannu’r stori hon

Yr Ysgol Saesneg, Cyfathrebu ac Athroniaeth

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i dudalennau gwe'r Ysgol.