Gwobrau yn dathlu pŵer partneriaethau

05 Mehefin 2017

I&I 2016 trophies

Mae Prifysgol Caerdydd yn dathlu pum prosiect cydweithio creadigol gyda busnesau, y llywodraeth a'r gymuned.

Mae Gwobrau Arloesedd ac Effaith 2017 y Brifysgol yn amlygu’r partneriaethau rhwng academyddion a chyrff allanol.

Dewiswyd y prosiectau buddugol ar gyfer Seremoni Gwobrau Arloesedd ac Effaith blynyddol y Brifysgol a gynhelir ymhen tair wythnos.

Ac mae Prifysgol Caerdydd yn cynnig cyfle i bawb bleidleisio ar gyfer Gwobr 'Dewis y Bobl' drwy ddewis eu ffefryn o blith y pum enillydd terfynol.

Bydd yr enillydd yn cael iPad Mini 2. Byddant yn cael eu gwahodd i gwrdd â thîm 'Dewis y Bobl' cyn ymuno â nhw ar gyfer y cinio a'r seremoni fawreddog ddydd Llun 26 Mehefin.

Gallwch bleidleisio tan 11:00 ddydd Mercher 21 Mehefin.

Gwobr am ‘gyffur gwymon’ sy’n ymladd clefydau

06 Mehefin 2017

Seaweed

Mae cyffur a ddatblygwyd o wymon sy’n helpu i ymladd heintiau wedi ennill gwobr arloesi.

Canfu ymchwilwyr fod alignatau - sydd i’w cael mewn gwymon - yn gallu ymladd heintiau sy’n gwrthsefyll nifer o gyffuriau.

Gan weithio gyda’r cwmni biofferyllol o Norwy Algipharma, dangosodd tîm dan arweiniad yr Athro David Thomas o’r Ysgol Deintyddiaeth sut y gallai alignatau amharu ar allu bioffilmau microbaidd i ffurfio.

Enillodd y prosiect y Wobr Arloesedd Meddygol yng Ngwobrau Arloesi ac Effaith Prifysgol Caerdydd eleni.

Dywedodd yr Athro Thomas: “Galluogodd ein hymchwil i ni gyrchu deunydd naturiol sydd â gallu sylweddol i addasu ymddygiad bacteria, gan eu gwneud yn fwy agored i driniaethau gwrthfiotig, ac i wella nodweddion mwcws mewn cleifion â chlefyd yr ysgyfaint..."

Dechreuodd y prosiect gyda grant bach gan Algipharma yn 2007 at astudiaethau microbioleg rhagarweiniol, ond datblygodd yn naw mlynedd o gydweithio rhwng Grŵp Therapïau Datblygedig (GTD) y Brifysgol, Algipharma a Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro.

Helpodd rhwydwaith cydweithredol y GTD ddenu ymchwilwyr ag arbenigeddau mewn meysydd penodol, gan fraenaru’r tir ar gyfer cynnal astudiaethau clinigol ar bobl ledled y DU a Sgandinafia.

Mae’r prosiect wedi dal i ennill cyllid ymchwil sylweddol, gan gynhyrchu nifer fawr o bapurau academaidd blaenllaw, ac ennill gwobrau cenedlaethol a rhyngwladol.

Dywedodd Phil Rye, Cyfarwyddwr YaD Algipharma: “Mae’r cydweithio hwn wedi ein galluogi i gymryd camau sylweddol at ddatblygu cyffur newydd, sydd bellach yn cael ei brofi ar bobl drwy astudiaethau clinigol, ac yn ddiweddar penderfynodd Sefydliad Ffibrosis Systig UDA ddechrau ei ddatblygu..."

“Mae’r cydweithio rhwng Algipharma a’r Grŵp Therapïau Datblygedig wedi ein galluogi i ragori ar nodau gwreiddiol y prosiect hwn.”

Dr Phil Rye, Cyfarwyddwr YaD, AlgiPharma

Gan ddefnyddio gwybodaeth am sut mae’r alginad yn gweithio, mae gwyddonwyr hefyd wedi datblygu therapi anadlol newydd sy’n cael ei brofi ar gleifion sydd â ffibrosis systig i helpu i glirio mwcws yn eu hysgyfaint ac o bosibl arafu’r clefyd.

Os yw’n llwyddo, gallai hefyd gael ei ddefnyddio gyda chlefydau anadlol mwy cyffredin fel Clefyd Pwlmonaidd Ataliol Cronig, y credir ei fod yn effeithio ar dros filiwn o bobl yn y DU.

Mae’r astudiaethau hefyd yn braenaru’r tir at wella triniaethau i anafiadau croen cronig nad ydynt yn gwella, ac ymladd organeddau sy’n achosi cyflyrau fel clefydau’r deintgig.

Gallwch bleidleisio tan 11:00 ddydd Mercher 21 Mehefin.

Rhannu’r stori hon

I&I 2016 trophies

Gwobrau Arloesedd ac Effaith 2017

Mae Gwobrau Arloesedd ac Effaith 2017 y Brifysgol yn amlygu’r partneriaethau rhwng academyddion a chyrff allanol.

Cynghrair peirianneg yn ennill Gwobr Partneriaeth

06 Mehefin 2017

Pylon

Partneriaeth i ddatblygu dur trydanol newydd yn ennill gwobr arloesi.

Mae gwaith Prifysgol Caerdydd gyda Cogent Power - busnes o fewn Tata Steel - yn digwydd ers degawdau.

Mae’r berthynas wedi tyfu o raglen wreiddiol o fesur a nodweddu i gefnogi datblygiad deunyddiau, prosesau a chynhyrchion newydd.

Gyda’i gilydd, mae’r partneriaid yn gweithio ar ymchwil newydd gyffrous, gan gynnwys lleihau sŵn trawsnewidyddion a gweithgynhyrchu generaduron modur effeithlon iawn ar gyfer cerbydau trydanol a chyfun ar y cyd â chwsmeriaid arloesol.

Mae’r prosiect wedi ennill y Wobr Partneriaeth yng Ngwobrau Arloesi ac Effaith Prifysgol Caerdydd eleni.

Dywedodd yr academydd arweiniol, Dr Phil Anderson, o’r Ysgol Peirianneg: “Mae’r cydweithio wedi galluogi’r Brifysgol i ddatblygu enw da dros y byd am ymchwil dur trydanol i’w ddefnyddio’n uniongyrchol mewn diwydiant, wrth i Cogent Power gael budd o ehangder a maint arbenigedd yr Ysgol yn y maes hwn...”

“Dechreuodd ein perthynas fel partneriaeth untro, ond mae wedi tyfu’n gyfeillgarwch hirdymor."

Dr Philip Anderson, Senior Lecturer - Teaching and Research

Defnyddir dur trydanol yng nghrombil magnetig meddal generaduron trydan, trawsyrwyr a moduron at amryw ddibenion. Wrth i’r llywodraeth a busnesau geisio lleihau effaith amgylcheddol tanwydd ffosil, mae gan y dechnoleg rôl bwysig i’w chyflawni mewn byd glanach, gwyrddach.

Dywedodd Mark Cichuta, Cyfarwyddwr Datblygu Cynhyrchion a Phrosesau Cogent Power: “Mae’r cydweithio wedi galluogi Cogent i wella ei allu technegol ac ymchwil drwy fanteisio ar arbenigedd tîm Prifysgol Caerdydd. Mae hefyd wedi gallu meithrin perthnasau drwy gynllun Ewropeaidd Horizon 2020 ac offerynnau cydweithredu eraill..."

“Mae’r prosiect wedi rhoi mynediad i ni at ymchwil gadarn a phendant i weithio adnoddau ar brosiectau at ddefnydd diwydiannol, a wnaeth ein helpu i feithrin perthnasau â chwsmeriaid newydd."

Mark Cichuta, Cogent Power

"Crëwyd syniadau cydweithredol ehangach, gan gynnwys canolfan hyfforddiant doethurol ar y cyd ar gyfer dur trydanol y gobeithiwn ei chreu dros y ddwy i dair blynedd nesaf.”

Mae’r rhaglen waith ar y cyd wedi gweithio ar gysylltu microstrwythurau deunyddiau a pherfformiad magnetig, mecanweithiau peirianneg arwynebol a datblygu haenau newydd, a nodweddu ac optimeiddio at ddibenion penodol.

Mae’r cydweithio wedi galluogi’r prif academyddion i feithrin enw da rhyngwladol drwy bortffolio o ymchwil a gyhoeddwyd a phrosiectau PhD o safon uchel.

Ers 2015/16, mae Cogent wedi cefnogi dros ddwsin o brosiectau israddedig yr Ysgol Peirianneg a cynnig lleoliadau gwaith diwydiannol ym mhob rhan o ymchwil ddiwydiannol a dur trydanol.

Gallwch bleidleisio tan 11:00 ddydd Mercher 21 Mehefin.

Gwobr i astudiaeth a ddatgelodd swyddogion tân ‘greddfol’

06 Mehefin 2017

Fire service

Ymchwil yn gwella sut mae swyddogion tân yn delio â digwyddiadau mawr yn ennill gwobr am arloesi.

Defnyddiodd yr astudiaeth gamerâu fideo ar helmedau i ddangos sut deliai swyddogion â sefyllfaoedd brys oedd yn newid yn gyflym.

Arweiniodd at lunio polisi cenedlaethol i newid y ffordd mae swyddogion tân yn delio â digwyddiadau. Mae’r broses rheoli penderfyniadau newydd yn eu helpu i gyfleu nodau, canlyniadau, risgiau a buddion yr hyn a wnânt dan bwysau.

Dan arweiniad Dr Sabrina Cohen-Hatton, Cymdeithas y Prif Swyddogion Tân, a’r Athro Rob Honey, yr Ysgol Seicoleg, enillodd yr astudiaeth Wobr Arloesi mewn Polisi yng Ngwobrau Arloesi ac Effaith Prifysgol Caerdydd eleni.

Datblygodd y cydweithio o ganlyniad i rôl ddeuol Dr Cohen-Hatton fel Cymrawd Ymchwil Anrhydeddus ym Mhrifysgol Caerdydd a chyd-awdur y Canllawiau Gweithredol Cenedlaethol ar reoli digwyddiadau.

Comisiynwyd y darn cyntaf o ymchwil gan y rhaglen Canllawiau Gweithredol Cenedlaethol i edrych ar sut y gwnaed penderfyniadau wrth y gwaith.

“Dangosodd yr astudiaeth fod penderfyniadau’n tueddu i fod yn reddfol neu’n ymatebol, waeth beth fo’r sefyllfa, boed yn un arferol neu’n fwy cymhleth,” meddai Dr Cohen-Hatton.

Bellach yn Ddirprwy Gomisiynydd Cynorthwyol ym Mrigâd Tân Llundain, cafodd Dr Cohen-Hatton gyllid gan Gymdeithas y Prif Swyddogion Tân i adeiladu ar yr ymchwil â’r Ysgol Seicoleg.

“Ymchwiliodd y project i ba un a oedd y cydbwysedd rhwng mathau gwahanol o brosesau gwneud penderfyniadau gan Swyddogion Digwyddiadau profiadol yn gallu cael ei addasu drwy hyfforddiant i ddefnyddio rhestr wirio feddyliol gyflym - ‘Rheolaethau Penderfynu’...”

“Mae’n amlygu gwerth gwerthuso nodau a’r canlyniadau a ragwelir, a dadansoddiad risg/budd, ar ôl nodi camau gweithredu posibl.”

Dr Sabrina Cohen-Hatton, Mrigâd Tân Llundain

Ychwanegodd yr Athro Honey: “Mae’r ymchwil arloesol hon wedi arwain at wneud newidiadau mawr yn y ffordd y mae swyddogion yn delio â digwyddiadau brys mawr.

“Dangosodd y canfyddiadau fod cyfnod cymharol fyr o hyfforddiant ar nodau wedi cael effaith fawr ar natur y penderfyniadau a wnaed..."

"Mae hyn yn dangos gwir arwyddocâd yr ymchwil, o ystyried bod gan nifer o’r cyfranogwyr flynyddoedd lawer o brofiad mewn rolau uwch.”

Yr Athro Rob Honey, Yr Ysgol Seicoleg

Arweiniodd yr ymchwil at ddau bapur a adolygwyd gan gymheiriaid a enillodd wobrau, tair gwobr genedlaethol a rhyngwladol, a newidiadau i ganllawiau gweithredol cenedlaethol y DU a hyfforddi Swyddogion Digwyddiadau. Mae’r rheolaethau penderfynu hefyd yn cynnwys Egwyddorion Rhyngweithredol y Cydwasanaethau Brys, sy’n llywio penderfyniadau i’r holl wasanaethau golau glas mewn digwyddiadau mawr, ac adroddiad Cymdeithas y Prif Swyddogion Tân yn 2015, The Foundation for Incident Command.

Mae cyllid ychwanegol gan y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol wedi ymestyn y cydweithio â’r gwasanaethau tân ac achub. Defnyddiwyd dulliau arloesol yr ymchwil i werthuso penderfyniadau rheoli yn ymarfer amlasiantaeth mwyaf erioed y DU - Yr Ymarfer Ymateb Cyfunol - a oedd yn cynnwys model maint llawn o drên a ddaeth oddi ar y traciau a thwnnel wedi cwympo yng Ngorsaf Waterloo.

Mae nifer o wasanaethau tân ac achub hefyd wedi mabwysiadu helmedau â chamerâu arnynt i ategu hyfforddiant a datblygu o ganlyniad i’r adroddiad.

Gallwch bleidleisio tan 11:00 ddydd Mercher 21 Mehefin.

Proses asesu risg iechyd meddwl yn ennill gwobr

06 Mehefin 2017

Mental health

Mae menter ar gyfer defnyddwyr gwasanaethau iechyd meddwl wedi ennill gwobr arloesi.

Gweithiodd Ysgol Seicoleg Prifysgol Caerdydd gyda Llywodraeth Cymru i leihau’r risg o ddefnyddwyr gwasanaethau iechyd meddwl yn cyflawni hunanladdiad neu’n rhoi niwed i eraill.

Mae Rhwydwaith Ymchwil Risg Gymhwysol Cymru (WARRN) yn helpu i sicrhau dull cyson o asesu risg iechyd meddwl ym mhob Bwrdd Iechyd.

Mae dull WARRN yn gwrthod sgorau risg ‘blychau ticio’ traddodiadol, gan ffafrio asesiad ‘seiliedig ar fformiwleiddio’ sy’n galluogi defnyddwyr a chlinigwyr i gydweithio wrth bwyso a mesur y ffactorau perthnasol. Arweiniodd at hyfforddiant unfath drwy Gymru gyfan, gan roi’r sgiliau, terminoleg a thechnegau i staff y mae modd eu defnyddio ymhob un o’r saith Bwrdd drwy ddull ‘hyfforddi’r hyfforddwyr’.

Wedi’i datblygu gydag Asiantaeth Arwain ac Arloesi Cymru ar gyfer Gofal Iechyd, yn ogystal â’r Athro Nicola Gray o Fwrdd Iechyd Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg, mae’r broses newydd wedi ennill y Wobr Arloesedd Gofal Iechyd yng Ngwobrau Arloesi ac Effaith Prifysgol Caerdydd eleni.

Dywedodd yr academydd arweiniol, yr Athro Robert Snowden o’r Ysgol Seicoleg: “Mae WARRN wedi’i fabwysiadu gan bob un o saith Bwrdd Iechyd Cymru. Caiff staff eu hyfforddi mewn sgiliau a gweithdrefnau y gellir eu defnyddio ym mhob un o’r Byrddau, gan sicrhau dull cyson o weithredu a ffordd effeithiol o symud staff. Rydym hefyd wedi sicrhau arbedion sylweddol wrth hyfforddi’r hyfforddwyr..."

“Mae cael hyfforddwyr WARRN yn eu gwasanaethau a’u Byrddau Iechyd eu hunain yn rhoi gwybodaeth leol a mynediad at rwydwaith lleol o glinigwyr iddynt, gan felly wella safon yr hyfforddiant a roddir.”

Yr Athro Rob Snowden, Yr Ysgol Seicoleg

Dywedodd Dr Frank Atherton, Prif Swyddog Meddygol Cymru: “Mae mabwysiadu asesiad risg seiliedig ar fformiwleiddio, yn lle’r broses blychau ticio mwy cyffredin, yn ddull arloesol iawn o weithredu. Mae dull cyson yn seiliedig ar fformiwleiddio o asesu risg wedi helpu defnyddwyr gwasanaeth a chlinigwyr i ddeall yn well rolau a chyfrifoldebau rheoli risg..."

“Mae WARRN wir wedi helpu i godi safonau gofal yn y gwasanaethau iechyd meddwl yng Nghymru."

Dr Frank Atherton, Prif Swyddog Meddygol Cymru

Technoleg hunan-bwyso’n ennill gwobr arloesi

06 Mehefin 2017

Crude oil pump

Mae ymchwil a ddefnyddiodd wybodaeth sydd gennym eisoes i ddatblygu technoleg’ ‘hunan-bwyso’ wedi ennill gwobr arloesi.

Mae Ysgol Peirianneg Prifysgol Caerdydd a Flintec UK, sy’n gweithgynhyrchu technolegau mesur pwysau a grym, wedi datblygu celloedd llwytho trydanol awtonomaidd ac awtonomaidd parod.

Mae celloedd llwytho’n ddyfeisiau sy’n troi grym neu bwysau’n signal trydanol, a ddefnyddir mewn cynhyrchion lle mae mesur pwysau’n hollbwysig: biniau clyfar, cerbydau hunan-bwyso a seilos storio amaethyddol.

Cydweithiodd y Brifysgol â Flintec drwy Bartneriaeth Trosglwyddo Gwybodaeth (PTG). Edrychasant am ffordd i integreiddio pedair technoleg allweddol - mesur straen, cyfathrebu diwifr, rheoli pŵer a cynaeafu ynni/trawsyrru pŵer - mewn un datrysiad pwyso cadarn, “clyfar” y gellir ei farchnata’n llwyddiannus.

Helpodd y canlyniadau i’r bartneriaeth ennill y wobr Arloesi Busnes yng Ngwobrau Arloesi ac Effaith Prifysgol Caerdydd eleni.

Meddai Dr Jonny Lees, yr Ysgol Peirianneg, a arweiniodd yr ymchwil academaidd: “Roedd angen i’r unedau synhwyro eu pweru eu hunain, i fanteisio ar ynni amgylchynol, a gallu storio’r ynni hwnnw mewn ffordd gywasgedig ac effeithlon. Roedd angen i’r synwyryddion allu cyfathrebu â’i gilydd ac roedd angen ystyried nifer o atebion cyfathrebu.”

Mae’r PTG wedi helpu Flintec i ddatblygu cell lwytho ddigidol gyfoes ddatblygedig ar gyfer dyfeisiau pwyso mawr (yn bennaf pontydd pwyso tryciau a seilos), ac mae wedi rhoi gwybodaeth i’r cwmni am dechnoleg cyfathrebu diwifr, electroneg ddigidol pŵer isel a chynaeafu ynni; pob un yn hanfodol i gynhyrchion yn y dyfodol.

Dywedodd Jeff Williams, Pennaeth Peirianneg Flintec: “Daeth y PTG â thechnolegau newydd o fewn cyrraedd y cwmni ac rydym wedi gwella ein gallu i ddatblygu atebion pwyso cymhleth ar raddfa fawr..."

“Mae wedi ein helpu i atgyfnerthu ein sefyllfa fel cwmni rhyngwladol ym maes offerynnu diwydiannol, a gwnaeth Swyddog Cyswllt y PTG ymuno â ni o’r Brifysgol i roi dealltwriaeth dechnolegol inni, gan aros gyda’r cwmni mewn swydd lefel uwch â chyfrifoldebau allweddol.”

Jeff Williams, Flintec

Disgwylir i’r cydweithrediad dyfu ac mae eisoes yn cysylltu â phrosiectau myfyrwyr ac addysgu. Mae’r Swyddog Cyswllt wedi helpu i ddatblygu’r cwricwlwm myfyrwyr o gylch defnyddio microbroseswyr a dyluniadau electroneg pŵer isel. Cafodd israddedigion gyfle i ddefnyddio galluoedd gweithgynhyrchu datblygedig Flintec ac mae’r bartneriaeth wedi rhoi cyfle i fyfyrwyr PhD roi eu hymchwil ar waith.

Gallwch bleidleisio tan 11:00 ddydd Mercher 21 Mehefin.

Wrth siarad am y pum prosiect sydd wedi cyrraedd y rownd derfynol, dywedodd yr Athro Colin Riordan, Is-Ganghellor Prifysgol Caerdydd: "Mae arloesedd ac ymgysylltu yn elfennau hanfodol yn ein cenhadaeth ddinesig ac maent yn rhan ganolog o’n strategaeth ochr yn ochr ag ymchwil ac addysgu. Rydym yn ymfalchïo yn ein staff ac yn ymwybodol o ba mor galed ac effeithiol y maent yn gweithio. O ganlyniad i'w hymdrechion, rydym yn yr 2il safle yng Ngrŵp Russell am incwm eiddo deallusol ac yn gyfrifol am 98% o’r incwm eiddo deallusol a gynhyrchir gan brifysgolion Cymru."

"Mae enillwyr y gwobrau eleni wedi gwneud cyfraniad eithriadol at y llwyddiant hwn ac rwy'n falch iawn ein bod yn gallu cydnabod eu cyflawniadau fel hyn."

Yr Athro Colin Riordan, Is-Ganghellor, Prifysgol Caerdydd

Dywedodd David Baynes, Prif Swyddog Gweithredu, IP Group plc: "Pleser o’r mwyaf yw noddi'r Gwobrau Arloesedd ac Effaith. Drwy ein partneriaeth â Phrifysgol Caerdydd, rydym wedi gweld y safonau sydd ganddynt ar waith, gan helpu i greu nifer o gwmnïau cyffrous newydd.

Dywedodd Emyr Lewis, Blake Morgan LLP: "Mae arloesedd yn hanfodol ar gyfer economi sy’n ffynnu mewn cymdeithas deg. Mae gan brifysgolion rôl allweddol wrth wneud yn siŵr bod hyn yn digwydd. Rydym wedi cael y fraint o gynghori Prifysgol Caerdydd am rai o'u prosiectau arloesedd blaengar, ac mae’n bleser gennym gefnogi'r digwyddiad."

Dywedodd Dr Julie Fyles, Cyfarwyddwr Symbiosis IP Ltd: "Mae'n fraint cydweithio â Phrifysgol Caerdydd sydd â rôl hollbwysig yn yr economi wybodaeth." Mae digwyddiadau tebyg yn dangos y gwahaniaeth hanfodol mae'r Brifysgol yn ei wneud yn y gymuned."

Trefnir y Gwobrau Arloesedd ac Effaith gan Rwydwaith Arloesedd Prifysgol Caerdydd, ac maent wedi bod yn hyrwyddo'r partneriaethau rhwng y Brifysgol â busnesau ers dros ddau ddegawd.