Ewch i’r prif gynnwys

Pwy ydych chi’n meddwl ydych chi?

19 Tachwedd 2012

Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Dr Peter Guest
Dr Peter Guest on site at the excavations in Caerleon.

A wnaeth y Rhufeiniad gyfraniad tameidiog at hanes Cymru yn unig neu a wnaeth Hen Rufain helpu i lunio hunaniaeth Cymru fel rydym yn gyfarwydd â hi heddiw? Mae'r rhan fwyaf o bobl wedi clywed am Caratacus a Boudicca, ond faint ohonynt sy'n gwybod am Julius Frontinus, Gnaeus Agricola neu Magnus Maximus?

Mewn darlith gyhoeddus yn y Brifysgol, bydd Dr Peter Guest, o'r Ysgol Hanes, Archaeoleg a Chrefydd yn cyflwyno rhai o'r canlyniadau newydd hynod ddiddorol o'i gloddiadau ar safle'r gaer Rufeinig yng Nghaerllion, cyn archwilio sut mae hanes ac archaeoleg wedi'u defnyddio, a'u camddefnyddio, i greu'r arwyr a'r dihirod rydym mor gyfarwydd â nhw.

Dywedodd Dr Guest: "Mae'r gorffennol yn syflaen i sut mae pobl yn amgyffred eu hunain – mae pwy rydym yn meddwl ydym ni yn dibynnu o ble rydym wedi dod ac ar bwy oedd ein hynafiaid. Felly mae pethau wastad wedi bod, a heddiw mae gan lawer o bobl yng Nghymru ymdeimlad cryf iawn o'u hetifeddiaeth Geltaidd sy'n eu cysylltu â phobloedd eraill yn Ynysoedd Prydain, ac sydd eto i gyd, yn eu gwahanu oddi wrthynt. Ond roedd y Rhufeiniaid yng Nghymru gyhyd ag yr oeddent yn Lloegr, felly mae'n ddiddorol bod y Cymry'n troi'n ôl at y cyfnod cynhanes am eu harwyr, ac y caiff y Rhufeiniaid eu portreadu yn aml fel dihirod yn hanes y genedl.

"Fel archaeolegydd sy'n cloddio ar safle Rhufeinig mor arwyddocaol â Chaerllion, mae'n amlwg bod cwestiwn hunaniaeth yr un mor bwysig 2,000 o flynyddoedd yn ôl ag ydyw heddiw. Mae 'Pwy oedd y Rhufeiniaid?' a 'phwy oedd y Brythoniaid?' yn gwestiynau rydym yn ceisio eu deall yn gyson drwy eu holion archaeolegol. Yn y ddarlith hon i goffáu'r Athro John Percival, byddaf yn edrych ar sut mae hunaniaeth y Cymry (a'r Saeson) wedi newid dros y canrifoedd ac yn ystyried sut y gall rhywun sy'n rebel yn nhyb un unigolyn fod yn ymladdwr rhyddid yn nhyb y llall, a pha mor hawdd ydyw i'r llyfrau hanes drawsnewid cymeriad o fod i arwr i fod yn ddihiryn yn y llyfrau hanes."

Mae'r ddarlith yn rhan o ddigwyddiad ehangach i nodi ailenwi Adeilad y Dyniaethau Caerdydd yn Adeilad John Percival, er anrhydedd John Percival OBE, cyn Athro Hanes yr Hen Fyd, Pennaeth yr Ysgol Hanes ac Archaeoleg a Dirprwy Is-ganghellor ym Mhrifysgol Caerdydd.

Mae'r ddarlith - Heroes and Villains - yn dechrau am 6.30pm ddydd Iau 29 Tachwedd a chaiff ei chynnal yn Adeilad Julian Hodge (CF10 3EU). Mae'n rhad ac am ddim ac yn agored i'r cyhoedd a gellir cadw lle yma:

http://johnpercivalbuilding.eventbrite.co.uk/

Rhannu’r stori hon