Ewch i’r prif gynnwys

Gwyddoniaeth y Môr

2018 yw Blwyddyn y Môr yng Nghymru, ac i nodi'r achlysur rydym yn dathlu ein hymchwil morol.

Carnifal y Môr

Rydym yn cyfrannu tuag at garnifal unigryw yr Eisteddfod - Carnifal y Môr - ar y nos Sadwrn cyntafd. Bydd yn dathlu ein cysylltiadau diwyllianol dwfn gyda'r môr a'r bob sydd wedi tiehtio o bedwar ban byd y wneu Caerdydd yn ddinas cosmopolitaidd ag ydyw heddiw.

Mae gwneuthurwyr gwisgoedd o Carnifal Butetwon yn creu gwisgoedd llachar gyda'r artist Megan Broadmeadow. Mae'r cynlluniau hyn wedi'u hysbrydoli gan gydweithrediad cymunedol parhaus gyda'r Ysgol Fferyllaeth a Gwyddorau Fferyllol.

Bu ein staff yn dangos i wneuthurwyr gwisgoedd sut mae protein llachar a ganfyddir mewn sglefren fôr yn galu cael ei ddefnyddio i oleuo gweiuthgarwch celloedd,a chan hynny hwyluso ymchwil i amryw o afiechydon gan gynnwys cancr a galluogi maes newydd o wyddoniaeth i ffynnu.

Sglefren fôr yn goleuo mewn môr tywyll
Mae gan sglefren fôr ddull dyfeisgar o oroesi sydd yn ein galluogi ni i wneud ymchwil i glefydau gan gynnwys cancr.

Bydd y Carnifal yn digwydd o 22:30 ymlaen ym Mae Caerdydd ar ddydd Sadwrn 4 Awstl. Bydd y parêd yn gadael Canolfan Mileniwm Cymru ac yn gwneud ei ffordd i ymyl y dŵr ger adeilad Y Senedd, lle bydd ffilm gan yr artist Megan Broadmeadow, wedi ei daflunio ar sgroiniau dŵr enfawr.

Y Pentref Gwyddoniaeth a Thechnoleg

Mae ymchwil gwyddonol o bwysigrwydd byd-eang yn digwydd yng Nghymru, ac mae’r Pentref Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn anelu at godi proffil y gwaith hwn. Bydd nifer o'n gwyddonwyr yn dod o'r Brifysgol i'r Bae i rannu eu hymchwil.

Gallwch weld yr anifail hynaf ar y Ddaear, a sut mae gwyddonwyr yn defnyddio ei berthynas o Ddociau Penfro i wneud meinwe newydd i wella clwyf. Gallwch hefyd weld sut mae creaduriaid y môr yn goleuo'r byd ac yn darparu meddyginiaethau i ni frwydro firysau a chelloedd cancr.

Pennaf amcan y Pentref Gwyddoniaeth a Thechnoleg  yw cyflwyno pynciau STEM (Gwyddoniaeth, Technoleg, Peirianneg a Mathemateg) i bobl o bob oed. Gobeithiwn ysbrydoli pobl ifanc i fynd ati i ystyried gyrfa yn y maes ac i ddilyn cyrsiau gwyddoniaeth a thechnoleg trwy gyfrwng y Gymraeg. Cyflawnir hyn drwy weithio mewn partneriaeth gyda’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol, ac amryw o arbenigwyr o fyd diwydiant ac academaidd.

Lleolir y Pentref Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn agos at adeilad Crefft yn y Bae, ger yr orsaf drenau. Mae’r gweithgareddau i gyd yn rhad ac am ddim.

RV Guiding Light

Mae gwahoddiad i chi hefyd ddod ar fwrdd llong ymchwil RV Guiding Light a fydd wedi angori yn y Bae.

The 15m vessel is normally used for marine research and carries the latest sonar imaging system for mapping the sea floor. During the week of the Eisteddfod it will be transformed into a floating laboratory to allow members of the public to learn about the marine environment and how it is being studied at the University.

Fel arfer defnyddir y llong 15 metr ei defnyddio ar gyfer ymchwil morol ac mae'n cario'r system ddelweddu sonar ddiweddaraf er mwyn mapio llawr y môr. Yn ystod wythnos yr Eisteddfod bydd yn caetroi yn labordy sy'n srnofio gan ganiatau i'r cyhoedd ddysgu am yr amgylchfyd morol a sut mae'n cael ei astudio yn y Brifysgol.

Gweithgareddau

DyddiadAmserGweithgareddDisgrifiadLleoliadDan arweiniad
4-7 Awst10:00-16:30Cyfrinachau o'r Morfa Heli CymreigDewch i ddysgu am gyfrinachau ein morfeydd heli yn rhan o Flwyddyn y Môr Cymru 2018..Pentref Gwyddoniaeth a ThechnolegDr Meghan Alexander
4-11 Awst10:00-16:30Goleuadau BywDros filiynau o flynyddoedd o esblygiad, mae creaduriaid sy’n byw mewn tywyllwch yn nyfnderoedd y môr wedi datblygu strategaeth ddyfeisgar i oroesi. Dewch i gael gwybod sut maent yn goleuo eu byd.Pentref Gwyddoniaeth a ThechnolegDr Catrin Williams
4-11 Awst10:00-16:30Meddyginiaethau a MolysgiaidDewch i gael gwybod sut y gall molwsg mewnwthiol sy’n byw yn ein moroedd gynnig atebion posibl er mwyn datblygu cyffuriau sy’n iachau clwyfau ac yn brwydro yn erbyn Cancr.Pentref Gwyddoniaeth a ThechnolegDr Iwan Palmer
4-11 Awst10:00-16:30Rhywogaethau MewnwthiolMae’r moroedd o amgylch Cymru bellach yn gartref i rai creaduriaid nad oes dim croeso iddynt. Dewch i gael gwybod beth yw’r rhain, y niwed maent yn ei greu, a sut mae gwyddonwyr yn ceisio delio â hwy.Pentref Gwyddoniaeth a ThechnolegDr Siân Griffiths
4-11 Awst10:00-16:30Meddyginiaethau o'r MôrMae sbyngau morol a chreaduriaid eraill y môr wedi eu hystyried yn drysorfeydd o ran ein darparu gyda chyffuriau i drin â chlefydau megis canser. Ymunwch â ni i bysgota am feddyginiaethau, a mynd ati i greu eich cyffur eich hun o’r môr.Pentref Gwyddoniaeth a ThechnolegYr Athro Arwyn Tomos Jones
4-11 Awst11:00-12:00 ac
14:00-15:00
Teithiau Cerdded Bywyd GwylltYmunwch ag un o’n teithiau cerdded dyddiol i ddysgu gan yr arbenigwyr a chael blas ar gyfoeth y bywyd gwyllt ym Mae Caerdydd. Bydd y daith yn para llai nag awr ac yn dilyn llwybrau gwastad.Cwt gwybodaeth cochDr Dylan Foster Evans & Daniel Jenkins Jones (RSPB)
6-10 Awst10:00-16:30Darganfyddwch 'RV Guiding Light'Dewch i brofi bywyd ar long ymchwil arfordirol Prifysgol Caerdydd, RV Guiding Light. Ar y llong, cewch weld sut deimlad yw bod yn wyddonydd ar y môr wrth ddefnyddio offer arbenigol, fel system sonar ‘side scan’, mesurydd cerrynt, rhwyd plancton a mwy.Cwch Ymchwil Guiding LightDr Rupert Perkins, Sophie Nuber & Sarah Gore
8-11 Awst10:00-16:30Arctica islandicaDewch i weld yr anifail hynaf yn y byd a darganfod yn union pa mor hen ydyw.Pentref Gwyddoniaeth a ThechnolegDr David Reynolds