Cymunedau Iach, Pobl Iachach

Bydd Cymunedau Iach, Pobl Iachach yn adeiladu ar waddol o ymchwil gwyddorau cymdeithasol yn y gymuned dros y ddeng mlynedd ddiwethaf mewn dau o glystyrau Cymunedau yn Gyntaf Llywodraeth Cymru.

Y nod yw datblygu a pheilota model cynaliadwy o ymchwil cydweithredol, addysg, ymgysylltu, cyfnewid gwybodaeth ac effaith rhwng y Brifysgol a chymunedau lleol. Yn genedlaethol, mae'r prosiect yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru, y GIG yng Nghymru, yn ogystal â'r Rhwydwaith Cymunedau yn Gyntaf a Chyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru.

Yn dilyn datblygu model o fewn dau glwstwr Cymunedau yn Gyntaf (y naill ym Merthyr Tudful a'r llall yng Nghaerdydd) ceir cyfnod o werthuso cyn ei dreiglo i'r clystyrau Cymunedau yn Gyntaf eraill o fewn dwy ardal y Bwrdd Iechyd Prifysgol.

Mae clystyrau Llywodraeth Cymru'n bodoli i leihau'r bylchau economaidd, addysg a sgiliau ac iechyd rhwng ardaloedd mwyaf difreintiedig Cymru a'r ardaloedd mwy llewyrchus.

Troerchy resident

Yn y lle cyntaf bydd Cymunedau Iach, Pobl Iachach yn peilota'r dull partneriaeth hwn yn Nhrebiwt, Glan yr Afon a Grangetown yng Nghaerdydd ac yng ngogledd Merthyr Tudful. Mae gan y ddwy ardal eu hanes, daearyddiaeth, economi a hunaniaeth eu hunain, ond maen nhw'n rhannu lefelau tebyg o dlodi ac eithrio economaidd.

Yn ogystal ag agwedd fwy ymarferol at ymchwil, bydd y prosiect yn defnyddio asedau llawn y cymunedau a'r prifysgolion i wella amgylchiadau a chyfleoedd i bobl sy'n byw yn ninas-ranbarth Caerdydd yn ogystal ag i'n staff a'n myfyrwyr.

Bydd y rhain yn cynnwys:

  • cyfleoedd i ddatblygu cyrsiau amlddisgyblaethol newydd a grëwyd drwy ffyrdd newydd o weithio ar draws ein Colegau a'n Hysgolion Academaidd
  • llwybrau i mewn i raglenni israddedig ac ôl-raddedig i aelodau o gymunedau sydd fel arfer yn cael eu tangynrychioli mewn addysg uwch ac i staff y sector cyhoeddus mewn rhaglenni Meistr a Doethurol
  • datblygu'r rhaglen C21 ddiwygiedig i fyfyrwyr meddygaeth, yn ogystal â chyfleoedd i fyfyrwyr eraill drwy leoliadau gwaith yn y gymuned
  • datblygu ymchwil sy'n caniatáu ar gyfer profi ffurfiau arloesol o ymgysylltu, casglu, dadansoddi a dehongli data
  • cyfleoedd i'r Brifysgol ganfod ffyrdd y gall wneud y defnydd gorau o sgiliau cyfredol y cymunedau lleol yn nhermau ei harferion cyflogaeth a hyfforddi
  • cyfleoedd i ddatblygu cysylltiadau cynaliadwy, cilyddol gyda chymunedau lleol lle mae'r holl gyfranogwyr yn deall y buddiannau ac sy'n osgoi'r ymdeimlad o arbenigwyr yn cael eu parasiwtio i mewn.